QuosnamDeus mi-seretur.

Sapientia

definitio.

S*p.7.iU

LÜ»

Contra Celsum,' Lib. III. 267

ad injuste faciendum injuste facere potest, heeeilli inde potestas oritur, quod ejus natura nonsit non poste injuste facere.

71. Deinde sibi sumit quod, etsi fortasse sim-plicibus quibusdam creditum suerit, nullus sta-men e fapientioribus Cbristianis concederet :nempe Deum , stmilem illis qui miseratione fran-guntur , miseratione viBum sublevare malos , quiipsum ad hanc affeBionem excitant; bonos autemrejicere , quia nihil hujusmodi faciunt : quod estinjuftisstmum . Nam ex nobis neminem malumDeus sublevat , quin ad virtutem conversussuerit ; nec aliquem rejicit qui jam bonus sit:neque miseratione adducitur , ut eum sublevet& miseretur ( hac voce cum vulgo utor ) quiad miserationem excitat . Sed qui se proptersua peccata severe condemnant , ita ut , pro-pter ea quae fecerint, veluti lugeant & lamen-tentur se ipsos quasi perditos, & dignam mo-rum mutationem fecisse se comprobant , hosrecipit Deus propter ipsorum poenitentiam ,quemadmodum & eos qui pessimam vitam mu-tarunt . Virtus enim in eorum animas adve-niens & ex illis nequitiam qua ante occupa-bantur ejiciens , oblivionem prateritorum im-petrat. Sed etsi virtus nondum esset, modo in-signem anima progressum fecerit , is ipse pro-gressus , prout suerit , sufficiet ad expellendamnequitia vim , eamque ita extenuandam , utnulla propemodum in anima sit.

72. Deinde quasi personam sustinens uniusex nostris doctoribus , Sapientes , inquit , qux,docemus i aversantur , aBi in errorem & impedi-ti sua sapientia. Respondeo, si sapientia est re-rum divinarum & humanarum , causarumquequibus ha res continentur, scientia; aut, quo-modo illam divina scriptura definit , Vapor di-vina potestatis , limpida omnipotentis ejus gloriaeffluentia , splendor lucis aterna , speculum finemacula Dei majestatis, & imago bonitatis illius ,respondeo, inquam , neminem sapientem aver-saturum , qua doctus Christian us de sua reli-gione disseruerit, neque illa sapientia deceptumaut impeditum iri . Non enim vera sapientia,sed ignorantia in errorem agit : & ex rebusomnibus sola stabilis est scientia , & veritas :quarum utraque ex sapientia oritur . Quod sicontra sapientiae definitionem vocas sapientem,quisquis captiosis quibusdam argumentis instru-ctus sua opinamenta obtrudit, fateor, tuus il-le sapiens abhorrebit a divina doctrina pro-babilitatibus & captiosis argutiis in erroremactus atque impeditus . At, si nos audis , co-gnitio mali non est sapientia: immo mali scien-tia, ut ita dicam , eorum est qui falsa docent& sophismatis decepti sunt . Quocirca hu-jusmodi sapientiam vocaverim potius ignoran-tiam .

73. Post hsec rursiis exagitat religionis Chri-stianae doctorem , accusatque quod ridicula lo-quatur i sed quae ridicula illa sint , nec aperitnec probat . Et accusare pergens : T^emo pru-dens , inquit , huic doBrina affentitur , deterretipsamet illam sequentium multitudo . Qua in resimile quid facit , ac siquis diceret neminemesse prudentem, qui Solonis, Lycurgi, Zaleu-ci aut quorumvis aliorum legislatorum legibusobtemperare velit , quia simplicium , qui eispareant, magna multitudo est: maxime si pru-

Tom. I

dentem appellet eum , qui talis virtute evase-rit. Sicut enim legislatores istis simplicibus, utsibi visum est utile , leges dederunt ut illosregerent ; sic & Deus in Jesii leges ferens ,etiam non prudentes regit , quatenus ad me-lius hujusmodi homines agi queunt . Quodsciens Deus , apud Moysem ait qua; jam su-pra retulimus : Ipfi me provocaverunt in eo qui Deutennon erat Deus & irritaverunt me in simulacrissuis .- & ego provocabo eos in eo qui non est po-pulus , & in gente fluita irritabo illos . Hocsciens Paulus dixit ; Oua stulta sunt mundi ele - ^ ^ ^

git Deus , ut confundat sapientes : ubi sapientes ' ' 17 ‘

vocat qui vulgo multum in disciplinis profe-cisse videntur, sed in impium plurium deorumcultum lapsi sunt. Dicentes enim se esse sapien- Rom.i.zz.tes , stulti faBi sunt . Et mutaverunt gloriam in-corruptibilis Dei in similitudinem imaginis corrupti-bilis hominis , & volucrum & quadrupedum &serpentium .

74. Prseterea criminatur nostrum doctorem,quod insanos quarat . Ad illum ego dixerim :

Quosnam tandem insanos vocas ? Nam si remdiligenter scrutaris; nemo malus, quin insanus Nemo ma-lit. Igitur si tibi insani sunt mali; tu ipse cum jus qumhomines ad philosophiam adducis , utros ad- m anus lC *ducere studes , malos an probos ? Non istos

certe potes: jampridem enim sunt philosophisergo malos . Si malos , improbos igitur . At-qui multos ejusmodi ad philosophiam quaerisadducendos: quaeris ergo insanos . Ego vero ,tametsi insanos hoc sensu quaeram , tum tamenmedico sum similis qui prae sua humanitate ae-gros conquireret quibus adhiberet remedia ,quibus vires restitueret . Sin insanos dicas tar-dos & hominum stupidissimos; fateor , vel il-los studeo , quoad polium , reddere meliores, Non solised nolo ex illis Christianorum constare so- simplicescietatem. Qtursiero potius intelligentiores acu-tioresque, qui aenigmatum interpretationem ca- mum vo ,pere , & qua; in lege , Prophetis, & Evange- cantur.liis obscure dicta sunt , assequi valeant . Htecscripta tu quidem aspernaris quasi nihil alicu-jus momenti continerent ; sed id facis , quianumquam eorum intellectum inquisivisti , necunquam eorum mentem intrare conatus es .

75. Ait postea Christianismi doBorem smilequid facere illi , qui sanitatem corporum pollicitusprohiberet quominus periti medici accrescerentur ,ne fic sua proderetur imperitia . Hic rursus inter-rogo : Quos narras medicos , a quibus simpli-ces avertimus ? Non profecto dixeris medicos-illos a quibus eos avocamus quos ad divinamnostram religionem hortamur , este philoso-phos . Neque enim putas eos qui Philosophiaedant operam , a nobis ad religionem ample-ctendam provocari . Aut igitur nesciens qui-nam illi medici sint, non respondebit : aut il-los inter imperitos quaerat neceste est , qui ta-men & ipsi turpiter multorum deorum cul-tum perdocent, & quidquid ab imperitis ex-spectandum est . Utrinque ergo peccasse argui-tur , cum exemplo usus est hominis , qui aperitis medicis averteret. Verum etsi ab a Epi- Äcuri philosophia Epicureisque medicis eos re- Epicureivocamus qui ab illis in errorem perducti sunt, pa^ftol-nonne justissima de causa facimus? Sic enimil-i un t& vo-los tutamur a gravi morbo, in quem illos in- luptatejecerunt medici Celsi , cum providentiam fu- [ ummura

L1 - stU- tiuntur .

Epicuri.) Vide supra Annotationes ad lib. i. contra Ceis. nura. si.