De Principiis, Liber IV.

hsc sorte in profundo latentem sensum spiritus®ei, & sermonis usitata narratione alio rursumprospicientem contextum investigare posset , at-que ita socius scientis spiritus , & divini consi-lii particeps fieret: quia nec aliter potest ani-ma ad scientis perfectionem venire, nisi divinaesapientis fuerit inspirata veritate . Igitur deDeo , id est de patre & filio & Spiritu sanctoab his viris divino spiritu repletis principaliterdesignatur : tum vero de sacramentis filii Dei,quomodo verbum caro factum sit , & qua decausa usque ad formam servi percipiendam ve-nerit , ut diximus, repleti divino spiritu protu-lerunt . Necessario deinde etiam de creaturis ra-tionabilibus , tam caelestibus quam terrenis bea-tioribus consequens erat eos mortalium genusdivinis sermonibus edocere : sed & differentiamanimarum , & unde ists differentis orts sint:tum deinde quid sit hic mundus , & quare fa-ctus : sed & unde malitia tanta ac talis est superterras : qus utrum in terris sit tantummodo ,an & in aliis aliquibus locis, ex divinis nos ser-monibus discere necessarium fuit . Cum ergo dehis talibus & horum similibus Spiritui sanctoesset intentio illuminare sanctas animas qus seministerio dederant veritatis, fecundo loco ha-betur ille prospectus , ut propter eos qui velnon possent , vel nollent huic se labori atqueindustris tradere , quo hsc tanta ac talia do-ceri vel agnoscere mererentur , sicut superiusdiximus , involveret & occultaret sermonibususitatis sub prstextu historis cujusdam & nar-rationis rerum visibilium , arcana mysteria .Inducitur ergo visibilis creaturs narratio , &primi hominis conditio atque figmentum, tumdeinde ex illo per successionem secuta proge-nies, nonnulla quoque rerum gestarum qus ajustis quibusque gesta sunt , reseruntur : etiaminterdum delicta qusdam eorum commemo-rantur tanquam hominum. Tum deinde & im-piorum scribuntur aliquanta , vel impudice ,vel nequiter gesta. Miro autem modo & prs-liorum digesta narratio est , & nunc vincen-tium , nunc victorum descripta diversitas , perqus ineffabilia qusdam his qui hujusmodi di-cta perscrutari norunt, sacramenta declarantur.Sed & scripturs legali per admirandam sapien-tis disciplinam lex veritatis inseritur & pro-phetarum : quae singula divina quadam arte sa-pientis velut indumentum quoddam & vela-men spiritalium sensuum texta sunt : & hocest quod diximus scripturs sancts corpus , utetiam per hoc quod diximus liters indumen-tum , sapientis arte contextum , possent com-plures sdificari & proficere , qui aliter nonpossent.

15. Sed quoniam si in' omnibus indumentihujus, id est historis legis suisset consequen-tia custodita & ordo servatus , habentes con-tinuatum intelligentis cursum , non utique cre-deremus esse aliud aliquid in scripturis sanctisintrinsecus, prster hoc quod prima fronte in-dicabatur , inclusum : ista de causa procuravitdivina sapientia offendicula qusdam , vel in-tercapedines intelligentis fieri historialis : im-possibilia qusdam & inconvenientia per me-dium inserendo : ut interruptio ipsä narratio-nis velut obicibus quibusdam legenti resistatobjectis , quibus intelligentis hujus vulgarisiter ac transitum neget , & exclusos nos acrecussos revocet ad alterius initium vis, ut ita

ii 7

celsioris cujusdam & eminentioris tramitis petangusti callis ingressum immensam di vins scien-tis latitudinem pandat . Oportet autem etiamillud nos scire, quia cum principaliter prospe-ctus sit Spiritui sancto intelligentis spiritalisconsequentiam custodire , vel in hi S q U3e g Cndebent , vel qus jam transacta sunt : sicubiquidem invenit ea qus secundum historiamgesta sunt aptari posse intelligentis spiritali ,ordinis utriusque textum uno narrationis ser-mone composuit , [altius semper arcanum sen-sum recondens: ubi autem spiritali consequen-tis rerum gestarum historia convenire nonpoterat , interdum interseruit qusdam , velminus gesta , vel qus omnino geri non pos-sent , interdum etiam qus possent quidem ge-ri , nec tamen gesta sunt ; & nonnumquampaucis sermonibus qui secundum corporalemintelligentiam non videntur servare posse veri-tatem , interdum multis insertis boc facitquod prscipue in legislatione frequentari in-venitur : ubi multa quidem sunt qus in ipsiscorporalibus prsceptjs utilia, esse manifestumest, aliquanta tamen sunt in quibus nulla pror-.sus ratio utilitatis, ostenditur : interdum vero.

& impossibilia decernuntur . Qus omnia , utdiximus , idcirco procuravit Spiritus sanctus ,ut ex his dum ea qus in prima fronte sunt,vera vel utilia esse non possunt, ad inquisitio-nem veritatis altius repetits revocemur, & di-gnum Deo sensum in scripturis quas a Deoinspiratas credimus, perquiramus .

1 6. Non solum autem de his qus usque adadventum Christi scripta sunt , hsc Spiritussanctus procuravit , sed utpote unus atquejdem spiritus & ab uno Deo procedens , ea-dem similiter etiam in Evangelistis & Aposto-lis fecit . Nam ne illas quidem narrationesquas per eos inspiravit , absque hujuscemodiquam supra exposuimus sapientis sus arte con-texuit . Unde etiam in ipsis non parva per-miscuit , quibus historialis narrandi ordo in-terpolatus , vel intercisus per impossibilitatem'fui reflecteret atque revocaret intentionem le-gentis ad intelligentis interioris examen . SedUt rebus ipsis quod dicimus agnoscatur , iplajam scripturs loca pulsemus . Cuinam qussosensum habenti consequenter videbitur dictum ,quod dies prima & fecunda & tertia , in qui-bus & vespera nominatur &c mane , fuerint si-ne sole, & sine luna , & sine stellis : primaautem dies sine cslo ? Quis vero ita idiotesinvenietur, ut putet velut hominem quemdamagricolam Deum plantasse arbores in paradi-so, in Eden contra orientem, & arborem vi- Q en tts plantasse in eo , id est lignum visibilepalpabile , ita ut corporalibus dentibus man-ducans quis ex ea arbore, vitam percipiat, 8 crursus ex alia manducans arbore , boni & ma-li scientiam capiat ? Sed & illud quod Deuspost meridiem deambulare dicitur in paradi-so, & Adam latere sub arbore , equidem nul-lum arbitror dubitare quod figurali tropo hsca scriptura proferantur, quo per hsc qusdammystica indicentur . Cain vero exiens a facieDei , manifeste prudentem lectorem movet ,ut requirat qus facies Dei sit , & quomodoquis exire possit ab ea . Verum ne nos opusquod habemus in manibus , justo amplius di-latemus , perfacile est omni volenti congrega-re de scripturis sanctis qus scripta sunt qui-dem