% 6 z OiUGEfm Commentariorum

Ibld. 17.

b

Ibid, 16» dedit , alios alendi vina , dixit, Date illis vosmanducare , JlJi autem non inficiantes posse sepanes dare, sed pauciores eos existimantes esse,nec ad eos alendos qui Jesum secuti fuerantsufficientes, neque considerantes Jesum cum ac-ceperit unumquemque 3 panem, hoc est Ver-bum, quantum vult extendere, sufficientemquereddere, omnibusquolcumque nutrire voluerit, di-cunt Non habemus hic nifiquinque panes & duospisces : obscure forsitan significantes quinque pa-nes , esse sensiles scripturarum sermones, b & propterea numero sensuum respondentes: duos veropisces, nempe sermonem ore pronuntiatum, &eum qui mente concipitur , qui sunt veluti op-sonium sensilium qute in scripturis extant; velfortasse sermonem de Patre & Filio, qui ad il-Luc \los jam pervenerat. Propterea & ipse postquamresurrexisset piscem assum comedebat, parte sum-pta a discipulis, & accepta, quam illi ex partepoterant exponere, de Patre theologia. Sic nosigitur ad assequendum sermonis illius de quinquepanibus , & duobus piscibus sensum collinearec potuimus. c Verisimile est autem eos qui plusquam nos quinque panes & duos pisces apudscsc possunt colligere , ampliorem & meliorempofle super illis sensum dare. AnimadvertendumMutth. 14. est autem apud Matthaeum, Marcum , & Lu-

17.

MarcJr.^S'

l-ac-g. 13,

cam discipulos dicere se quinque habere panes& dut?s pisces § non indicantes utrum triticeisint » an hordeacei ; solum autem Joannem di-xisse hordeaceos esse panes. Ideo fartasie nequediscipuli eos esse penes se in Joannis evangelio

Joan. 6 . p<

sed apudhabet

eum dicunt , effe puerur

0.

fatentur ,

hic , qtti habet quinque panes hordeaceos , &duos pisces . Et quandiu quidem quinque illipanes & duo pisces a discipulis Jesu non fere-bantur, non augebantur, neque multiplicabamtur, neque plurimos alere poterant ; sed post-quam Servator, acceptis illis, primum in coe-lum suspexit, radiis oculorum suorum velut in-de vim deducens quae misceretur panibus & pi-scibus, quibus hominum quinque millia ali de-bebant, & postea benedixit quinque panibus ,& cjuohus piscibus, seemone & benedictione au-gens & multiplicans illos , & tertio dividensSc frangens dedit discipulis , ut ipsi turbis ap-ponerent ; tunc suffecerunt panes & pisces , utcomederent omnes & satiarentur , & quosdame panibus benedictis edere non possent- Supere*rant enim turbis tam multa , quje apud turbasquidem non erant, sed apud discipulos, tollerevalentes residuum fragmentorum , & in cophi-nos deponere reliquiarum plenos,, qui totidemnumero erant, quot Tribus Istael . De Joseph7. quidem scriptum est in Psalmis t Manu ejus incophino Jervierunt; de discipulis vero Jesu, su-stulisse illos residuum fragmentorum» duodecim,opinor, duodecim cophinos , non semiplenos ,sed plenos.* & sunt, puto, adhuc, & ad con-

summationem usque sieculi, apud discipulos Je-su turbis meliores, pleni duodecim cophini frag-mentis panis viventis, quos turbas comedere nonpossunt. Qui comedebant autem de quinque pa-nibus, qui prius suerant quam redundarent duo-decim cophini, cognati erant numero quinario:ad sensilia usque pervenerant qui comederant ,quandoquidem & ab eo qui suspexit in coelum,benedixit, & fregit illos, hi aliti sunt, & nonpueri, nec sceminae, sed viri. Sunt enim, opi-nor , & in sensilibus cibis differentia; ita ut qui-dam ex iis sint eorum qui evacuaverunt queerant parvuli ; quidam vero eorum qui, etiam»num sunt parvuli & carnales in. Christo.

