Matth, 2139 *

Ibid. 40,Ibid. 41.Joan.i 1,49.

Ä

Mattb. 21 .41.

P/. 117.22.2;. 24.

Mattb, A?>• 43 "

Ibid»

b

Matth. 21Z;-.

43.

42$ O R I.G e’n.IS COMMEKTäRIOR'üM

cognoscentes., ipsius filium ejecerunt extra vineam § ,& eum ficoiiermt „ Illuc! piorrO: Eumejecerunt extra vineam , id sibi velle mihi videtur, alienum hunc & a vinea , & ab agricolis >quantum in fe fuit, ipsos judicasse , quando eum calculo suo capitis damnabant. Hos deinde, quinefarii coloni & ipsi sunt , interrogat Sospitator dicens : Cum ergo venerit dominus vtne.te , quidfaciet agricolis iilts ? Illi autem ex ore suo judicandi & condemnandi , ut mali male perituri ,:& eloquia Dei non .amplius habituri , aiunt illi Malos mjxle perdet ipsos , & vineam suamlocabn altis agricolis , qui reddent ei fruBum temporibus suis * & quemadmodum Caiphas an-ni illius Pontifex maximus , non ex -se- verum protulit , sed quia Pontifex maximus erat , itailii quasi vaticinantur > Vaticinantur .autem de gentibus , futurum ut. patrisamilias fructus red?dant temporibus suis,.

ii. a Eos postea, fefe populi aedificatores es-se putantes , ex scriptura coarguit Sospitator ,se, qui lapis est, ab iisqiie fuit rejectus, a Pa-tre totius cedi sicli caput positum iri probans ,utpqte duos veteris & novi testamenti angulos,binafque populorum aedificationes habentem ,

‘Tale sedenim illud est.* Nunquam legistis in feri-pturis : Lapidem quem reprobaverunt te dific an-tes y hic faBus est in caput anguli. A NominofaBum est istud , & est mirabile in oculis no-stris? Hic autem locus in ccntesimp decimo se-ptimo psalmo , qui prolixissimum psalmum prae-cedit, continetur, & his verbis conceptus est ;

Lapidem quem reprobaverunt aedificantes , hicfaBus est in caput anguli; a Domino faBum estistud , & est mirabile in oculis npftris . I~Lec estdies quam fecit Dominus , exui ternus , & late-mur in ea-, & si quid aliud ex iis qua; de Chri-sto pranuntjata sunt , convincere eum potestqui scripturas recta mente perscrutatur : atqueillud quidem inter ea recenseri debet - Nara side lapide sensu carente haec a Propheta mininaedicta, sunt, quemadmodum stolidus fortasse ali-quis afferet, perspicuum utique erit reprobatuma populi hujusce sapientibus , & sacerdotumPrincipibus, .& senioribus, ac Scribis Jesum,tanquam ecclesia; caput in caput anguli re vetafactum esse, testamenta duo adunantem , & intinum componentem - Et hoc est caput , do-num a Deo toti ardisicio donatum, & mirabilequidem caput in oculis nostris , qui ipsum in-tueri possumus; ac propterea postquam lapidemhunc reprobaverunt aedificantes , ab iis agricolis,

& aedificatoribus hisce ablata sunt eloquia Dei ,inter qua; erat Dei regnum; genti autefn ejusfructus facienti datum est , Quod si verum jl-, lud est : Dabitur genti facienti fruBus ejus ,nulli eorum qui fructus ejus non fteiunt , dariregnum Dei, qui peccati imperio subditus sit .

Verum si nemini datur regnum Dei , inquietaliquis, qui fructus ejus non faciat , quomodohis regnum Dei datum fuit, a quibus est abla-tum , juxta id quod dictum est: Auferetur avobis regnum Det? Rc vide, an , ut jn tantaqusestionis difficultate , cujus proclivis non estSi expedita responsio, considerato.eorum discri-mine qua; de vinea primum, ac de regno Dei postmodum dicta sunt, ^quariitum ita solvere pos-simus . Sane idem de vinea , quod de regno Dei, dictum non est : nam de vinea, quemad-modum supra retulimus , scriptum est illum locasse illam agricolis ; de regno autem Dei , «la-tum illud iri genti facienti fructus ejus . Solvi vero minjme loci hujus posset difficultas si ita’ ut de priore scriptum est : Locavit eam agricohs , de altero scriptum pariter suisset locatumillud iri genti facienti fructus ejus, 1 & si quemadmodum de posterioribus dictum est; Et dabitur

\ & trtU

VETUS INTERPRETATIO.

