Ad Martyrium. 169
.eo temporis momento eo adducerentur a rau-.lieribus cum ^quibus scortabantur , ut idola£W. 32.8, Deos efle putarent. Forsitan & vitulum quemin Exodo secifle narrantursic adoraruntnon colentes ex animo quem fieri viderant •Probatio igitur & examen nostra erga DeumD«m j^.charitatis instans este tentatio putanda est 5 tcn-tat enim vos Deus, ut in Deuteronomio Icri-ptum est , ut sciat utrum diligatis DominumDeum vestrum ex toto corde vestro & ex totaanima vestra. Sed vos tentati Dominum Deumvestrum sequemini , & ipsum timebitis , & man-iEW.20.3. data ejus custodietis ( maxime illud : non erunttibi dii alii prreter me) & audietis vocem ejus ,& ipst adhaerebitis , qui vos ex bis locis acce-Coloffi.19. P tos adjunget in augmentum Dei , ut loqui-tur Apostolus,
Pnv.i 1 16 7 - Q u °d st omne verbum malum abomina-
tio est Domino Deo tuo , quanta abominatioputanda est malum negationis verbum , malusquo Deus alter renunciatur, sermo, & malumjusjurandum per fortunam hominis , rem om-nium minime subsistentem ? Hoc cum nobisproponetur, illius meministe oportet, qui do-4. cuit : Ego autem dico vobis non jurare omnino .^ fiqq- Si enim qui per edum jurat, in thronum Deiinjuriam facit ; & qui per terram jurat , im-pius est Deum faciens id quod dicitur scabel-lum pedum Dei ; & qui jurat per Jerosolymam>peccat, quia civitas est magni regis, & qui persuum ipsius caput jurat , delinquit : quantumL este peccatum putandum est per a fortunamalicujus jurare ? Tunc etiam in memoriam re-Tom. 1 ,
vocandum est illud : De omni verbo otioso ra- Maub.\z.tionem reddetis in die judicii . Quis enim alius 36.sermo tam otiosus est, quam conjunctum ne-gationi jusjurandum ? b Neque enim ullo mo- bdo sunt adoranda; creatura creatore prasente,
& ad omnium preces sufficiente , immo easproveniente . Ac ne ipse quidem ipst velletadorari sol ab his qui ex Dei parte sunt; necab ullo alio adorari velle probabile est , sedillum imitatus qui dixit : c Quid me dicis bo- c
num ? nemo bonus nist solus Deus pater , quasi Lue. 18.19.dicet ei qui se voluerit adorare ; quid me di- b
cis Deum ? Unus est Deus verus; & quid meadoras? Dominum enim Deum tuum adorabis & Deut.6.13.ipst soli servies ■■ factus & ipse sum : d quid deum vis adorare qui adorat ? nam ego quoqueadoro & servio Deo & patri , & ipsius pra-ceptis obediens vanitati subjectus sum propter Ä0OT g t2o>eum qui subjecit in spe , & vinctus ipse corru- 2l .ptibili corpore liberabor a servitute corruptio-nis in libertatem gloria filiorum Dei.
8. Exspectandus etiam est aliquis impietatispropheta : forte nec unus , sed plures . Lo-quentur nobis tanquam verbum Domini quod non Deut. 18.21pracepit Dominus , aut tanquam sermonem sa-pientis , sermonem a sapientia alienum, ut nosersiciat sermone oris lui. Sed nos cum con-stiterit peccator adversum nos , dicamus : Ego Psl 7 -* 4 «autem tanquam surdus non audiebam , & sicutmutus non aperiens os suum , & faffus sum sicuthomo non audiens. Fulcrum est enim ad impiossermones obsurdescere , cum eos qui perverseloquuntur, corrigere desperamus.
Y 9. Pro-
a Per fortunam alicujus &c. ) cjtviwcct rv%b/J Tivcs ,est jurare per Fortunam , alias, per Genium alicujus . AlluditOrigenes ad impium Paganorum morem per Fortunam , perqueGenios G esarum jurantium . Minucius in OSlavio : EtiamPrincipibus & Regibus turpiter adulatio falsa blanditur ., Siceoruvfr numen vocant , ad imagines supplicant , Genium , ides, damonem ejus implorant , & est eis tutius per Jovis ge-nium pejerare , quam Regis. Tertullianus Apologet, c. 28. Ci-tius apud vos per omnes Deos , quam per unum Genium Caja-tis pejeratur . Iterum cap. 32. sed & juramus , ficutnon perGenios Casarum , ita per salutem eorum , qua est augustiorcmnibus Geniis . Nescitis Genios damonas dici , & inde dimi-nutiv a voce damonia ? Et üb. ad Scapulam c. 2. Udem ipst quiper Genios eorum in pridie usque juraverant , qui pro saluteearum hostias fecerant & voverant, qui Christianos ferse dam-naverant , hostes eorum sunt reperti . Idem jurare Christianosfrequenter jussere persecutores. Proconsul Smyrnensis S. Poly-carpo cum ad martyrium raperetur, imperat: jura per GeniumCasaris. Vide Euseb. Hist. Eccl. üb. 4; c. & Niceph. lib. z. c.35. sed nec sanctus ille vir, nec alii Chnitianorum hanc im-pietatem admisere. Rationes gravissimas affert Origenes lib. 8.contra Celsum n. <Sj. Neque etiam per fortunam Regis, jura-mus, neque per alium ex iis qui dii habentur. Sive enim , utnonnullis placuit, fortuna fit nuda enuntiatio , quemadmodumopinio & discrepantia ; non juramus per id quod nequaquamexiftit tanquam