C o n t r A Celso m, Lib. i.

21 j

sufflet multo convenientius r neque sictitius il-

• le Juda?us locutus esset- sic ; Mus autem Pro «•pheta dixit olim in Jerofolymis venturum esse fi-lium Dei , piorum judicem , & improborum puni-torem . Nec enim e Prophetis unus de-Chri-

Samarits sso praedixit . Et ut Samaritae & SadduCtei' ,Saddu qui; solos Moysis libros recipiunt , dicerentes! (olos ichristum in illis esse pranunciatum ; certesiros reci-'* fl0n editum est hoc vaticinium Jerofolymispium. cujus urbis nomen ne Moysis quidem astate fue-] ero sol *st • Atinam omnes nostra doctrina calumnia-marum no- tores in eadem non modo rerum > sed etiammen ne Jiterarum scripturae ignorantia versentur, ut il-Woyfcqui lorum oratio ne minimam quidem probabili«suit* * Ialt tatern habeat , quae pervertere poilit non di-co fidem , sed exiguitatem fidei eorum , quiparum ; firmi ad tempus credunt . Neque veroJtidceus fatebitur praedictum a quopiam Pro-pheta, fore ut filius Dei veniat , Quod enimsed Chri- ‘dicunt , illud est , venturum eile Christumsium Dei Dei. Unde fit, ut sepe nos interrogent de fi-venturum Jj 0 Dei, quasi nullus sit , aut illius numquam

* edicunt, prophetae fecerint mentionem . Atque haec di-

cimus , non quo negemus filium Dei praenun-ciatum suisse j sed ut ostendamus Judaeo huicrei minime assentienti male adscribi haec :Meus "Propheta in Jerofolymis olim dixit , ventu -tum esse Dei filium.

50. Deinde quasi hoc solum de Christo prae-dictum suisset , illum fore & piorum judicem& punitorem improborum , 'JSc Prophetae deillius ortu , de fopplicio quo ,i Ilum necaturierant Judaei, de resurrectione, miraculiique abillo patrandis omnino siluissent , ait : Qui ma-gis in te vaticinium istud convenit , quam in sex-centos alios , qui post illud nati sunt ? Tum quasi- ■ persuadere vellet alios suisse , quibus hoc va-ticinium accommodari potuisset , asserit nescioquo argumento fretus , fanaticos & impostoresesse , qui se dicant filium Dei esse illum , qui adi-tus venerit . Neque enim audivimus in confes-so esse tale quippiam apud Judaeos accidisse .Primum igitur respondendum est multis a Pro-phetis varia de Christo edita esse Vaticinia ,quae alii aenigmatis occultaverint, alii involve-rint allegoriis aut alio modo, alii disertis ver-bis conceperint . Et quia commentitius CelsiJudaeus in sequentibus improbe & malo animodicit iis qui e suo populo credunt, vulgata deChristo vaticinia posse & ad alia negotia per-tinere 5 pauca e multis exponemus, quae si quispervertere voluerit , proserat quidquid habetvalidius quodque putat magis posse a fide de-terrere eos, qui prudenter credunt,p yi. Ac de loco quidem ubi nasciturus erat,

^Oui-* prodicitur fore ut ex Bethleem prodeat , quisti nati vi ta- P r i nce P s futurus erat. Prophetae verba sunt :* e in Beth- Et tu Bethleem domus Epbratha , non minima es^Micb ssr in millibus suda . Ex te enim mihi egredie -1 * 5 ' 2, tur qui stt dominator in Israel , & egressus ejus abinitio , a diebus atemitatis . Hoc vaticinium nul-li fanatico, nulli impostori , nulli eorum qui