12. Dicit illis Jesus : Nunquam legistis in scri-pturis : Lapidem quem reprobaverunt adifican-ßes , bic fastus est in caput anguli; A DominofaBum est illud , & est mirabile in 'oculis no-stris j Quoniam ergo putabant fe esse atdificato-res populi sacerdotes illi, cum non essent atdrificatores probabiles: nec enim si fuissent proba-biles , lapidem hujusmodi reprobassent ::. .tamendicit illis de scripturis, quoniam lapidem fk. con-stitutum & reprobatum ab eis Pater collocavitin totius aedificii caput, ut comprehendat duosangulos veteris testamenti & novi , & duorumpopulorum aedificationem , hoc est enim quodait: Lapidem quem reprobaverunt <e<hficarites ,hic faBus est in caput anguli. Et iste lapis do-num est donatum a Deo sdificio universo , &admirabile caput in oculis nostris qui possumuseum videre oculis mentis . Si ergo verum estquod ait : Auferetur a vobis regnum Dei , &dabitur aliis colonis , qui reddent ei fruBumtemporibus suis , sine dubio nemini datur re-gnum Dei , id est , verbum Domini , nisi fa-cientibus fructum de eo: ,& nemini qui a pec-cato regnatur , datur regnum Dei . Sed dicetaliquis : Si nemini datur regnum Dei fructusejus non facienti, quomodo illi populo datumest a quo & ablatum est? Considera si possumusdare idoneam rationem in tanta difficultate qus-stionis hujusmodi. Considera quia cum vinea il-li populo traderetur, non est dictum : Et de-dit eam colonis: sed ita: Locavit , aut , sicutin graeco habetur: Tradidit eam colonis . Hicautem habetur: Auferetur a vobis regnum , &dabitur aliis colonis „ Indissolubilis enim eratqu£estio si quemadmodum dixit illic, locavit ,aut tradidit , similiter Si hic dixisset, locavit ,aut tradidit eam aliis colonis : aut quemadmo-dum dixit hic; Dabit eam alus colonis , Si il-lic ita dixisset , dedit eam colonis : quoniamquod datur, intelligitur quod grati« datur; quodlocatur autem & traditur , non omnino gratisdatur. Quibus ergo tradidit, aut locavit, nonomnino quasi electis A fidelibus tradidit aut lo-cavit: quibus autem donavit, cum judicio ele-ctionis merito eorum donavit.

Maßh !

r"

4*‘

P/.

Matt»'

43 '

0‘ ’

0 4,1

* Boj poflea 9 fefe populi adificatores esse putantes &c. }.Chrysostomus, Theophylactus 9 Etithymius,

o Qjbsfitum ita tam solvere pojfimus &c, ) Ha?c subtiliterquidem ab Origene dicta , at non perinde vera esse arbitratur ■Jdaldon.atus.: Nam neque Jud<ei , iuquit, magis quam gentes 5Ut illis vinea locaretur , meruerunt ; neque gentibus minus qua',inJstdtzis 3 fi bene vineam coluerint , merces promissa cß * Orige-

mentem parum vjdetur assecutus vir eruditus ;o fu.dseorum , gemiumve merita neutiquatt» atte " 1 n.

» » — j qUu» eu re

IUS

loeo Ju.dseo

mantius ; id sohitn vult non «quo jure vinestss 1 - - -

^ . { c d his qua» manci-

gtiUfn Dei, gentes, Judseosve poflediffe. abIatam .

pibus ad certam tempus Jocatam , demum. IU"gentibus autem ita «lie traditam , ur propria ipta. m nere

Hucti-us.