Wlatth. Jj.16 .

Lac. 10.23.

S

b

Mattb, 3o,

Ibid. 6.e

Z82. Origenis Com

exciperet, subcinericios e simila panes, & tene-rum vitulum apposuisse; auditum autem in Mo-sis state reperiri, quando scilicet Dei vox quajaudiri poterat,, de coelo edita est: visum vero,qui sensuum omnium nobilissimus est , Christiadventu referri, quando Christum beatis oculisconspexerunt. Ha?c autem sive animi exercendigratia, vel etiam, si cui potius ita visum erit,dogmatum proferendorum causa , propter quin-que vocationes dicta sint.

34. Ego vero vineae opera prö variis horisoperarios desiderasse existimo; nam dilucescenteprimum die opera qusdam in vinea faciendaerant, & quinam ad opera matutina idonei es-sent operarii, patersamilias eos accerfens dijudi-cavit; tertia vero hora aliud urgebat opus, tem-poribus scilicet Noe, quando foedus cum eo pe-pigit Deus: a decem postmodum a Noe ad A-brahamum generationes, quae in Abrahamo de-sinunt, alteri vocationi initium dabant? & tuncquidem vineae operarius esse e cepit Abraham ?& post eum Moses, ipsiufque socii ad vineamassumpti sunt- At postremum aliquod Opus vi-neae deerat, quod novam & recentem vocatio-nem vineae desectum tempestive & ‘consestimresarturam desiderabat 5 id autem erat quod innovo testamento continetur. ALqualibus sene in-tervallis distant qui circa tertiam , & sextam ,& nonam horam fuerant acciti ; idem autem no-nam Mosis horam & undecimam adventus Chri-sti in carne intervallum dispescit, quod initiuminter & tertiam horam intercessit. Cum iis au-tem qui primo mane assumpti sunt, denario pa-ctus est patersamilias: b is vero, opinor, salutisest nummus, modo quse ad gloriam pertinent,nna non complectare? salutis enim nomen dena-rius esse videbitur: quod autem supra denariumest, ii sunt ejus nummi , sicubi mentio eorumfacta est, qui minam sibi traditam quinquies ,vel decies multiplicavit . At qui accitos circatertiam horam his verbis compellat : Quod ju-stum fuerit , dabo vobis , tertia: horae operariosadhortatus est, ut labori totis viribus incumbe-rent , aequam autem effecto operi mercedem si-bi dispensandam servavit: & quoniam erga sex-ta; & nona: horae operarios similiter (e gessit ,his etiam dixisse liquet; Quod justum fuerit , da-bo vobis . Certe qui robur & industriam adopus faciendum, breviori licet tempore , con-tendere volunt, tantumdem in vinea operis fe-cisse possunt, quantum qui primo mane fuerantconvocati , sed labori ac opera pepercerant ,quod iis nimirum contingit qui summo maneacciti sunt. Verum quatret aliquis quomodo nonotiosis solummodo , scd & qui toto die stete-rint, hoc est toto ante undecimam horam tem-pore , egressus circa undecimam horam paterfa-milias dixerit: Quid hic statis tota die otiosi? cEgo vero reconditam de anima & arcanam sen-tentiam in hac totius diei ad horam usque un-decimam cessatione illorum ac otio delitescereopinor ? prompto enim erant ad laborem ani-mo , ac expedito , ad vineam autem excolen-dam non conducebantur qui confidenter sesc ex-

MENTARIÖRUM

VETUS INTERPRETATIO.vero est in Abraha? vocatione, propter quod &pascens angelos apposuit eis absconditos , sicutest in Latino , subcinericios de similagine , &vitulum tenerum . Auditus autem in Moyse , ^ftb. 'i'quando de ccelo audita facta est vox Dei . Vi- 16,fus autem, qui stiper omnes sensus honorabiliorest, in adventu Christi significatur, quando ocu- Luc.\ 0 '^li beati Christum viderunt . Dicamus autem &ha?c , sive exercitationis rationabilis gratia , sivevult quis accipere quasi dogmata propter quin-que vocationes.

34. Arbitror autem quoniam & opera vineaehujusmodi erant, ut opus haberent operariis se-cundum horas. Oportebat enim mox mane ope-ra fieri in vinea, & vidit patersamilias qui vo-cabat operarios , qui essent apti ad opera quaeprimo mane fieri oportebat’. Aliud autem opuscirca tertiam horam erat , quod fuit in diebusNoe, quando testamentum disposuit ei. Ita de- 'cem generationes a Noe usque ad Abraham ,qui fuit principium alterius operis eminentioris,

& erat operarius vineae tunc incipiens Abraham,

& post eum Moyses, & qui fuerunt cum ipso invinea. Deerat autem vineae aliquod novissimumopus, quod opus habebat nova vocatione, qusedeerat in vinea breviter operante, quod est opusnovi testamenti . Cognovimus ergo intervallumvocatorum, circa tertiam , & sextam , & nonam,

& undecimam, in qua tantum suit intervalluma nona Moysi hora usque ad undecimam , inqua est adventus Christi carnalis, quantum fuita prima Adam usque ad tertiam Noe . Conve-nit autem patersamilias qui primo mane vocatisunt, denarium. Hunc autem puto novissima es-se salutis, non fimul collatis eis quae sunt secun-dum gloriam. Salutis enim arbitror nomen essedenarium : gloriae autem qua? sunt super dena-rium . Sic alicubi nominata sunt numismata ejus,qui datam sibi mnam amplificavit in quinquemnas, vel in decem . Quid autem dicit his quicirca tertiam erant vocati ? Quod justum fuerit ,daoo vobis . Invitavit quidem operarios tertiaehora ad totum : quidquid aurem potuerint ope-rari, judicium libi reservavit secundum opus quodsuerit sectum , ut justam reddat mercedem . Quo-niam autem similiter fecit etiam eis qui circasextam, & nonam venerunt, manifestum est quo-niam & ipsis dixit : Quod fuerit justum , dabo ib’"vobis . Poterant autem aequale opus ficere in vi-nea eis qui ex mane sunt operati , quicumquein tempore brevi volebant operantem virtutemad opus extendere, qua? ante non suerat opera-ta. Sed quaeret aliquis, quare sic dicit ad eos ,quasi non solum sufflent ibi, sed etiam tota diestetissent , id est , per totum tempus quod fuirante undecimam horam, secundum quod scriptumest, quia egrediens patersemilias circa undecimamhoram , dixit ad cos : Quid hic statis tota die ^7.otiosi ? Ego autem suspicor de anima etiam inistis secretam & absconditam rationem. Quomo-do autem otiabantur tota die usque ad undeci-mam horam volentes quidem operati , non au*tem assumebantur in vineam, qui fideliter se eX *cusabant dicentes : Quia nemo nos conduxit ? Nosautem ausi suimus talia qua?dam & de multis

s P ecem P°ßraodum &c. ) Vide Origenem tom. 20. in Joan. 8 . c Ego vero reconditam de anima &c. ) N° nnu . . - en f u :,

39* & Hviviii notas in hunc locum. mas pro peccatis sursum adinisiis in corpora «emi *

b ls vtvo opinor salutis eß nummus Zc c.) Theophilus, Ful-v alias autem decretis Dei exequendis operam suam ipagentilis epist. 7 . cap. w. Euthymius. Huetius. re, ttt ostendimus in Origenianis. Huetius-