318 OrIGENIS CoM
■ & ac ab his qu$siverim * qui de naturis figmen-ta coinminifci amant , ecquanam praediti essentnatura, sive reges terrae, sive eorum filii, sivequi didrachma exigunt, quibus offensionem prae-bere non vult Servator; videtur certe, quantumquidem ex re de qua agimus, judicium facerelicet, laudabilis eos non fuisse naturae, & tamendat operam Servator ne offensionem patiantur ,g Sc tamen impedit quominus scandalum iliis of-feratur} ne videlicet gravius peccent j b & utsalutem, si velint, vel propterea adipiscantur ,quod eum susceperint qui pepercit illis ne ine scandalum impingerent . c Ac utpote in agroconsolationis ( sic enim exponitur Capharnaum )discipulum suum ea re consolans , quod liberesset & filius» dat illi potestatem primi captan-di piscis, ut postquam prodierit, ex eo qui pro-dierit , & captus suerit, solatium Petrus capiat,Sc ex illius ore sumendi stateris, qui iis ad quosstater pertinet , quique tale numisma tanquamrem propriam repetunt, reddendus esset.
12. 'Nec illepide sane dicto hoc adversus ava-rum uti queas, cui nihil aliud in ore est, quampecuniaria res, cum a Petro aliquo sanarum eumvideris} qui non ex ore solum , sermonibufveillius, sed & omnibus affectibus staterem, quoomnis ejus significatur avaritia, abstulerit: huncsiquidem dices in mari & amaris vita? negotiis,& curarum avaritia?, sollicitudinemque fluctibusfuisse versatum, in ore staterem habentem, cuma fide Christi alienus erat, & avarus» sed ha-mo ratione prsedito apprehensum e mari ascen-disse, & a Petro aliquo qui veritatem eum do-cuerit beneficio affectum, non staterem amplius,sed pro eo eloquia Dei ejus imaginem prae seferentia in ore habere.
Mmth. 17; 13. Super eo praterea loco : Accesserunt qui
SZ- didrachma accipiebant , ad Petrum , non didra-
^ chmum duntaxat , d sed didrachmum sanctum
pro
MENT ARIORÜM.
VETUS INT E R P RET ATI <X vipsorum. Quicumque ergo filius est simpliciter& non filius regum terra;, ille est liber. Tamencum sit liber, sollicite agit ut ne scandalizet velipsos reges terra;, vel filios eorum, vel eos quiaccipiunt didrachma . Ideo sic dicit : Sed ne Matth.scandalizemus eos , vadens ad mare mitte ha -mum , & ca;tera. Et quamvis essent iniqui , ta-men sollicite egit Christus, ut ne scandalixareteos, & suo exemplo prohibet aliquod scanda-lum fieri etiam hujusmodi hominibus : sive utne amplius peccent scandalizati, sive ;ut salven-tur suscipientes eum qui pepercit eis quo mi-nus scandalizentur : & sic in agro consolationis( sic enim interpretatur Capharnaum , ) conso-latur omnem discipulum , & liberum eum , &filium esse pronunciat , & dat ei virtutem pi-scandi piscem primum , ut ascendente eo, con-solationem accipiat Petrus super eum quem pi-scatus est,
12. Et propter hoc quod ablatus est stater.de ore ipsius aperto , dandus eis quorum pro-prius est stater , & exigunt hujusmodi numismaquasi suum > convenienter poteris uti hoc tex-tu adversus avaros , qui nullam habent in oresuo loquelam nisi pecunia; : cum autem viderishujusmodi hominem ab ^liquo Petro correptum,qui abstulit non solum de ore ejus verbum pe-cunia; , sed & de toto affectu concupiscentiampecuni® , dices hujusmodi hominem in marifuisse, & in falsis rebus hujus vita?, & in flu-ctibus sollicitudinum avaritia;, & habuisse in oresuo staterem quamdiu infidelis extitit , & ava-rus : ascendisse autem de mari ad hamum ratio-nabilem & comprehensum , atque salvatum abaliquo Petro, qui eum docuit veritatem, ut nchabeat aliquando in ore suo staterem , sed proeo habeat imaginem Dei, eloquia Dei.
13. Et signa tibi ex Numeris, quoniam prosanctis secundum legem Dei non simpliciter di-drachmum datur , sed didrachmum sanctum .
