in Matthaeum Tomus XVL

VETUS INTERPRETATIO.niam Dominus quidem eorum qui suerant liga*tij nemo alius erat , nisi ille de quo ait Apo-* 6, stolus: Nobis autem unus Dominus Jesus Chri-stus, per quem omnia , cui quoniam nequaquamcontradicturus fuerat aliquis dicentium : Quaresolvitis pullum ? manifestum est. Nam quasi nul-lo contradicere potenti, sic dicit Christus : Et51 .fi aliquis vobis dixerit, dicetis quoniam Domi-tius operam desiderat . Et, vide quia postquamascenderit Jesus in Hierofolymam sedens superpullum hunc vel illum > missio quaedam ad opusaliquod necessarium ad ipsum locum erat futu-ra , ut aliquid operis laciant asina & pullus ejus.Et hoc quidem significat , non tamen clare .Sensum autem hujusmodi intellectus accipio cre-dens ordini beatitudinum, quem facit Matthäus.5.Z. Nam postquam dixit : Beati pauperes spiritu ,quoniam ipsorum e fi regnum coelorum, post hocscriptum est: Beati mansueti, quoniam ipsi pos-sidebunt terram . Dicimus enim in his quoniamprimum quidem beatorum est regnum ccelorum:in secundo autem loco possidebunt terram, nonut per omne sieculum sint super eam, sed con-solati pro eo quod esurierunt, & sitierunt ju-stitiam satiati in ea, & misericordiam consecuti,iterum restituantur in regnum ccelorum . Autcerte quoniam multi ex populo Judaeorum, velgentium, vel quos asinam & pullum supra su-mus interpretati , qui crediderunt in Christo ,& susceperunt super se , postea missi a Christoreversi sunt ad populum Judaicum, vel ad cte-teras gentes nondum credentes, ut praedicarenteis Dominum Jesum filium Dei . Et hoc est. z. quod significat dicens -° Conseftm autem remittetcos . Si ergo asina & pullus ejus ilii sunt quosdiximus supra , super quos verbum aseendic ,non tibi videatur sermo infulsus quod fideleshomines animalibus comparentur. Forsitan enimtale aliquid intelligens & Propheta dicit se fa-ctum esse quasi jumentum , non simpliciter ju-mentum, sed sicut jumentum apud Deum, velapud Christum ejus , secundum quod ait Ut' l 3 ‘jumentum saUus sum apud te. Nam quantumad Deum, jumenta fumus non solum nos, sedetiam multo nobis prudentiores. Sic autem quan-tum ad pastorem Christum, etiam oves ejus su-mus: quoniam tanta distantia est inter eum &nos, quanta inter hominem & qualecumque ju-mentum . Et forsitan cum ascenderint in Hiero-solymam sedente Jesu super se, asina & pullus,& facti illic, non manebunt ibi , sed remitten-tur mutati jam, & prodisicati, & enutriti Ver-bi divinitate, & eminentia, scientia, honestate:ut ad gloriam Dei digni habeantur remitti inlocum unde assumpti suerant, prius Domino eosmeliorante & quasi mercedem hanc eis praestan-te pro eo quod portaverunt eum & requieve-runt in se: uc ( si cui; diximus ) digni habean-tur remitti in locum terra hujus ex qua assum-pti suerant, non jam ad opera priora. Nec enimfas est ut misericors Deus, dominus constitutuspostquam semel eos suscepit, & honoravit, &a vinculo solvit , & fecit eos propriam sessio-nem, ut mittat eos rurso s ad vincula, & ope-ra mala, postquam semel susceperunt super cor-da sua Filium Dei . In his omnibus convenie-bat valde gaudere , & extendere gaudium fru-ctum Spiritus sancti filiam Dei Sion, & filiamctus Hierusalem pradicare . Veniebat enim eil ' ex justus & salvans, & non simpliciter salvans,Tom. III. sod

nem ita solves, si vel duorum illorum de qui-bus Matthaeus, vel pulli de quo Marcus , di-missionem perpenderis. Quod autem non aliusquisquam alligatorum dominus erat, quam unus i, Cor. B ö.Domitius noster Jesus-Cbristus per quem omnia ,cui refragaturus nemo erat ex iis qui dicebant:

