De Recta in Deum Fide. Sect. IV. 423

„ ventio , & quis eorumdem magister esset .„ Nec poteram Deum eorum effectorem au-„ dere dicere : quin ne ab illo quidem habe*„ re ut sint & subsistant . Quomodo enim sas„ esset hasc de Deo cogitare ? Bonus enim ,,, etiam meliorum effector est : malum autem„ nullum in eo inest , nec ejus natura patitur„ talibus eum rebus delectari ; sed & eorum„ originem vetat, & eos quidem, qui eis de-„ lectantur abjicit ; eos autem qui eadem fu-„ giunt, recipit . Et quomodo non absurdum„ sit, Deum siorum esse opificem dicere, qui„ eadem respuit ? Neque enim vellet ea non„ esse , si ipse primus eorum auctor esset ,„ praesertim cum eos qui ad ipsum accedunt,„ lui velit esse imitatores. Itaque misii non ra-,, tioni consentaneum visum est si$c ei affin-„ gere, aut quod ab eo facta sint : aut ( etsi„ maxime daretur fieri posse, ut ex iis quLnon,, sunt, aliquid fiat ) quod ipse mala effecerit.„ Qui enim ex nisiilo ea fecit, nunquam ru»„ sus eadem ad nisiilum redigeret aut si hoc„ necessario dicendum est , tempus aliquando„ fuisse, cum Deus malis gauderet; nunc ve-,, ro id mihi videtur fieri non posse , ut dica*,, tur de Deo, nec patitur ejus natura hoc ei„ tribui. Quocirca a mihi visiim est simul cum„ ipso esse id, cui nomen est Materia , ex qua„ effecit quse sunt omnia, cum sapienti arte ea„ secrevisset , recteque ornasset ex qua etiam,, mala videntur esse. Cum enim facta non es„ set, figuraque careret, & nullo ordine prx-a, terea serretur , ac Dei artem desideraret :„ non ei invidit, nec lemper sic ferri eam per-,, misit, fed efficere cepit, atque ex iisquat de-„ terrima habuit, optima voluit secernere. Sic„ ergo effecit . Qu$ autem in illa, dum crea-3, ret , sceculenta erant , ea cum ad artificium3, minus apta essent, ut erant, reliquit, utpotea, quse sibi non convenirent . Ex quibus misii3, nunc ad homines mala insiluere videntur . “Sic mihi visiim est ie habere , admodum , utmihi videtur, verum dogma constanfque defini-tio , quse a sapiente Valentino exposita est. Quodfi quis velit contra disputare , veniat, quoniamparatus sum omnibus respondere. A. Tu antici-pata opinione deposita, placide ad singula quserogo , responde . D- Mihi propositum est be-nigne. & ordinate disputare . b Neque enim vin-cere male studeo, sed vere disquirere . A- Pro-

bo voluntatem tuam studiumque in disputando.Quod autem de iis quse simt , ita sentis , quasiea Deus ex subjecta aliqua materia effecerit , inhoc salleris, Droscri. Etenim vere h*c de ma-lis disquisitio, facit, ut ita plurimi affecti sint.Multi enim ita ut tu , affecti sunt. Alii autemrursum Deum horum opificem censuerunt esse,quod substantiam ipsi cosevam dare vereantur .Alii vero , quod metuant, ne concedant Deummalorum esse auctorem & effectorem, materiamei cosevam concedendam putarunt . Ac utrisqueaccidit, ut quod Deum secundum veritatis scien-tiam non timerent, non recte dixerint. Ego ve-ro studio tuo adductus, ad disputationem de eoquod quseritur, me conseram : tu modo placi-de ad singula quL rogo , responde . Sic enimfiet , ut & tu vetum cognoscas , & ego nonfrustra tecum disputem . D. Paratus sum dog-ma Valentini defendere. A. Quibus rationibusdocere potes , materiam ejusdem esse , cujusDeus, aeternitatis? D. An non in Genesi scri-bit Moses , c Terra autem erat invisibilis , &incomposita ? E. Scriptum-ne ita est, Terra erat,nec a Deo facta est ? D. Si vis, recito . A.Multi homines cum dormiunt , somniant semultas res, quse magni precii sint , nactos es-se , at cum excitati sont, nihil in manibus te-nent , ex eoque inanes spes somniorum suorumesse comperiunt . Eodem etiam modo Drose-rius . Jube igitur recitari de mundi creationescripturam : tumque cognosces , an terra velmateria praeexisteret. E. Recitetur. In principiofecit Deus edum & terram . Terra autem eratinvisibilis , & incomposita. A. Vides, lanctiffimejudex, iniquas Droserii insidias , cum scripturadicat, Deum prius effecisse cadum & terram ,ac tum fuisse. Non enim ait, In principio eratterra : sed, In principio fecit Deus aelum zr ter-ram * subjiciens ait, Terra autem erat invisi-bilis. E. Scriptura plane docet , terram ac coe-lum opus Dei esse . Aperte enim prsepositacreatione, verbum hoc, erat , subjecit . Necesse est enim , id quod factum est , postquamfactum est , esse . A. Revertamur ad proposi-tum . Materiam-ne vult Valentinus dicere unacum Deo esse , ut Deum malorum causamnon esse demonstraret ? D. Certe vult . A.Deus ne erat ab hac materia sejunctus ? D.Sejunctus. A. Quid ergo erat interjectum interDeum & materiam , quod eos separabat ? D.

