424 Adamanti

Nihil. A. Cohsrebat igitur , quod nulla cau-sa erat, qua? secerneret . Aliunde etiam ais inparte Deum esse, neque in omnem partem per-tinere posse . E. Fieri non potest , ut aliquares ab alia disjuncta fit , non exstante quodeas separet. Sit enim necesse est id quod sepa-rat, valentius eo, quod separatur : alioquin e-tiam tertia pars erit , nempe Deus qui conti-neat . Quid ergo ais Droferi ? estne in parte-Deus , non ubique ? D. Non dico in parteDeum este, sed non este causam malorum. A.Verbo eum causam non efle vis dicere: re au-tem effectorem ac receptaculum malorum efletu atque Valentinus docuistis. D. Quo tandemmodo ? A. Progressu disputationis dogma ape-rietur, Fieri quidem non posse , ut duo inge-nita sint simul , ne te quidem ignorare existi-mo: etiam si hoc occupans disputationi maxi-me addidisse videare . Omnino enim alterutrumnecessario concedendum est , aut a materiaDeum separatum esse , aut contra ab eademnon esse disjunctum. Ac si quis eum cum illacohaerere velit , unum ingenitum ponet : alte-rutrum enim horum pars erit proximi. Si ve-ro invicem sint partes , non erunt duo inge-a nita , a sed unum quod ex diversis constabit.Sin autem separata esse quis dixerit , neceffeest aliquid efle quod inter utrumque sit inter-jectum : quod quidem etiam separationem ip-si sam b ostendit. Si quis vero dicat nec separa-tum esse a materia Deum, nec rursus cum eacoh®rere, sed Deum esse quasi in materia; lo-co , & materiam esse in Deo id quod conti-net : is intelligat , si materiam Dei locum essedicamus , eum etiam necessario dicendum essecomprehensibilem , 3c circumscribi a materia:c quin etiam eodem modo eum , c q UO mate-riam , ferri oportet: ac pr®terea deteriore con-ditione aliquando fuisse Deum , quam mate-riam , necessario dicendum est . Si enim mate-ria aliquando ornatu carebat , eam autem or-navit , quod eam vertere in melius institueret:profecto fuit cum in rebus inornatis Deuserat. Recte autem hoc etiam quasram, utrummateriam compleverit Deus, an in parte qua-dam esset . Si quis enim vult Deum in partequadam materi® meliore esse dicere , multominorem eum materia dicit , siquidem illiuspars totum Deum capit. Si vero in omni par-te eumdem esse dicat, & per totam materiampervadere : quomodo eam effecerit , exponat.Is enim Dei contractionem aliquam dicat ne-cesse est, qua facta, illud, a quo feceslit, ef-fecerit : aut etiam fe ipsum una cum materiafecerit , cum locum quo secederet non habe-ret . Si quis autem materiam in Deo esse di-cet , eodem modo quaerendum est utrum quasiipse a se diremptus, distractusque sit, & quem-

a Sed unum quod ex diversis conflabit .) Doco horum ver-borum plura alia habet Philocalia. Quemadmodum neque di~Vers# partes in minutias divis£ multa genita fuerint : sadquemadmodum ratio pcflulat , hominem , unum quid genitummultarum partium , a Deo creatum esse dicimus ita nisi a ma-teria separatus efl Deus , unum ingenitum diri cum neceffe efl .

b Ostendit . ) Mox sequitur in Philocalia . Nec enim quid-quam ab alio dis juncum, intelligi poteß , nifi aliud , quo dis-junSlio flat, tertium quid intercedat , Quod non in hoc solum ,sed & in aliis quamplurimis locum habet. Qtto enim modo induobus ingenitis accipimus , omnino fi c accipiendum est , fi triadentur ingenita. De his enim quaram ; flnt ne feorßm abs fiseposita , an vero inter se cohsreant? Postremum qui' responderit ,id ipsum , quod prius a nobis audiet . Si vero separata sunt ;almum , quod separet , negare" non possunt . jjt fi quis aliamineat viam , quo de ingenitis congruenter ac commode agat , nec

