r§.

%

M.

in Matth^um Tomus XV.

VETUS INTERPRET ATIO.

«ian» inter exemplaria invenimus, sive per negli*gentiam scribentium , sive ex temeritate quorum*«Jam , sive propter eos qui negligunt emendarescripturas, vel propter eos qui quod ipsis vide*tur, in emendationibus vel adjiciunt, vel sub-ducunt. Et in exemplaribus quidem veteris te-stamenti qu-ecumque fuerunt inconsonantia Deoprastante coaptare potuimus, utentes judicio ese-retarum editionum : ea enim qua? videbanturapud Septuaginta dubia esse propter consonan-tiam exemplariorum, facientes judicium ex edi-tionibus reliquis convenientia servavimus : &qusedam quidem notavimus quasi non posita inhebrao non audentes ea omnino auferre ; quas-dam autem cum asteriscis addidimus, ut fit ma-nifestum quoniam qua; non fuerunt posita apudSeptuaginta, ex editionibus csteris addidimusconvenienter hebrseo . In exemplaribus autemnovi testamenti hoc ipsum me posse facere sinepericulo non putavi, Tantum suspiciones expo-nere me debere, & rationes causisque suspicio-num, non esse irrationabile existimavi, sicut inhoc loco quod dicitur ■ Dil'gCS proximum tuumsicut teipsum , quoniam apud Marcum & Lu-cam positum non est . Judicent autem qui pos-sunt , utrum vera sint qua; tractamus , an falsa.Tamen quasi posito etiam hoc : Diliget proxi-mum tuum sicut teipsum , age aliter tractemushunc locum, Scriptum est in evangeliq quodam,quod dicitur fecundum Hebraeos, si tamen pla-cet alicui suscipere illud , non ad autoritatem ,sed ad manifestationem proposite questionis .Dixit, inquit , ad eum alter divitum ; Magi-ster, quid bonum faciens vivam} Dixit ei ; Ho-mo, leges & prophetas fac. Respondit ad eum'.Feci . Dixit ei : Vade , vende omnia qute possi-des , & divide pauperibus , & veni , sequere

365

vende qua babes , & da pauperibus , & cete-ra. Et sine nisi in aliis exemplaribus quamplu-rimis discrimina occurrerent, adeo ut non uni-versa quE extant apud Matthaeum , ac reliquaitidem evangelia sibi invicem congruant, impiusprofecto videretur qui mandatum illud : Dili-ges proximum tuum ficut teipsum , a Servatoreerga divitem minime allegatum , hic fuisse in-sertum suspicaretur , Nunc autem sive propterscriptorum quorumdam indiligentiam, sive pro-pter nefariam aliquorum scripturas emendantiumaudaciam, seu propter eos qui dum emendant,pro arbitrio addunt , vel detrahunt , magnaenimvero exemplarium existit disserentia . Pro-fecto discrepantia;, quae in veteris testamentiexemplaribus occurrit , Peq annuente , reme-dium adhibere potuimus ; reliquis editionibususi , ut ex iis judicium siceremus : nam qu £apud Interpretes LXX. ? propter exemplariumvarietatem dubia erant , e reliquis editionibussstimatione sicta, perpetuum cum illis consen-sum retinuimus j Sc nonnulla quidem in hebreeonon extantia obelo confiximus, cum ea penitusrejicere minime fuerimus ausi; aliqua vero cumasteriscis addidimus , ut perspicuum sit ea nose reliquis editionibus hebteo consonantibus ad-didisse, cum in LXX. Interpretibus minime re-perirentur, & ut ea missa faciat , cui libitumerit; quem autem ossendit illud, de eo admit-tendo, necne, pro arbitrio statuat, At qui man-datum hocce: Diliges proximum tuum ficut te-ipsum , hic minime suisse infertum , sed postpriora mandata tunc a Domino revera pronun-tiatum suisse contendet, Servatorem nostrum in-quiet divitem hunc leniter, & nullius interpo-sita opera increpare volentem, propterea quodmandatum hoc ; Dihges proximum tuum ficutteipsum, a se servatum fuisse dicens, verax nonsuisset, id ei dixisse: Si vis perfetlus ese , va-de, vende quee habes, & da pauperibus : eosedenim pacto servasse te mandatum hoc: - Dili-ges proximum tuum ficut teipsum , vere dixissevideberis.