3• E c hsec quidem a nobis dicta sunt pro-pter hasc verba : Manducantium fuit numerusquinque millia virorum , exceptis mulieribus &parvulis , quod ambiguum est , vel enim quicomederant erant viri quinquies mille, & nul-lus inter edentes puer erat , aut scemina ; velpropterea quod viri solum quinquies mille sue-rint, non numeratis pueris & foeminis . Qui-dam igitur, ut jam diximus, sic intellexerunt ,non adfuisse pueros vel sceminas , iis qute exquinque panibus , & duobus piscibus aucta &

lui

i,€or,i)' u

H

tu

Mattb-

rl.

multiplicata sunt . Dicat autem aliquis , cum

multi pro merito & viribus comederint, & par-ticipes facti fuerint panum benedictionis, d eosqui numero digni erant, quemadmodum ii quiviginti annos nati in libro Numerorum recensisunt , Israelitas viros suisse : e qui vero digninon erant, quorum tanta ratio & numerus ha-beretur, pueros suisse & sceminas. Mihi autemtropologice explica pueros , juxta illud .- Nonpotui vobis loqui quasi spiritualibus , sed carna-libus , tanquam parvulis in Christo ; & scemi-nas juxta illudvolo autem vos omnes, virgi-nem castam exhibere Christo ; & viros autemjuxta illud: Quando autem satius sum vir , eva-cuavi que erant parvuli . Ne praetereamus &illud absque explicatione: Quum jusßffet turbamdiscumbere super senum , acceptis quinque pani,bus , & duobus piscibus , respiciens m ccelumbenedixit , & fregit, & dedit discipulis panes;discipuli autem turbis , & manducaverunt om~nes . Quid enim sibi velit illud : Et jujfrt om-nes dtjcimbere super sanum , & quid hoc locodignum mandato Christi intelligendum est ? fExistimo autem jussisse illum turbas discumberesuper scenum, propter id quod in Isiia dictumest; Omnis cara scenum , hoc est carnem submit-tere, & subjicere prudentiam carnis , ut ita quis-piam possit fieri particeps panum , quibus be-nedixit Jesus. Deinde quandoquidem varii suntordines eorum qui egent nutrimento quod a Je-su est , cum non omnes squalibus sermonibusnutriantur, propterea Marcum opinor posuisse:Et preceptt illis omnibus ut accumberent secun--sturn contubernia super frerium viride , & discu-

bue -

Num- i '

e

Cot-r

i-CorN‘1

i.GorAN

Martb-i 9 . 2>

Ifri. ^

Rora-

0af c '

40'

0

3 Panem Scc. ) Ambrosius lib. 9. in Luc. 6 . vero biefanis quem frangit Jesus mystice quidem Dei verbum est, &sermo de Christo, qui cum dividitur, augetur' Huetius«b Et propterea numero sensuum Scc. ) Origenes hom. j. mLevit. Quinque numerus frequenter, immo sene semper proquinque sensibus accipitur . Hviet ius.

c Verisimile est autem Scc. ) Sic ego locum hunc explico .®ixit supra quinque panibus significari sensiles scriptura >cr-tnones ; & duobus piscibus , sermonem u pocpopiv.iv, ore $ ro ~«nntiatum A mente conceptum qui sunt veluti

scripturae condimenta. Nunc ait eos longe felicius hunc lo-cum explanaturos, qui magis potuerint apud se quinque pa-ne S , & duos pisces colligere; hoc est, qui majeremseripturje

irtfelligentiam fuerint adepti. Mustius .

d Eos qui uumero &c. ) Hac fideliter retulit Hieronymus.Huetius .

e Qui vero digni non erant Scc. ) Notum PJthia responsumMegarensibus datum .-

Vobis, 0 Megranenses, neque in sermone neque in numero,quod retulit Dianas : cui allusit Theocritus Idyll. 14 -

Nos vero neque loco , neque ullo numero digni censemusMiseros Megarenses

& Callimachus epigramm. de Callignoto s—— mifiraque puella

Ceu Megara, ratio est nulla, nec ullus honor-,

Hac respexit procul dubio Origenes. Huetius ,

H

-r.

14,

r.

U

U

45