in Matth^üm Tomus XVI. ^07

lligati sut)^ Nec fäne video quomodo eorum qu* subjuncta sunt cum proposito loco integram co-jhserermam tueri quis possit, etiamsi summa in id ope nitatur, ita ut superioribus illis respondeant : Zach 9. 9'Gaude vehementer filia Sion , a Hujus deinde loci ; Osanna filio David ; Benedictus qui venit in a 'nomine Domini ; Osanna in altijfim/s , mentem examinabimus. Id prosecto: Benedictus qui venit Matib zt,in nomine Domini , jissiem conceptum verbis extat in psalmo qui psalmum prolixissimum prsece- 9 -dit , quem exemplaria quatdam ** centesimum decimum septimum elfe perhibent . Qtise autem E,

pro eo; Domine salvum me fac , collocata sunt ante hxc verba ; Benedictus qui venit in nomi - pj a! ^s te Domini , Hebraice in iis ‘. Osanna filio David , jacere mihi videntur: sic autem se habet cdn* r;.r6. "Textus Hebraicus : Anna Adonai Oseinnan . Anna Adonai asai . Anna Baruch abbab faim ado-rnat. Praeterea vero evangelia a Graecis dialecti ignaris frequenter exscripta, hoc loco e supra me-morato psalmo deprompto corrupta suisse existimo . Quod si locum hunc expendere velis , au-di Aquilam eum ita exponentem : 0 Domine salvum me fac : Ö Domine jam bene prosperare :■ Pfi*l. s.'7.Benedictus qui venit in nomine Domini . Jam vero quae sunt hujus loci in pauca contrahamus , 25 ‘ 2<J ’

& dicamus sive Petrum & Paulum , sive duo doctorum genera , postquam circumcisos , & quipraeputium non deposuerunt , juxta mandatum Jesu vinculis exolverunt , eos ornasse, & ad ve-hendum Verbum Jerosolymam ascendens decenter instruxisse ; & reliquorum porro una eadem-que erit explicatio ; at juxta alteram interpretationem , eos inter qui Jesum suscipiunt , ipsiqueviam suis vestibus substernunt, & qui eam ramis ornanti nec-non & inter eos qui procedunt ,eosque qui sequuntur disjunctionem semper intercedere dicendum est: aliter quippe unusquisqueper res a se jam antea gestas Jesum praecedit , per res vero postmodum a se gerendas ipsumsubsequitur , & quae scripta sunt dicit . Atque in hunc quidem locum baec comminisci potui-;mus.- qui nobis vero praestat plura excogitet, & edoceat. c Verum tamen in quodam super evan- cgelium secundum Joannem commentario, ea quoque aliqua ex parte a nobis expensa sunt, quan- ;do videlicet illud exponendum nobis propositum erat st» crastinum autem turba multa qu<e Joan.ii.\z-venerat ad diem festum , & reliqua.

VETUS INTERPRETATIO.

21,. 20. Et intravit Jesus in templum Dei , &

ejiciebat omnes vendentes , & ementes in tem-plo , & mensas nummulariorum evertit , & ca-thedras vendentium columbas . Et dixit eis :

iljj'

Scriptum est-. Domus mea , domus orationis vo-cabitur: vos autem fecistis eam speluncam latro-num, Supra mensuram dignitatis Christi fuerat,secundum quod videbatur filius esse fabri , uttanta fiducia uteretur & potestate, ejiciens nun-dinam de templo , qua nec princeps alicujusgentis utens facile poterat explicare quod fecitJesus. Et h®c diximus secundum simplicem in-tellectum . Secundum moralem autem talia dice-mus. Et primum quidem de templo , de quoper Prophetam dixit Deus; Domus mea, domusorationis vocabitur. Ergo secundum corporalemcjrcumsionem carnis , & secundum corporaleslegis festivitates , & sacrificia , consequenter &templum Dei existimabatur , quod ex lapidibus.

in-

De iis qui templo ejefiit sunt .