Ibici, ip.

Et

me . Coepit autem dives scalpere caput suum ,

& non placuit ei . Et dixit ad eum Dominus ;

Quomodo dicis ; Legem feci & prophetas ? quo-niam scriptum est in lege ; Diliges proximumtuum ficut teipsum, & ecce multi fratres tui fi-lii Ab r ah a ami&i sunt stercore monentes pree

fame, & domus tua plena est multis bonis , & non egreditur omnino aliquid ex ea ad eos .conversus dixit Simoni discipulo suo sedenti apud s e •" Simon fili Joanne , facilius est camelum in-trare per foramen acus, quam divitem in regnum coelorum . Verum est ergo quia non implevit di-ves mandatum ; Diliges proximum tuum sicut teipsum , qui multos despexit pauperes , & nonest eis partitus aliquid de tantis facultatibus suis. Impossibile est enim & implere mandatum quoddicit ; Diliges proximum tuum sicut teipsum , & e sse divitem , & waxime tantas possessiones ha-bere . Qui ergö non existimat esse abjiciendum verbum hoc quasi falsum : Diliges proximumtuum sicut teipsum sed recipiendum quasi verum a Domino dictum , dicet , non satis argui-tione reperta , quoniam strictum & non sitis odibiliter volens arguere ivitem illum Domi-nus noster quasi non vera dicentem , quod ait fe implevisse etiam 1,lud mandatum : Dthgesproximum tuum sicut teipsum, dixit ad eum : Si vis perfeftus esse ’ ven e _° mn!a quee pos-

sides , & da pauperibus , Sic enim apparebis dicere verum , si dilexitti , aut di igis proximumtuum sicut teipsum,

15. Si quis autem aspiciens humanam infirmi-tatem , & difficile hoc putans hominem posseimple«; , dispiciar verba & ad allegoricum seintellectum convertat s ^diat etiam historiamquorumdam gentilium , in qua propter sipien-mm mundi referunt, q Uo d hic Dominus diviti

fa-

Maitb

21.

10

exemplarium varietatem &c. ) Origenesin ep. adr„ ' C:ln / h * c ^ u,dem d,c ° ' non quod pre des,sia recusembu t r 'J" if,UrttS qU£ ^djudceosjuot, iilasque cum omni-jj. Bojlres comparare ac videre quid• inter ea fit discriminis ,coli/s'^srnviter, nifi arrogans diftu est, p, 0 virili fecimus,dissere' cura inter A editionibus , & observatis earum

septa lt:,i J ‘ ,a tomen ut aliquanto plus laboris impenderimus* “ogmta Interpretationi . Verum ergo est quod scripsimus

15. Quod si qu>r ad humanam infirmitatemattendens, & ad difficultatem rei ejusmodi ge-rends perfectionis in Deo adipiscenda» gratia ^verba quidem negligat, ad allegorias autem ani-mum convertat, pudorem ei jactate quadam agentilibus histofi® injicient, b in quibus ferun-B tur

in libro de optimo genere interpretandi, jain ipsis Origenis tempo-ribus multum variasse LXX. Interpretum editiones, ut nemo mi-rari debeat unde tant® hodieque exemplarium existant differen-tiae, cum novas etiam Hexaplis illis suis & Tetraplis Orige-nes invexerit . Ea porro hic significari verisimile est : ut'inOrigenianis lib. 3. demonstravimus . Huetius .

b In quibus feruntur nonnulli &e. ) Vide Hieronymum.