Contra Ce

notitiam , non esse necessario rem divinam .Est enim per se quid indifferens , quod inmalos a?que ac bonos cadit . Sic medici ,quamlibet malis moribus , quasdam arte, suapraenoscunt. Item gubernatores experientia qua-dam & observationibus docti signa habent, exquibus ventorum impetus variasque aeris mu-tationes praevideant Nec eos propterea quisdixerit divinos este, si male morati sint . Fal-sum igitur illud Celsi : Quis quid dixerit divi-• nius quam futura pranoscere & pranunciare ?

Falsum & hoc : Multa animalia divinas vindica-re ftbi notiones . Nulla enim bestia Dei notio-nem habet . Falsum quoque istud : Ar&ioremeffe bestiarum cum Deo societatem : quando ho-mines etiam doctrina conspicui longe absuntab hac societate , si in suis vitiis maneant .Divina illa consuetudine soli illi dignantur ,qui vere sapientes sunt , & sincera in Deumpietate . Cujusmodi suisse credimus Prophe-tas & Moysen , cujus eximia? puritati merce-tiem hanc datam esse scriptura testificatur :~Exod, r^.r. Accedet Moyses solus ad Deum , deteri vero nonflccedent .

97. Jam istud hominis , qui nos impietatisaccusat , quam impium est , bestias hominibusnon solum sapientiores , sed etiam Deo charioreseffe ! Ecquis audiens ab homine draconem ,vulpem, lupum, aquilam , accipitrem amari aDeo magis , quam humanam naturam , nonftatim exhorrescat ? Quod si bestia; charioresDeo sunt quam homines , consequens est utdicat eas a Deo magis amari, quam Socratem,Platonem, Pythagoram , Pherecydem , omnesTheologos , quos paulo ante ad ca?lum effere-bat . Atque hic illi apprecandi locus esset : sichariores Deo bestia? sunt , quam homines ,Minam cum illis Deo charus esses , & illis si-milis fieres qua? tu Deo chariora esse existi-mas. Neque illud votum in malam partem ac-cipiat. Quis enim non optarit iis fieri similli-mus 3 qua? persuasum habet Deo esse chario-ra, ut & ipse perinde ac illa charus Deo sit ?Quod ad bestiarum colloquia attinet , Celsusqui vult ea esse sanctiora nostris, id fulcit au-ctoritate non vulgarium hominum , sed pru-dentiorum : hoc est , si proprie loquimur ,bonorum . Nam nemo prudens , qui malus .Sic igitur ille : Aiunt prMereo, prudentiores be-stias habere inter se colloquia eaque sanltiora no-stris ; intelligere se qua illa dicunt y ea fibi no-ta esse persuadere , cum , postquam pramonueruntaves dixisse , se aliquo abituras aut hoc illud-vesalituras , ostendunt eas illo abeuntes aut facientesqua praedixerant . Ut dicam quod res est, ne-mo sapiens id unquam prodidit; nemo sapiensdixit sitnctiora esse bestiarum colloquia, quamhominum . Sed ad penitius inspicienda Celsiplacita si quid ex iis consequatur advertimus ,planum est ex illo sanctiora esse bestiarum col-loquia , quam graves illos Pherecydis, Pytha-gora? , Socratis, Platonis aliorumque Philoso-phorum dialogos . Quod quidem per se nonsolum improbabile est , sed etiam absurdissi-mum. Verum ut crederemus esse quosdam quiindistinctam avium vocem intelligant , & eam

3 Elephantos juvare . ) Plin. Iib. 8. cap. i. Alterne quo-que religionis intelleSlu creduntur maria tranfituri non antenaves conscendere , quam invitati reti oris jttre-jurando de redi,tu. Spencer.

l s u m, Libi IV. 301

oh rem significent quo profectura? & quid fa-ctura? sint : hoc etiam dicemus a > damonibusper signa indicari hominibus ; idque eo consi-lio, ut homines; decipiant , ,& mentem eoruma ca?lo Deoque avulsam in terram & inferiuspra?cipitent. ss

98. a Elephantos jurare , erga Deum side- aliores esse nobis , habere Dei notionem , ne-scio unde Celsus acceperit . Ego enim multaquidem & mirifica novi de natura hujus ani-mantis ejusque mansuetudine suisse tradita ; at

de ejus juramentis nullum videre memini, quimentionem fecerit . Nisi forte mansuetudinemeorum & quasi foedus ab illis cum hominibusinitum , ubi semel eis subditi sunt , juramentifidem appellet . Sed ne id quidem verum est.

Nam etsi raro, nonnunquam tamen accidisse fer-tur , ut elephanti, qui mansuefacti visi erant,ad pristinam feritatem redirent , credes perpe-trarent , atque idcirco morte damnarentur utinutiles . Quoniam vero in sequentibus , utprobet ciconias magis hominibus pias esse ,memorat ea qua? de hujus animantis grato ani-mo in parentes eosque nutriendi studio narra-ta sunt i ad hoc dicendum , id non facere ci-conias officii cognitione aut ratione ; sed na-tura? ductu , qua? ita illas machinata est , utetiam in bestiis exemplum esset , unde homi-nes admonerentur gratiam referre parentibus .

Si sciret Celsus quantum intersit ratione ha?cfiant , an ca?co natura? instinctu, nunquam ci-conias magis hominibus pias esse dixisset . Po-stea quasi pietatis animalium patrocinium su-scepisset , de Phoenice b Arabia? alite refert , billum post multos annos in ALgyptum transmi- V‘ de Hsyo ‘grare , eo ferre defuncti patris corpus globo dotum ,z 'myrrheo tanquam sepulchro inclusum , illud-que ibi collocare ubi Solis templum est . Itaproditum est, fateor. Sed etiamsi verum esset,naturale tamen esse potest : cum divina provi-dentia , creandis tanta copia tantaque varietateanimalibus , explicare hominibus voluerit di-versitatem rerum , ex quibus hunc mundumcomposuit ; quae diversitas etiam in avibusconspicitur . Hanc igitur alitem , suce specieiunicam condidit, ut non illam , sed ejus con-ditorem admiraremur.

99. Ha?c tandem ita Celsus concludit : Tjsonigitur homini salia sunt hac omnia , ut neque leo-ni , neque aquile , neque delphini : sed ut hicmundus , quod opus Dei est , integer & omni exparte perfelius esset .- quapropter omnes esus par-tes non ita comparata sunt ut ad se invicem > ni-st secundam , sed ad universum referrentur . Hocuniversum Deo cura est ; illud nunquam providen-tia deserit ; nunquam fit deterius ; illud ad senon revocat Deus elapso quodam tempore ; nun-quam hominibus irascitur , ut neque simiis, nequemuscis ; nunquam illis intendit minas , cum una-quaque res eum servet locum in quo collocatafuit . Quibus occurramus paucis. Supra proba-tum arbitror omnia propter hominem & pro-pter omnes naturas rationis participes esse fa-cta . Si ergo pra?cipue propter animal rationepra?ditum omnia creata sunt; neget Celsus ho-mini magis , quam leoni aliisque ab eo enu*

mera-

b Arabi« alite . ) De Phoenice vide , fi vacat , PliniumIib. 10. cap. z. Tacit. Iib. 6. cap. 28. Dion. Iib. 17. Pompon-Mei. Iib. 3. cap. 8.