Nihil

a Mibi visum efl &c. ) Materiam coaeternam , & mali ori-ginem , statuit Droserius . E Stoicorum principiis manavit opi-nio : de quibus Laertius lib. 7. in vita Zenonis pag. 519. Vi-detur illis , duo ejfe rerum omnium principia , agens videlicetac patiens. Patiens esse substantiam sine qualitate, materiam;agens vero , rationem, que in ipsa sit, Deum esse. Arnobius ,qui non uno in loco seeterodoxumprodidit, scribit lib. 1 . adv.gentes pag. 6 . Quid enim ; fi prima materies , que in rerumquatuor elementa digesta est , miseriarum omnium causas suiscontinet in rationibus involutas ? Contra Origenes lib. 4. contraCeis. Materiam , causam esse malorum , juxta nos verum nonest. Vide Orig. lib. 2. de Princip, cap. x. Epiphan. her. 4. Stoico-rum . Wetftkenius.

b Neque enim vincere &c. ) Minucius Felix , in OBaviopag. 15. Non disputantis aulioritas , fed disputationis ipsius ve-ritas, requiritur, & pag. 44 . Vicimus , & ita , ut improbus ,usurpo viBoriam : nam, ut ille mei viBor est , ita ego trium-phator erroris. Prudentius, deCor. hpm. IO.

Si me movere rebus ullis niteris ,

Ratione mecum, non furore , dimica .

Maximus, in Pbilocal. cap. 24- Nolo ex probabili mendacio vi-Boriam querere; fed quero , ut ex accurata disquisitione veri-tas elucescat. Vvetsthenius .

c Testa autem erat invisibilis & incomposita . ) Basilius ,Ham. 2. in Hexaemeron : ubi demonstrasset, terram caiseTceffxdUce-TQl i, h. e. inconditam vocari ; quia nullis fructibus vel orna-

mentis adhuc esset condecorata ; & invisibilem , quia tunc aquisimmersa delitescebat , addit : Sed veritatis depravatores , nonsuam mentem accommodantes scripture, imo ad suam volunta-tem mentem scripturarum pervertentes ; materiam bis verbis in-nui dicunt. Hac est enim & invisibilis, inquiunt, & inornatafuapte natura : quippe cum omni prorsus qualitate caveat sua-met conditione , atque ab omni penitus forma figuraque fit se-parata : quam opifex universi sumtarn per suam srpientiam in-formavit , & in ordinem redegit , atque ita per ipsam rerumearum omnium, qux conspiciuntur, essentias fecit - Quam opi-nionem ibidem sanctus Pater aliquot argumentis fortissimis de-struit . Orthodoxam expolitionem tradit Severianus , in CatenetM. J\ Bibliothece Tigurina : Invisibilis autem non est , quianon apparuerit ; fed quasi • quis diceret , inornata . sicut malosonantem dicimus sono carere , & male formatum informem ;non quasi nullam haberet formam , fed quasi non fit visu di-gnus . Terra autem erat invisibilis pro, non eratdigna, ut vi-deretur nondum enim ornata erat fruBibus , & plantis, flu-viis & fontibus, & alii ornamentis . Quem locum insignemdebeo humanitati Clariss. Sviceri , saepius laudati . Plura videapud Greg. Nyssen. in Hexaem. tom. I. pag. IZ. Theodoretum ,quxsi- %.inGenesi, Chrysostomum , Hom.i. in Genes. Sed & hocobservandum , Droserium allegare Vetus Testamentum : quiaValentinus , quem sectabatur , non truncavit scripturas , fedprobabat legem & prophetas : attamen pervertendo eas -equenocuit ac Marcion. Vide Tertull. de Priese. Uteret. pag. &49. b'Tetstbenius .

C

Gea. t

Gen. 1