I D I A L O G U S

admodum in aere animalia insunt, ipso diviso& in partes distracto ad ea recipienda, qua? inipso gignuntur: an ut in loco, id est, eo mo-do quo aqua est in terra. Si quis enim dicat,esse eum in aere, necefse .erit Deum dividuumesse dicere . Si vero , ut est aqua in terra: e-rat autem sine ornamentis materia, & sine or-dine , & mala habebat : Deum horum locumesse & inornatorum & malorum necefse eritconfiteri , Quod quidem non gloriosum essevidetur , sed periculosum potius . D. Valenti-nus ut Deum malorum causam non esse do-ceat, materi® mala adseripsit , atque ut Deusquidem non sit causa, materia autem causa sit.

A. Materiam simul esse eum Deo vis , nxDeum malorum auctorem esse dicas : quodcum vitare instituas , verbo tantum sugere vi-deris, re autem vera, si res .consideretur, d re- dceptaculum Deum effectoremque malorum pro-nuncias. Si igitur materiam ex rebus subsisten-tibus genitis esse suspicaris, non potes eam in-genitam dicere. Quoniam autem malorum ori-ginem hujus suspicionis causam tibi esse dicis,ad ea exquirenda veniendum esse existimo .Cum enim planum factum suerit , quomodosint mala , neque hoc dici posse , Deum ma-lorum auctorem esse, ex eo quod materiam eisubjicias, h®c suspicio tolli mihi videtur. Di-xisti igitur materiam qu® qualitatis sit expers,simul esse cum Deo, ex qua mundi opificiumeffecerit . D. Ita sentio . A. Necefse est etiamconfiteri eum comprehensibilem esse , atqueconstare ex partibus, & a materia circumscri-bi : quin etiam eumdem eodem modo quo ma-teriam inordinate ferri , nec consistere , necmanere ipsum apud seipsiim . Si ergo materiasine qualitate erat , & mundus a Deo effectusest, atque in mundo sunt qualitates: certe qua-litatum effector fuit Deus . Quoniam autempaulo ante recitantem te audiebam, ex iis qua;non sunt , quicquam non posse fieri : ad eaqua; proponam, responde. Videntur tibi mun-di qualitates ort® esse , non ex subjectis qua-litatibus? D. Videntur. A. Diversa? ne ab ipsissubstantiis ? D. Divers® ab ipsis substantiis . A.

Si igitur neque ex subjectis qualitatibus Deusqualitates effecit , neque sunt ex substantiis ,quod nec ipsa? substanti® sint: ex iis qu® nul-la sunt, eas a Deo factas esse necefse est con-fiteri . Ex quo sequitur , te frustra videri di-cere , fieri non posse, ut a Deo ex nihilo fä-ct$ esse existimentur. e Valens vero, quid di- Vxit ? inepte Droserius assensus est , posita ma-teria sine qualitatibus. A. Quid igitur , ais si-mul esse cum materia qualitates ? VA. Mihimateria qualitates habere , qu® principio ca-reant, videtur 1 . Sic enim mala ab ipsa deriva-ri dico , ut Deus quidem non sit auctor ma-lorum

separatum effli Vvetsthenius.

c Quo materiam ferri oportet , ) Philocalia paulo amplius.

Velut materiam inordinate fervi , neque flare , neque ipsum in semanere; cum id , in quo efl , huc illuc , aliter atque aliter , fe-ratur. Prsterea , &c. Vvetsthenius.

d Receptaculum Deum effeHoremque malorum pronuntias* )

Vide Epiphanium haeres. 68. Manes , inquit , volens malum aDeo avertere , potius malitiam ei parem fecit , & opposuit.r e Valens vero. ) Ad marginem codent ms. Vvetstheniamis haechabet. Valentts alterius impii dogma erat qualitates non coexi-flere materis : nam Valentinus nugatur eas non coexistere , j 7-cut ait iste . Nos vero ex non exstantibus dicimus omnia faBaeffe a Deo. In Philocalia deinde alia sequuntur verba; qure ta-men quoad sensum, coincidunt cum iis, qu» a [Valente , Dro "serio, A Adamantio disputantur«.