Seri-
L gut de natuHs figmenta Lc. ) Valentinianorum triplicemhominum naturam fingentium . Vide nos supra ad Comment,in Exod. 10. 27. Huetius.
b Et ut salutem ß velint &c. ) Cum pro omnibus mortemita obierit Christus , ut neminem sanguinis fui fructu carerevelit, eumque omnibus consequendum proposuerit i nos prose-cto capere illum possumus, si velimus. Et quemadmodum in-fra haec Matthai verba explicans Origenes : Non omnes ca-piunt verbum ifiud^ sed quibus datum ejl ? continentiam iis aDeo dari docet , quicumque illam ex animo postulaverint ;ädern potior! jure de aeterna salute putandum est. Quod autemex Augustini lib. 4. contr. Julian, cap. 8. objiciunt qui alitersentiunt, falsum esse Deum omnes homines salvos fieri velle,fi & ipsi velint ; adverterent hsc adversus Julianum pronun-tiari , qui ea voluntate salutem aeternam ab hominibus exopta-ri posse putabat, quae Dei gratiam prsveniret, ipsiusque auxi-lio minime indigeret ; cum praesertim idem August. Retract.lib. 1 cap. 10. verum esse agnoscat omnes homines salvos esseposse, si velint. Huetius.
c Ac utpote in agro consolationis &C. ) Hieronymus lib.de Nom. Hebr. Capharnaum , ager , vel villo consolationis .Huetius.
d Sed didrachmum fandum &c .) Duplex statuere didrachmumvidetur Origenes, sanctum alterum , alterum profanum; quem-admadum duplicem siclum , sanctum , & profanum statueruntxecentior« : bptts autem, hoc est, siclum , {di-
drachmum ) saepenumero reddunt LXX. ut pro eodem ab iis habitavideantur : at eum alii reclament contra, unum duntaxat fuissefidum, eamque siclorum divisionem tanquam recens inventum ,& veteribus , Jofepho puta , ac Hieronymo , rem inauditamExagitent , inde contrariae duas profluxerunt sententia 1 , qua-rum altera duplicem agnoscit siclum ; sanctum alterum , sivesanctuarii ; alterum vulgarem , sive profanum , sive regium ••alia vero UUO tantum uios licio Hebraeos decernit . Qui prio-rem tuentur sententiam, inter quos familiam ducit R. Selomoare 1 . — u constant , nam de utriufque sicli pretio &
sunt vulgatissima tamen opinio ea est, quam-at Georg. Agricola , Rob. Cenalis , Mich. Ne-
jondere incertique amplexi fu
ander , Casp. Vvaserus , Petr. Gassendus , aliique complures ,siclum sanctuarii quatuor drachmis Atticis, sive semuncia ap-pensum fuisse ; profanum duabus drachmis : ac sanctum quidemsiclum TiTpcOt pu^piov , (quadridrachmum) cum ex Exod.30.13.Num.3.47.aliisque sexcentis Scripturas locis adstruunt; tum verotestimoniis uti possunt Josephi Antiq. 1 . 4. c. IO. Siclus vero num-mus Hebraus habet drachmas Atticat quatuor. Philonis lib. 1. deSpec.Leg. Hieron. in Ezech.4.10. Siclus , idest, stater habet qua-tuor drachmas Atticas. Hesychii : Siclus ex quatuor drachmisAtticis. Profanum vero St'SpctXstor eliciunt ex 2. Reg. 14 i 6 .& r.Mach. 10. 42. Et super hac quinque millia fidorum argen-t! , qui accipiebant de fandorum ratione per fingulos annos :quod sic a Jofepho redditur .- jy S puxfi*< , « f
s^ctptficcrov ex <T a / ep£ 01 tum etiam ex Epipha-
nio lib. de Pond. & Mens. Siclus qui Q* quadrans appellatur ,quarta uncia pars est , dimidium vero stateris , duas drachmasvalens. Hesychio .* Ealet autem siclus duas drachmas Atticas •Et Isidoro Origin. lib. 16. cap. 24. Sicel, qui latino sermone fi-dus corrupte appellatur , Hebraum nomen est , habens apud eosuncta pondus: apud Latinos autem Ö* Gracos quarta pars un-cia est, & stateris medietas , draihmas appendens duas. Undecum in divinis litteris legitur, ficlus , uneia est ; cum vero * nGentilium libris , quarta pars uneia est . At eam prolixe con-futat doctrinam Joann. Bapt. Villalpandus, nec nos in referen-dis variis , multiplicibusque argumentis , quibus tum ab eo ,tum etiam ab aliis impugnari solet , tempus conteremus • I“tamen lectorem monitum velim, in eo peccare Villalpandum,quod adversum Grsepsium disputans , qui Epiphanii laudatumlocum protulerat, ut duplicem probaret siclum, in Epipbaii 10 »& Isidoro vocibus , & ficlus , substituendum putet ,
stdlicus : non enim de Rf manorum nummaria re, sedbrasoriun siclo Ilis Jocis agunt Epiphanins & Isidorus - *
item Villalpandus cum scribit LXX. Interpretes ps°, rnummo alium Gracum substituere voluisse , qui M’ ,n . eo T"’tum esset fimilis , quod magis in ore , tir manibus omnium Jeorum didrachmum tunc versaretur , haud fi cu< 4 uamchmtts ficlus in oculis a; manibus olim Hebracrurn : tan >