Qnid solvitis pullum ? vel aliud quidlibet, ma- Lw.19.jj,nisestum est; nam quasi minime adversaturi es-sent, dixit Servator : Et si quis vobis aliquid Mattb. 21.dixerit , dicite quia Dominus bis opus habet , z.vel: Si quis vobis dixerit : Quare solvitis puU Mare.11.3.Ium ? Dicite quia Domino necessarius est ; velquemadmodum ait Lucas: Siquis vos interroga-verit: Quare solvitis i sic dicetis ei : Quia Do- huc.minus operam ejus desiderat. Quatres etiam anpostquam Jerosolymam pervenit, & eos vel eumServator conscendit, aliqua fieri debebat missioad necessarium loco huic opus quippiam; utjuxta id quod silentio quidem pratermissumest, sed nihilominus significatur, licet non aper-te, opus aliquod facerent asina & pullus . Idadeo mihi in mentem suggessic beatitudinum. or-do in evangelio secundum Matthaeum proposi-tus, in quibus post illud : Beati pauperes spi- Mattb. $.3.ritu , quia ipsorum est regnum ccelorum , dein- ^ s e Tceps id scriptum extat: Beati mites , quoniampoßidebunt terram : hic enim observa eorum pri-mo esse regnum ccelorum, qui beati prodican-tur , & ipsos deinde terram possessuros ; non quasiper omne ovum super eam futuri sint, nampostquam solamine suerint levati , & proptereaquod esurierim, & sitiverint justitiam, ipse sa-tiati & misericordiam consecuti suerint , diDeum viderint, ipsiusque filii vocati suerint ,rursus ccelorum regno restituentur. Quod si asi-na & pullus, quos Servator conscendit, ii sontquos diximus, cave ne in ratione carentium ve-terinorum animalium cum iis quibus vectus fuitServator , comparationem impingas ejusmodienim fortasse quidpiam animo versins Prophe-ta, se jumentum dixit, non quidem simpliciter,sed apud Deum, vel apud Christum, his ver-bis .- Et ego jumentum fablus sum apud te ; nam Esa/.7Z,z^-ejus qui Verbum ipsum est , & Dei majestatisratione , jumenta non nos solummodo sumus ,sed & nobis ingenii ac rationis facultate longeprastantiores & sapientiores alii : similiter cumrationali pastoris facultate comparati , oves ip-sius fumus ; propterea quod hominum etiampersectdssmorurn ratio cum ipsa . ratione quxVerbum est comparata , pl US a si, ea discrepat ,quam asinae, pullive , vel ovis anima cum ho-mine collata. Atque tales sunt fortasse subjugis,necnon & pullus, qui J e som vehentes Jeroso-lymam ascendunt ; postquam illuc pervene-runt, jam subjugis amplius & pullus non sunt,sed mutati , & adjuti , & Verbi divinitatis &scientis sublimitatis participes facti dimittuntur,ita ut in gloriam Dei , in eum locum undeprius soluti sunt, ablegentur, commutati a Do-mino , hanc mutationem pro vectura sua pre-tium solvente; adeo ut in priorem locum, nona d priora opera remittantur: nam postquam eossemel solutione a vinculis , suique vectura di-gnatus est benignus Dominus noster, ad vincu-la eos iterum amandare nequaquam debuit , &a d opera eo deteriora opere quod egerunt ,cum dorso suo Dei Filium subierunt . At pro-pter ejusmodi mysterium, quatque cum eo nar-rantur, vehementer lattari, & gaudium suum , Gal.i-n-quod fructus Spiritus est , augere decebat SionE e e 2 Dei