De Principiis, Liber III. ioi

Vide 1.2..rigen. q,1.16.

1 . Cor.18.

Ibid,

r '& e n. q.**«». 16,

Cave

ptam prophanamque restitueret disciplinam .Unde unigenitus filius Dei qui erat verbum &sapientia patris, cum esset in ea gloria apudpatrem quam habuit ante quam mundus esset,exinanivit semetipsum , & formam fervi acci-piens efficitur obediens usque ad mortem , utobedientiam doceret eos qui non aliter nisi perobedientiam salutem consequi poterant : regen-di quoque regnandique corruptas restituit le-ges , dum omnes inimicos subjecit pedibus suis,ut per hoc quod necesse est eum regnare do-nec ponat inimicos suos sub pedibus & novissi-mum inimicum destruat mortem, rectores ipsosregendi doceat moderamina. Quia ergo non so-lum regendi, vel regnandi, verum etiam obe-diendi, ut diximus , venerat reparare difcipli-q nam , in semetipso prius complens quod abxj. aliis volebat impleri, idcirco non solum usquead mortem crucis patri obediens factus est ,verum etiam in consummatione seculi in se-metipso complectens omnes quos subjicit pa-tri , & qui per eum veniunt ad salutem, cumipsis & in ipsis ipse quoque subjectus diciturpatri : dum omnia in ipso constant , & ipseest caput omnium , & in ipso est selus & sa-lutem consequentium plenitudo. Hoc ergo est15 - quod de eo dicit Apostolus : Cum autem eisubjeffa fuerint omnia , tunc & ipse filius fubje-fius erit ei qui fibi subdidit omnia , ut sit Deusomnia in omnibus.

7. Verum nescio quo pacto haeretici non in-telligentes Apostoli sensum qui his verbis con-tinetur, subjectionis in filio nomen infamant :cujus appellationis si proprietas requiritur , excontrariis facile poterit inveniri . Nam si sub-jectum esse non est bonum, restat ut illud quodcontrarium est, bonum sit, idest, non esse sub-jectum . Sermo namque Apostoli secundumquod isti volunt, hoc videtur ostendere, dumdicit : Cum autem ei fubjeBa fuerint omnia , tunc& ipse filius subjeStus erit ei qui fibi subdiditomnia : ut quasi is qui nunc patri subjectusnon sit , subjectus futurus sit tunc cum priuspater ei universe subjecerit. Sed miror quomo-do hoc intelligi possit, ut is qui nondum sibisubjectis omnibus non est ipse subjectus , tunccum subjecta suerint sibi omnia , cum rexomnium suerit , & potestatem tenuerit univer-sorum , tunc eum subjiciendum putent , cumsubjectus ante non fuerit : non intelligentesquod subjectio Christi ad patrem beatitudinemnostrae perfectionis ostendit , & soseepti ab eooperis palmam declarat , cum non solum re-gendi ac regnandi summam quam in universamemendaverit creaturam , verum etiam obedien-tiae & subjectionis correcta reparataque humanigeneris patri offerat instituta. Si ergo bona &salutaris accipitur ista subjectio qua subjectus

q. esse dicitur filius patri , valde consequens &xj. cohaerens est ut & inimicorum quae dicitur fi-1 lio Dei esse subjectio , salutaris quaedam intel-ligatur & utilis : ut sicut cum dicitur filius pa-tri subjectus, persecta universe creaturae resti-• tutio declaratur, ita cum filio Dei inimici di-cuntur esse subjecti , subjectorum selus in eointelligatur, & reparatio perditorum.

8. V erum cert j s q U ibufque & modis, & di-sciplinis , & temporibus subjectio ista comple-bitur : non necessitate aliqua ad subjectionemcogente, ne per vim subditus fiat omnis mun-

dus Deo, sed verbo, ratione, doctrina , pro-vocatione meliorum , institutionibus optimis ,comminationibus quoque dignis & competenti-bus , quas juste immineant his qui salutis &utilitatis suas curam sanitatemque contemnunt .

Denique & nos homines cum vel servos , velfilios erudimus, dum adhuc per astatem ratio-nis incapaces sunt, minis eos & metu coerce-mus : cum vero boni, utilis, & honesti intel-ligentiam ceperint, tum jam cessante verberummetu , verbo ac ratione suasi ad omnia qua;bona sunt, acquiescunt . Quomodo autem ser-vata in omnibus retionabilibus creaturis arbitriilibertate unusquisque debeat dispensari , idest ,quos velut jam paratos & capaces sermo Dei& inveniat & instituat , quos autem interimdifferat, a quibus vero penitus occultetur , &longe eorum a se fieri dispenset auditum, quosque rursum contemnentes indicatum sibi & pra-dicatum verbum Dei correptionibus quibusdam& castigationibus illatis perurgeat ad salutem ,conversionemque eorum quodammmodo exigat& extorqueat : quibusnam vero etiam occasio-nes quasdam prasstet salutis , ita ut interdumetiam ex responsione sola fide probata indubi-tatam quis ceperit selutem : quibus hasc ex cau-sis vel quibus occasionibus fiant, quidve in hisintro inspiciens divina sapientia, vel quos mo-tus propositi eorum videns hasc universiq di-spenset , soli Deo cognitum est , & unigenitoejus, per quem creata ac reparata sunt univer-se, & Spiritui sancto per quem cuncta sanctifi-cantur, qui ab ipso patre procedit, cui estglö-r ia in asterna secula. Arnen .

CAPUT VI.s)s consummat tone mundi »

1. fiue vero mundi, & consummatione

.L/ omnium jam quidem & in superiori-bus pro viribus nostris disseruimus , secundumquod divina; scripturas indulsit auctoritas, qua; y-j el 2 0sufficere ad instructionem putamus, paucis etiam rigln.q.xs.nunc admonitis , quoniam ad hunc nos locum ». A.quaestionis ordo perduxit. Igitur summum bo-num ad quod natura rationabilis universa festi-nat, quod etiam finis omnium dicitur, a quam-plurimis etiam philosophorum hoc modo ter-minatur , quia summum bonum sit, prout possibile est, similem fieri Deo. Sed hoc non tamipsorum inventum , quam ex divinis libris abeis assumptum puto. Hoc namque indicatMoy- Geri - *• -6ses ante omnes, cum primam conditionem ho-minis enarrat dicens : Et dixit Deus : Faciamushominem ad imaginem & similitudinem nofiram .

Tunc deinde addit : Et fecit Deus hominem ,ad Dei imaginem fecit illum , masculum & fGe-minam fecit eos , & benedixit eos - Hoc ergoquod dixit, ad imaginem Dei fecit eum , & desimilitudine siluit , non aliud indicat nisi quodimaginis quidem dignitatem in prima conditio-ne percepit, similitudinis vero perfectio in con-summatione servata est : scilicet ut ipse sibi eamproprias industria; studiis ex Dei imitatione con-scisceret , cum possibilitate sibi perfectionis ininitiis data per imaginis dignitatem , in sinedemum per operum expletionem perfectam si-bi ipse similitudinem consummaret . Sed aper-