zr8 Origenis Commentariorum.

Mattb.iS&

re, propter strenuitatem & dexteritatem in re-bus agendis pro manu habitus immutatur , &manus offensionem probens efficitur , ejusmodimanui dicat oculus; Opera tua non indigeo , &postquam id dixerit, abscindat eam , & prosi-ciat a se. Ita & bene erit, si& beatum fit ca-put, & pedes beato capite digni , ne quae stbiconveniunt servans caput pedibus dicere possit:i.Ccr.n,»;, pj on e ßi S fnihi necessarii . Quod si pes aliquisinveniatur , qui scandalum fit totius corporis ,dicat caput pedi ejusmodi: Non es mibi neces-sarius , & abscistum eum a se projiciat : longequippe satius est in vitam ingredi reliquum cor-pus, pede scandalum prasbente, vel manu mu-tilum , quam per universum corpus propagatoscandalo, mitti illud in gehennam ignis duobust pedibus, duabusve manibus instructum . Simili-

ter bene est si qui totius corporis oculus estepotuit, dignum se praebet Christo, & toto cor-pore ; verumtamen si oculum hunc ita mutarialiquando contingit, ut totius corporis scanda-lum 6ar, satius erit erutum eum extra totumcorpus projicere , & oculo hoc reliquum cor-pus orbatum salutem consequi, quam cum ipsooculo, universo corpore labefactato , jn gehen-nam ignis totum corpus imimtti- Anima: enim,ut ita dicam , incedendi facultas peccati rea ,peccati item rea videndi facultas , manus estepotest, & pes offensionem praebens, & oculus;quae conducibilius est deponere , & iis caren-tem in vitam ingredi , claudum verbi gratia ,vel mutilum, vel luscum, quam iis praeditumtotius anima? jacturam facere . Item quod adanimam spectat, bonum est & beatum facultateillius ad optima quoque uti. Quod fi unius no-bis propter aliquam causam jactura facienda est,optabilius est usu illius privari, ut cum aliis fa-cultatibus salutem consequamur .

VETUS INTERPRETATIO,bentem mitti in ignem sternum . Et si oculustuus scandaligat te , erue eum & projice abs te.Bonum est tibi unum oculum habentem in •vitamintrare , quam duos oculos habentem mitti in ge-hennam ignis . Docet nos per parabolam sermo,quoniam nec proximis nostris, vel adhaerentibusnobis debemus parcere scandalizantibus. Superiuscum dixiffst : Antiquis ditium ejl , non adulte-rabis •, ego autem dico , fi quis viderit mulierer»ad concupiscendum eam , jam moechatus est eamin corde suo : post hoc verba stat im subjunxit:Si dexter oculus tuus , vel manus scandaliZpve.rit te, ostendens quoniam de illis membris scan-dalizantibus loquebatur qua? sunt intra nos. Pro-pterea voluntates anima? exposuimus ibi este scan-dalizantia membra. Hic autem cum dixisset : Vamundo a scandalis ; neceffe est enim ventre scan-dala ; sed v£ per quem veniunt , videlicet ho-minem , statim subjungit : St manus tua , velpes tuus , vel oculus tuus scandalizaverit te ;ostendens quoniam non de membris scandalizan-tibus qua? sunt intra nos loquitur , sed de ho-minibus qui sunt extra nos pertinentes ad nos ,ita ut manus, aut pedes, aut oculi existimenturgratia charitatis conjuncti. Et vere quodam scan-dala ex nobis ipsis nascuntur : sicut ait Jacobusin epistola sua : Deus neminem tentat , sed unus,quisque tentatur m concupiscenttis suis, Quodamextrinsecus veniunt, vel ab extraneis, vel a pro-ximis , de quibus prtescns loquitur sermo : &bonum quidem erat ut laudabilis estet & ocu-lus , & manus, ut ne possit juste dicere oculusmanui, necessaria mihi non es . Si autem aliquisex toto ecclesia? corpore videatur manus propteraliquem actum , conversus autem factus sueritscandalizans, oculus dicat hujusmodi manui, ne-cessaria miht non es, & dicens procidat eam, &

iS.

i9'

Ibil^'

lbid>

I.U* 1 *

i .€<*>

pellat a se. Sic bonum est ut sit & caput bea-tum, & pedes tali capite digni, ut ne possit caput juste dicere pedibus, necessarii mibi non estis.Si autem aliquis fuerit in ecclesia pes scandalum faciens corpori universo , dicat caput hujusmodipedi, necessarius mihi non es , & praecidens repellat eum a se . Melius est enim ut residuum cor-pus intret in vitam sine membro scandalizante, quam totum corpus ecclesiae, morbo scandali peromnes currente, mittatur in gehennam. Sic bonum quidem erat ut ille qui factus est oculus , di-gnus estet capite Christo, & toto ecclesiastico corpore. Si autem conversus oculus ille factus fue-rit scandalum corpori universo , ejiciatur oculus scandalizans, & extra omne corpus expellatur ,ut sine illo oculo residuum corpus salvetur, quam cum illo oculo debilitato totam ecclesiam mittatin gehennam , intenebratam videlicet per oculum malum . Christum autem ecclesia? caput este ,non ego, sed Apostolus intellexit . Sacerdotes autem rationabiliter postum dici ecclesia oculus ,quoniam & speculatores habentur : Diaconi aurem caeterique ministri manus , quoniam per eosopera spiritalia universa geruntur : populum autem este pedes ecclesiae •• quibus omnibus parcerenon oportet, si scandalum ecclesiae suerint facti -

25* His etiam verbis uti postumus in eos quinecessitudine valde conjuncti siwt , & velutimembra nostra sunt; cum propter magnam con-junctionem sive generis, sive eX aliqua , ut itadicam, amicitiae consuetudine ortam membra no-stra existimentur, quibus minime parcendum est,a cum animam nostram offendunt- a Praecidamusenim tanquam manum , vel pedem , vel ocu-lum, sic patrem , matremve , cultui ac pietaticontraria nos facere volentes; & filium, vel fi-liam, qui nos a Christi eccesia , istiusve amoreavertere pro virili nituntur. Quinetiam si uxorquae in sinu nostro cubat , vel amicus quemanimo contra charum habemus, scandala nostra

effi-

25. Poffumus autem hoc textu uti etiam dedomesticis nostris , & quasi membris ita nobisdilectione conjunctis , sive parentibus, sive ami-cis quadam familiaritate dilectis, quibus parcerenon oportet animae nostro nocentibus. Procida-mus ergo a nobis quasi manum , vel pedem ,vel oculum , patrem aut matrem volentes nosagere contraria pietati , aut filium vel filiam ,qui quantum ad fe, faciunt nos recedere ab ec-clesia Dei , & a Christi dilectione . Sed & ^uxor gremii nostri , vel amici unanimes , ßct*fuerint scandala nobis , procidamus eos ab am "ma nostra quasi non amicos, sed adversarios no-

stro salutis - Qui enim non oderit patr em > aut

ma-

z Vrtectiitmus enim tauquam manum &c. ) Theaphilus An- 8. Chrysostomus in Matthteum ■?. 29. & 18. 8, Brevis Enarrat »tjoch. Hilarius in Matth. 5. 29, Pacianus Episto!. 3. ad Syn> Anastasius Nicen. Quaest, öq. Theophylactus » & Euthyniiu*proman. Contra Novatian. Hieronymus in Matth. 5. 29. & 18. Matth. 5. ay. Huetius . r