De Recta in Deum Fide. Se.ct- I. 401
recellere, rectamque de Deo sententiam. Judexigitur sit oportet, qui, cum utrumque nostrumaudierit , exquirat & ponderet, in utro vera &justa sit fides. Vos enim magis Deum contume-liis vexare docebo, quam gloria afficere : ac ve-ri quidem Dei qui bonus est , notitiam haberenon vultis , alii autem ab eo qui bonus est,gloriam & honorem tribuere vultis, cum Chri-stus dicat, a %emo bonus , nisi unus pater. EU-TROP. Me ne uterque vestrum judicem deli-git? A- Uterque . E. Stabitis ne meo judicio?M. Stabo, sequarque tua decreta. A. Clari au-ditores adsunt , non vulgares . Si eis judiciumquod recte interpones , placebit , stabo etiamiis qua? a te vere pronunciabuntur. M. Vin tume primum ex scripturis disputare ? A. Statuatprimum Megethius, quoquo modo sentiat, utita demum disputatio atque demonstratio eorumqua? constituta fuerint , ex scripturis petatur.M. Definiat prior Adamantius . Is enim etiamprior disputationem instituit . E. Aiqimm esteum qui initium sermonis fecit , priorem defi-nire . A. Deum unum , eumque conditorem &effectorem omnium effe credo: Deumque Ver-bum qui ex eo natus est , b qui ejusdem est acille effentia?, qui semper est, qui extremis tem-poribus hominem ex Maria affumsit, qui crucisuffixus est , & resurrexit a mortuis . Credo e-tiam spiritui sancto , qui semper est . Hic au-tem etiam definiat. M. c Tria principia esse di-co , Deum Christi patrem bonum , & alterumopificem , tertium malum . Bonus enim nequeest opifex malorum , neque ex muliere natusest, neque mundus hic effectus est ab ipso: sedalienus est ab omni malitia, omnique effectio-ne , atque ha?c ita se habere docebo. A. Prin-Tomo I.
cipia tria esse posuisti. Quod pollicitus es,. ex-solvas necesse est . Principium enim mihi dicividetur, quod alicui praesit ; quemadmodum e-tiam Dominus dicitur ex eo , quod aliquibusdominetur. Doce igitur , cui tandem tria prin-cipia imperent. M. Principium id quod bonumest, Christianis imperat : quod autem efficit,Judaeis : quod vero malum est , Ethnicis. .A.Sunt ne hi tres ejusdem voluntatis ac sententia?»an nihil inter se commune habent ? M. Nihilesteis inter se commune . A. Tres hi , num una-nimi consensu finxerunt , aut effecerunt homi-nes , an sibi quisque hominem condidit , cui c-tiam imperat? M. Non tres condiderunt homi-nes , sed unus. A. Quisnam trium.fi M- E quiJuda?is imperat . A. Cum Juda?orum Deus ho-mines effecerit, quomodo aut cur bonus & ma-lus hominibus praesunt ? Opifex enim utrinquebonus effe ostenditur. Si .ultro ac sponte eis per-misit , non suis ac propriis pnceffe , opifex ne-cessario bonus erit, utpote qui sua alienis con-cessit . Si propter opificis imbecillitatem bonus& malus arripuerunt, d ipsi mali erunt, quippequi aliena concupiscant , E. Eum ne bonum es-se dicis , qui ea qure opificis erant , rapuit, a-lienisque imperat ? Qui bonus esse potest is, quirapit aliena ? M. Non rapuit , sed misericordiapermotus, filium ut bonum misit, nosque eri-puit . A. Misereri , communis est quaedam affe-ctio , quD ad proprium refertur . Communemillum sensum doloris utrorum tandem causa su-scepit bonus , fuorumne , an alienorum ? M.Alienorum . A. .Compassus est, ut bonis, an utmalis? M. Ut peccatoribus. A. Ante quam pec-carent homines , boni-ne ab opifice essecti sunt,an mali ? Ut ergo bonos expetivit, aut ut ma-
E e e los.
num . Vide ibidem initium num. z8. Talis arbiter , qui & u-trique proximus aures daret & disceptantes duos medius segre-garet , celebratur Octavius inter Caecilium & Marcum apud.Minutium Felicem. Item Probus a Constantino Imperatore de-legatus, ut Judicem ageret inter Athanasittm St Anum.
a Nemo bonus nifi unus pater - ) Vide Cupra notas in Ex-hort. ad Martyrium num. 7.
b Qui ejusdem efl ac ilice essentia. I { Hac m Crseco On-genis textu unica voce optouaiov ( omoufion ) comprehendun-tur. ) Verum quidem est quod apud Theodoretum lib. 1. Hist.Eccl.cap. 12. fatetur Eusebius m Epistola ad homines sua> pa-rmcise vel ante Concilium Nicaenum fui lib . Quosdam veterumprudentes & illustres Episcopos, atque scriptores , qui de Patre& Filio Theologice differentes nomine dptovirits ufi fint. Hancvocem usurpatam esse a Dionysiis duobus, altero Roma:, alte-ro 'Alexandri* Episcopis, item a Theognosto veteri Th eologo,docet nos Athanasius in Epistola ad Atricanos . Ab tiac quo-non abhorruisti: Origenem, non1 inhcias ierim si mo-
que voce
manifestissime ostendunt communionem substantia effe filio cumpatre . Aporrbcea enin optOlstUOS videtur, id est unius substa n -tie cum ilio corpore, ex quo est vel aporrbesa vel vapor . Rufi-nus quoque in libello de adulteratione librorum Origenis hancvocem in libris De Princip, repertam fuisse asserit . Esto. Ve-rumtamen ex hac quam praesens Dialogus exhibet , fidei pro-fessione , non leve eruitur argumentum hoc opus prori us esseOrigeni abjudicandum. Vide Monitum.