per Deum , aut quasi per id quod revera exi-flit & aliquid potest, ne per ea per que non oportet juremus',five id quod vocatur fortuna in dtemonum numero reponatur ,quod quibusdam visum est , ajentibus per Imperatoris Romanidemanem juraris eum per ejus fortunam juratur ; & hoc mo-do mori nobis potius est , quam jurare per malum & perfidumdemanem. Hinc Tertullianus Apologetic. cap. 32. Demanas »id est, Genios adjurare consuevimus , ut illos de hominibusexigamus ; non dejerare, ut illis honorem divinitatis, confera-mus . Sublatum esse per Imperatores Christianos Geniorum no-men & cultum , inde liquet , quod, frequens illud veterumnummorum symbolum, GENIO AUGUSTI, GENIO CJESA-R.IS, GENIO IMPERATORIS, GENIO POP. ROMANI ,ab imperatoribus Ethnicis, atque imprimis Diocletiano , Ma-ximiano, Maximino, Severo , Constantino , &c. ubique usur-patum, in sequentium Christianorum Principum nummis nus-quam appareat. Nec desiit prava consuetudo , etiam abolitoderme Gentilismo, jurandi ve! per vitam , vel per salutem ,v el per caput Regum atque Principum. Aben Ezra de antiquomore Si quis juraverit per caput Regis, nec ratum habueritjuramentum suum, id ei capitale est. Hic mos obtinet hodie-que in iEgypto. Quod fi dederit pondo auri , non liberatur ,quia sprevit Regem palam . Balsemon in can. 82. Basilii adAmphiloch. pag. 1012. fadi qui fine scriptis per caput Impera-toris juraverant, acriter fuisse castigatos . Unde interdictumCaroli magni in capitul. lib. 3. c. 42. ut nullus prtfumat pervitam Regis, & filiorum ejus jurare . Juratum est itidem perprincipis venerationem: lib. 2. cod. de rebus creditis : quod graa-
ce dicitur ifivvav vff ! fiafflKttos • Q ua de re cbl ° habenturapud Harmenopulum, in Prompt. Juris, I- i- c. 7. §. 19. 6" 20.pag. 71. Item per salutem Principum ;, uti patet ex rescnpto
Arcadii & Honorii impp. /. 4 «- /« fis: cod ' dä ^
nlim r Calioula Der equi cuiusdam sui nomine incitati fortu-nam & salutem firabat, teste Dion. Cassio Roman. hist. lib. 39.pa*. 747. Donati sta; etiam quid singulare habebant, utpote perAios Episcopos jurare soliti. Qua de re ab Optato Milevitanomerito acerrime reprehenduntur, lib. 2. adv. Parmeniaoum. Ecut in errorem vos vester populus mittat, laudando felices ap-pellat & bene nominat, & per vos jurant , & personas vestrasjam pro Deo habere noscuntur. Solet Deus ad probandam fidemin juratione ab hominibus nominari: sed cum per vos juratur,jam apud vesiros de Deo & Christo silentium est. Si ad vos di-vina migravit de caelo religio, quia per vos juratur , nemo ve-strum aut vestrorum langueat, nolite mori, imperate nubibus ,pluite fi potestis, ut per vos plenius juretur , & de Deo silea-tur . Nam & prioribus steculis , ut templa fabricarentur , (iridola fierent, quid vestro populo diabolus potuit amplius face-re ? wetsthenius .
b Neque enim ullo modo sunt adoranda creaturee.. ) Non du-bium quin orpoGxuufii&is ( adoratio ) omnibus omnino creaturisstt deneganda cum sumitur pro externo cultu quo supremumrei qtne orpoirKUJjeiTtxi ( adoratur} in nos imperium agnosci-tur. Verum in Notis ad numerum pnecedentem jam observa-tum est irpoatt-imnciv ( Adorationem ) non semper tam stricto-sensu usurpari, sed interdum ea voce denotari simplicem cui--,tum honoris & observantia erga Angelos & sanctos viros nontanquam Dominos & bonorum calestium auctores, sed tanquamamicos Dei, quorum pro nobis apud ipsum intercessio multumvaleat . Hoc sensu irpcwxuijiKrtV ( Adorationem ) hominibus ,Angelis, & sanctis ecclesia Graea multis abhinc faculis con-cedit. Neque alienus ab ejusmodi 'jrpccr/jjjjfiset ( Adorare) pu-tandus est Origenes quippe qui libro octavo contra Celsum n.57.de Angelis dicat.' Laudamus eos & beatos prtedicamus qui.bus a Deo res nostro generi utiles commijfie sunt : sed honoremDeo debitum illis non habemus : Ubi vides ab Angelis tantumexcludi honorem Deo debitum . Praterea homilia prima irrEzechielem sine ambage Angelum prece veneratur : Omnia ,inquit , cingetis plena sunt . Peni Angele : suscipe sermoneconversum ab errore pristino , a doftrina dsmoniorum , ab ini-quitate in excelsum loquente : suscipiens eum quafi medicusbonus confove atque institue . Videsis lib. 2. Origenianorum qu,5. num. xxxvi.
c Quid me dicis’ bonum f &c. ) De hoc scriptura loco videnotas ad [ib.de Oratione num. 15.
d Quid eum vis adorare qui adorat ? nam ego quoque adoroer servio Deo & patri. ) Solem loquentem inducit , quem ,sicut & catera astra omnia, animam habere illigatam carpo**corruptibili, non solum hic sed paffim in scriptis suis tradi-dit. Vide 1. 2. Origenianorum quastione octava.