20 . Et intravit Jesus in templum ’Dei , & Mattb, 11 *ejiciebat omnes vendentes , & ementes in tem- lz ’pio , & reliqua. Extant item apud reliquos tresevangelistas , quacumque habentur hoc loco fquorum inter se differentiam exponere non esthujus loci : quae enim in eo quod explicamusevangelio continentur, pro virili explanasse fatiserit j cum quatuor evangelistae eadem scripserintquT hic proposita sunt , pluribus ea pro viri-bus nostris perscrutati sumus , cum evangeliumfecundum Joannem interpretaremur, & quoadejus fieri poterat hxc excuteremus: Et invenit Joan, 2.14.in templo vendentes boves , & oves, & colum-bas , & reliqua: d ibi non minimam hanc inter dportentosas Jesu virtutes suisse argumentis pro-bamus ; quia , cum pro fabri filio haberetur ,ea tamen usus est confidentia, & autoritate, inpublico coetu e templo eos deturbans de qui-bus scriptum est : qua potestate utens ipse na-tio-

a Hujus deinde loci &c. ) Totam hanc Origenis dissertatio-stem expressit Hieronymus in insigni ad Damalum epistola , &in hunc Matthaei locum. Abuterer otio meo, si ea omnia col-ligerem , qua in hanc quaestionem congeri possunt : consulatqui volet Interpretes , ego sententiam meam paucis profero .Fateor ramis arborum decerptis , principibus viris gratn .ari ,Sc laetitiam suam testari solitos fuisse Judaeos , ut erudite pro-bat Latonius ad ann. Christi 34. Quin & ramis illis inde Ho-sanna nomen fuisse , id etiam agnosco . Cum autem Christoadventanti Hosanna acclamarent , id sibi voluiste : Ramos de-cerpite in honorem filii David , quemadmddum idem statuit La-tonius , illud vero persuaderi non possum; sed in Origenis po-tius, Hieronymi, & Theophylacti diseedo sententiam, qui Ho-sanna hoc loco nihil aliud sibi velle putant, quam quodLXX.Aquila, Symmachus & alii ; n u? _ pselm . , ( Jal-

vum me fac ) reddiderunt . Ad id vero quod objectant <7-0 ,etS<Son JV } ( salvum me f ac ) cum , UJ y , ( filio

David ) parum cohaerere ; alii a | ia respondent ; ego vero sicexistimo, m voce, toattvv « , ( Hosanna ) non tam littera: si-gnificationem attendendam, quam populi vociferantis animum,Hni .vocem illam e 117», psalmo, j qui in synagogis Judaeorumcreb-rrime legebatur , ut auctor est Hieronymus in epist. adDamas. ) depromptam, & laetitia, gratulationi , ac triumphodestinatam, quod psalmus ille de Christo vaticinetur, advenien-di Jesu gratificaturus conclamabat. Igitur , Hosanna filio Da-"V’d, idem est quod; Hosanna , honoris Jesu causa , vocifere-* Ur - Iu Graeci sokmnem hymnum , T ss c(l , ^ (io potan )

non in deorum solum gratiam, ed quotiescumque res ex ani-mo successerant, intensa voce cane ant -Par erat quoque olimapud nos plebis, puerorumque contuetudo , qua: etiamnum inaliquibus Galliae locis perseverat , ut triumphantibus acclama-rent, Noel , Noel ; a die quo natus eit Christus, & quo exul-taiit Christiani omnes, traducto more ad publicas alias omnes,solemnesque pompas; id q u °d erudite , ut alia omnia , expli-cat clarissimus Menagins in origin. Gall. ling. Ut ergo vocisillius , Noel , sensus "ad principis , verbi gratia , triumphumnihil pertinet , sed populi tamen exultantis laetitiam mirificesignificat ; quasi diceret : Vocem hanc honoris tui causa , o,princeps , succinimus - lta , Hosanna , etiamsi , filio David ,minus ex se conveniret; ex populi tamen tripudiantis consilioapte omnino congruebat. Huetius >

b Centesimum decimum esse perhibent &c. 1 In exemplaribusnempe Septuag. cum ln Hebraico archetypo psalmus illeCX^lII numero censeatur : quod nempe psalmum IX. bifa-riam secent Hebraei, quem uno tempore describunt Graeci. Atv ; ce versa psalmus qui Hebraeis est CXLV 1 I. Cneci CXLVI.ab Hebraeis cum sequente continuatur ; a Graecis autem ab eodisjungitur. Huetius .

c yerumtamen in quodam super evangelium &c. ) Qui lo-cus in Regio Origenis commentariorum in Joann. libro noncomparet. Huetius.

d Ibi non minimam hanc &c. ) Origenes tom. I I. in Joann.Hieronymus , Pseudo-Chrysostomus horniI. 13. in Mare. Hue-tius .