se caelitus venisse praedicant, ut ait Celsi Ju-daeus , accommodaveris , nisi is demonstreturin Bethleem natus , aut , ut alius forte dese-rit, ex Bethleem egressus ad regendum popu-lum . Jam si quis hoc Mich®® vaticinio hi-storiaque in Evangelio a Jefii discipulis scri-pta minime contentus , ultra quaesierit quid-piam aliud quo persuadeatur Jesum in Beth-leem natum esse 5 is recogitet a in Bethleemmonstrari speluncam in qua natus est , & in-spelunca praesepe , ubi est fasciis obvolutus :quae omnia consentanea sunt narratae in Evan-gelio de ortu ejus historiae. Atque hoc in lo-cis illis pervulgatum est atque etiam apud fi-dei hostes celebratum , in illa spelunca natumesse eum , quem Christiani adorant & admi-rantur Jesum . Equidem existimo Principes Sa-cerdotum ■ & Scribas populi vel ante adven-tum Christi propter perspicuitatem & eviden-tiam prophetiae docuisse Christum in Bethleemnasciturum. Immo apud multos e Judaeis per-crebuerat hic rumor . Unde & Herodem remsciscitatum ex Principibus Sacerdotum & Scri-bis populi , id ab eis responsi tulisse scriptumest , Christum in Bethleem Judaeae nasciturumesse , qua: suit Davidis patria - Quin & in E-vangelio secundum Joannem Judaei dicunt ven-turum Christum de Bethleem > unde erat Da-vid. Sed nato Christo, qui enixi sunt, ut im-pedirent quin ejus nativitatis locus credereturjamdudum esse pratnunciatus , ab ea redoeen-da abstinuerunt . In quo plane germani fue-runt iis , qui milites sepulehri custodes & o-culatos resurrectionis testes admonuerunt h®c:Dicite quia discipuli noQe venerunt , & fu-rati sunt eum nobis dormientibus . Et fi hoc au-ditum fuerit a pnefide , nos suadebimus ei , & se-curos vos faciemus.

52. Quippe hanc vim habent contentionisamor & prasconcepta opinio, ut, qui iis assue-ti- sunt , ii rebus etiam perspicuis refragentutpotius , quam opiniones ponant quibus eorumanima imbuta est . Ac multo facibus de aliis,rebus consuetudines reliquerit quispiam, quam-vis ab illis difficile admodum avellatur, quamqua; ad dogmata pertinent . Nec tamen illasalias , ubi semel inoleverint , facile excutiat.Unde vix adduci possunt homines, ut aut do-mos , aut urbes , aut vicos , aut homines de-ferant , quibuscuni junxere consuetudinem. Hocigitur in causa fuit, cur e Judaeis etiam multivaticiniorum , ac miraculorum quas Jesus fe-cit , evidenti® resisterent , nec circumstantiispercellerentur eorum qu$ eum perpessum estescriptum est . His autem assectibus obnoxiamesse humanam naturam , evidens fiet cogitan-ti , quam difficile ab iis qu® sibi a parenti-bus concivibusque tradita suerunt , avellanturqui semel iis suerunt occupati , quam libet eru-bescenda & stulta sint. Itaque vix ab aEgyptioeripere possis, ut spernat ea qu® a parentibusaccepit, ut ne hanc animantem rationis exper-tem

a

SpeluncaBethleemi-tica in quinatus est Je-sus, &piL-sepe ubi estfasciis ob-volutus ,monstra-bantur sta-te Orige-nis.

Jesus aChrstianisadoratus.

Mattb.i.s-

Joan. 7. i

Matth. 2.8.

' 3 . 14 .

Contentio-nis amor &prasconce-pta opinioquantamvim ha-beant .

fEgyptii pa.ternarumtraditio-num quamtenaces.

a Iti Bethleem monstrari speluncam . ) Spelunca in qua na-Christus sive naturale antrum , ut vocat Beda in It--bello de locis sanSlis , etiamnum ostenditur peregrinantibus adprtum oppidi Bethleem novem gradibus infra terram , & jamolim notum omnibus fuit , teste praster Origenem Eusebio•Evang. Demonstr. lib. 7. cap. 2. & lib. z. cap. 40. de vita Con-stantini & cap. 42. Justino martyre , dialog. cum Thryphonepag. -zvz. & aliis. Utrum vero in Bethleem , an prope vicum ,quod utnimque legitur apud Justinum , an in via , in agroBethleemitico, iv gstpal Bi/Sxri/j 1 , , ut habet apocryphum Pro-tevangelium Jacobi , an in ipso oppido Salvatorem pepererit

Maria , multis disceptatur in utramque partem a viris doctisCafaubono, Lansselio , aliisque . Mihi fatis erit annotasse exverbis Matth. 2. 1. & Lucae 2. 4. difficile admodum- ejusmodicontroversiam dirimi posse. Vide quomodo interpretes eruditis-simi exponunt Jos. 5. 13. in Jericho, & 10. 10. in Gabaon. to.17. in Maceda- Verumtamen ductus auctoritate Justini marty-ris qui Samaritanus erat j nec a finibus Bethleem!ticis longeremotus , in ejus propendeo sententiam , Christum nempe.na-tum esse , in spelunca fjuaiam prope vicum . Ait EpiphaniuShterefi 20. Christum etiam in hac spelunca circumcisum.