c Tria principia effe dico. ) Athanasius in Epist- 06 Decret.Syn. Nie. Futilis Marcionis doHrina qu£ monarchiam in triaprincipia secah £T dividit , diabolica sane efih non autem ve-rorum Christi discipulorum , vel eorum quibus Salvatoris do-Urina placet . Epiphanius haeres. 4a. num. z. Cujus ei schisma-tis argumentum nebulo ille 6* impostor Cerdo prisbuit . Nam& duo ipse principia constituit . At Marcio quorum unum fitsupremum , quod neque nomine comprehendi , neque visu perci-pi pofftt , quem bonum Deum appellat , a quo nihil fit eo-rum qu£ in mundo sunt , conditum . Alterum vero Deum effedicit aspeSlabilem , ac creatorem . Tertium denique diaboluminter ambos illos , aspcciahilem scilicet , & eum qui adspici ne-quit* interjeSium . Ex iis qui creator est & opifex , videriquepotest , Judaeorum effe Deum , eundemque judicem . Idem incompendio de haeresibus vult Marciooem tria etiam principiadixisse 5 bonum , justum , malum . Gregorius Abul-PharajiusHist. Dynast, vn. pag. 77. Prodiit etiam quidam nomine Mar-cion qui afferuip tres effe deos , #qu#m , bonum , & malum .Mquum autem opera sua in malo , videlicet materia exeruiffe
atque ex eo mundum condidisse i bonum vero cum videret mun-dum in partem mali trahi* wififfe fihum suum , ue homines adcultum patris fui boni invitaret ; qui veniens legem ( MoCai-cam ) qu,e legem justiti<e continebat , commutavit Euangelio *quod continet legem pr&stami& . /Equum ergo cultores suos inipsum concitasse , qui se potestati eorum permisit , adeo ut ip-sum occiderent ; at resurre&ione sua a mortuis homines capti-vos cepit j & redegit ad cultum patris fui . Verum lon^e piu-res sunt qui duorum principiorum auctorem Marcionem essevolunt uti infra indicabimus . Augustinus lib. de Haresibuscap.. 22. observat hunc dissensum , eumque sic conciliat : Mar-cio»,.a quo Mareioniftte sunt ; qui Cerdonis secutus est dogma-ta de duobus principiis : quamvis Epiphanias eum tria dicatafferuiffe principia , Bonum , Justus» , Pravum . Sed EusebiusSynevum quemdam , non Marcionem , trium Principiorum at-que naturarum scribit audorem . Si Rhodonis liber esset super-stes , in quo teste Hieronymo lib. de Ser;pior. Eccles. refert,quomodo ipsi quoque inter se Marcionita: discrepent ,. facilehunc nodum solveremus . Sed cum perierit , Eusebiö. soli de-bemus particulam libri conservatam Histor. Eccles. lib. 5. cap..13. Propterea inter se ipsi dissentiunt, quippe qui ejusmodi do-strinam tuentur qute omnino stare non potest . Nam ex illoriimgrege Apelles quidem fandioris vite cultum & seneciusem pnese ferens , unum fatetur effe principium : Prophetarum autemoracula ex adversario spiritu proseda effe dicit , virginis cu-iusdam damoniacie nomine Philumeme rosponfis indudus . Aliipero perinde ac Marcion ipse , duo inducunt principia : interquos est Potitus & Basilicus . Hi ergo Ponticum illum lupumsecuti , cum divifionem rerum ecquo, ac ille repertre non pos-sent, ad temeritatem defluxerunt, >& duo rerum principia nu-de & absque ulla demonstratione pronuntiarunt . -Alii rursusab his tanquam tempestate in pejus abrepti , non duas solum ,sed tres naturas posuerunt: quorum. , ut disciplinee illius seda-tores memorant , princeps & antesignanus fuit Sjmeros , &c.Cum Synero fecit Ptolemaeus insignis Valentinianus in Epist.ad Floram apud Epiphanium haeres. 33. num. 7. Qüod fi per-fedus ille Deus natura sua bonus efl , ut est revera j ( unumenim bonum effe Deum patrem suum Salvator noster asseruitquem & horninibtss patefecit ) est autem & contraria naturapraeditus , malus videlicet ac pravus qui injustitia velut pro-pria nota circumscribitur ; qui inter, ambos illos interjeffus est ,ut neque bonus, neque malus fit , aut injustus , peculiari qua-dam ratione justus appellari potest , quatenus juftitite quam ha-bet, moderatione fungitur, &c. Vvetsthenius.
d Ipsi mali erunt. ) Tertullianus lib. 1. cap. 23. adversusMarcionem: Quid improbius quam ita alieno benefacere fervo ,ut domino eripiatur ; ut alii vindicetur, ut adversus caput do-mini subornetur . Vide Epiphan. hsereC 42. ('yetstbenius .
I