Origenis Commentariorum

los est & sermonem evadere contendant ; pr®multis qui in fide consenuisse creduntur ; cumneque tempus fidem recens amplexis, neque im-probi parentes iis qui inculpate decertare viden-tur , obstaculo sint : quin etiam in arrogantiasua deprimenda summa iis ope contendendum

VETUS interpretjtio.

senuisse in fide ad verbum & vitam , qu® estsuper illos, cum neque tempus, neque paren-tes infideles impediant eos qui nunc accedunt .Potest etiam hujusmodi sensus & destruere , &extollere qui gloriantur eo quod a christianis

est, qui quod a parentibus in christianismo edu- parentibus sunt enutriti in ipsa christianitate ,

cati sunt, de se magnifice sentiunt ; & pr®scr-tim si parentibus & proavis efferantur qui epi-scopalis in ecclesia sedis prterogativum jus, velpresbyterii dignitatem tenuerint, vel diaconi of-ficio erga populum Dei functi sint . Utriqueenim id edocti: Multi erunt primi, novissimi:& novissimi, primi, neque quod primos se esse putent , nimios spiritus sumere commonen-tur ; neque timore percelli ac deprimi , quasideteriore jure sint ac priores , quod post illosfidei christianse dogmata postremi susceperint .Hoc autem loco sententiam contineri existimo ,quae nos ad id observandum confestim excitarequeat, Israelitas complures qui ante nos primiappellati sunt , propter incredulitatem erga Je-

mäxime si suerint ex patribus sacerdotali sededignificatis, id est, episcopatus, aut presbytera-tus, aut diaconatus in populo Dei . Audientesenim quia multi erunt primi novissimi, & no-vissimi primi, recordabuntur ut non glorientur'in eo quod videntur priores , neque humilien-tur & pusillanimes fiant , quasi minus aliquidprioribus possidentes, pro eo quod christianita-tis dogmata novissimi receperunt. Habet etiamalterum intellectum , ut sint quidem primi Is-raelit®, qui facti sunt novissimi propter infide-litatem suam, & proditionem in Christo: gen -

* 4 >

tes autem novissimi facti sunt primi : fi tamenpermanserint in fide, non alta sapientes , sed bu - Rorn.milibus consentientes, & sic communicantes ra- j,

sum ac perfidiam postremos esse factos; nos au- dici patriarcharum, & pinguedini verbi patrum IbidM'

tem qui postremi fumus, primas ferre posse, si in qua plantati suerint secundum propositum spi-

UE ir i6. modo fidem constanter retineamus , non alta ritalis legis, & secundum voluntatem propheta-

sapientes , sed humilibus consentientes. Quid au- rum : si tamen & ipsi intelligantur spiritaliter

Ibid. lä - I 7 * tem ß radicis patriarcharum, & pinguitudinis sicut lex, illis videlicet a bona oliva propter Ibid

a verbo patrum manantis participes facti , spi- infidelitatem pr®cisis . Christo enim in judicio

ritualis legis, & prophetarum juxta illam intel- veniente in istum mundum, ut gentes qu® non

lectorum sententi® quasi innati ac ingeniti ad- videbant viderent , Ifiaelit® autem videntes ut

haereamus ? nos prosecto qui postremi sumus , propter infidelitatem fierent caeci, nos prosely-

primi erimus; illi autem propter incredulitatem, ti ascendentes per fidem facti fumus sursum &

Ibid. 1$. cum primi essent, a bona oliva excisi, postre- primi: Ifiaelit® autem qui suerunt priores ,

mi facti sunt. Etenim propter adventum Chri- sunt facti novissimi per infidelitatem cadentes .

Joan.c,. sti, qui tn judicium in hunc mundum venit , ut Sic inteliigitur & quod ait : Si quis vult pri - Mas*'

'qui non vident, gentes scilicet, videant; & qui mus ese, erit novissimus , tanquam si dicat :

vident, nempe Ifraelit®, propter incredulitatem Quoniam nunc primatum accipient qui ex gen*

coci fiant , nos certe qui populus advena fu- tibus credunt in me , qui existimantur novissi-mus, evecti ad suprema primi evasimus; Ifiael mi esse apud Israelitas: novissimi autem judica-vero qui ante nos primus erat, postremus esse- buntur a Deo omnes Ifiael it® , etsi videntur

ctus , & in ultimum locum rejectus est. Eo- propter tempora primi. Si quis ergo vult fieri

Marc.y.^ 4. dem quoque sensu venire potest & illud : ■S'; vere primus , fiat in istis qui nunc novissimi

quis vult primus ese, erit omnium novissimus .- existimantur ab Ifraelitis. Quicumque autem vo-

ac si dixisset: Quando quideifl qui e gentibus luerit esse in illis qui primi esse videntur , pri-

fidem meam amplectuntur, cuffuqjostremum in matu ad gentes translato, computabitur inter no-

Iffael locum tenere credantur, nunc primas ferunt ; postremi autem habentur apud Deumquicumque ex ifraelitis fidem respuerunt, etiam-si ratione temporis primi esse credantur; si quisverum primatum consequi studet, inter eos col-locetur qui ab Israel qui nunc est, infimi essecreduntur: quamdiu enim inter eos qui primosfe esse putant , permanet , primatu ad gentestranslato excidet, & inter postremos recensebi-1 Gentiles enim propter fidem caput efficiun-

vissimos. Vide autem caute quid loquatur sermo-Multi, inquit, erunt primi novissimi ■, Nön omnesprimi erunt novissimi, nec omnes novissimi eruntprimi . Sunt enim qui suerunt , & nihilominuspermanent primi, sicut apostoli Christi qui Ifiaeli-t® suerunt de femine Abrah®, qui etiam nuncprimi habentur : & sunt novissimi nihilominuspermanentes, qui male tractant de populo chri-ftiano, & videntur de ecclesia esse cum sint.

tur.

tur ; at incredulus Israel , propter incredulitatem , cauda . Juxta hanc rationem , plurimi qui-dem; at non omnes , ex primis postremi fient : & multi rursum ex ultimis primi evadent . Necvero si quis inter gentiles fidem amplexos annumerari visus , postremus Christum professusest , idcirco inter primos computabitur ; primi siquidem nonnulli primi remanent , velut apo-stoli Christi , qui Ifraelit® sunt , & ex semine Abraham! oriundi ; & postremi aliqui , postre-mi esse non desinunt , qui deteriorem agunt vitam , quam multi qui ecclesiae nomen dede-runt.

27. Jam vero considera an angelorum genus,utpote majori honore dignum, primum' esse acprassiantissimum, prae hominum , qui postremisunt , genere , dicere possis . QuemadmodumJob, 38.7. enim in Job scriptum est : Quando satia suntaslra , laudaverunt Deum omnes angeli ejus ,

quasi

a Gentiles enim proper fidem &c. ) Hieronymus, Remigius.

27. lAdhuc autem vide si potes dicere pri-mum genus esse angelorum , quasi honorabiliushominibus qui novissimi pr® angelis esse viden-tur . Nam sicut scriptum est in Job : 82 an 0 Job.satia sunt stella, laudaverunt Deum omnes an-geli ejus , quasi antiquiores non solum homine