in Matthaeum Tomus XVII.

VETUS INTERPRETATIO.enim congregat, cum Christo congregare de-Quid fit autem congregare cum Christo

4Zr

bet

loquuntur , & Conditori obtrectant ; cum eoquippe non sunt, & idcirco adversus cum sont:

Qui enim , inquit» non est mecum , contra me Matt I. u.est. Similiter autem quamvis in nomine Jesu $°'

S, Cor. ?>4. Ius: Congregatis vobis & meo spiritu cum vir- congregent , qui vera de Filio non sentiunt ,

S ' ^ ' • fp ar g unt potjus quam congregant ; ait quippe

Servator ; Et qui non congregat mecum , spar - Ibid.

git . Animadverte autem dictum non suille sim-pliciter : Qui non congregat , spargit »• sed cumcauto höc Sc exquisito additamento , mecum ;oportet enim ut qui congregat, congreget cumeo. Qui autem cum eo congregat, hunc digno-sces, fi ad id attenderis: Congregatis vobis ^*jCormeo spiritu , cum virtute Domini Jesu , traderehujusmodi Satant? ia interitum carnis , Illudenim : Congregatis vobis & meo spiritu , cumvirtute Domini Jesu , cum i Ilo congregantemostendit. Nec dicere queas ilia: Congregatis vo-bis m virtute Pgmini Jesu , jis convenire quivel nequiter viventes congregant, aut congregan-tur, vel male $r impie de Deo, ipsiusque Chri-sto sentientes - Atque h®c eo dicta liint, quodtqrbae qu® pro Jesu stabant, A aliquam d« Je-su opinionem susceperant , sed minorem ac ser-ret ipsius dignitas, eum tanquam prophetam ha-buisse dicantur. Quod si Lucae de iisdem rebusorationem cum hisce contuleris, clarius opinor,quae supra dicta sunt probaveris» qui quidem sicait : Et erat docens quotidie in templo . Princi-pes autem sacerdotum , & Scriba , & seniores 48.'populi queerebant illum perdere & non inve-niebant quod facerent illi ; omnis enim populussuspensus erat audiens istum in his siquidemostenditur eos qui litterarum Judaicarum studiisinique praesunt , Principes sacerdotum , & Scri-bas Jesu infensos, & populi seniores dictos, Je-sum quidem perdere, A nomen ipsius habitam-que de eo fidem e* hominum mentibus delere,

& obliterare velle ; at quomodo voluntatem suamad exitum provehant, non reperire, utpote to-to populo qui ipsi fidem adhibuerat jam anteoccupato, & amore jam cum Jesu conjuncto ,

& ab ore illius pendente, cum doctrinam illiussermonemque audiret . Et illud quidem etiam-num videre licet, quanam ratione qui in Deumpietatem obtendunt tanquam summi ipsius Pon-tifices , quique sacram scripturam tanquam Scri-bae» & Senatum tanquam populi seniores, Je-sum interimere, conceptamque de eo opinionemextirpare qu®runt ; nihil non ad id , juxta pa-trum ipsorum voluntatem, agentes; quid autemeffectum dent , nequaquam reperientes , ut po-pulum Jesu addictum ab eo abducant » ab eorumque mentibus ipsum ^hanr. Forsitan veroquicumque opinione de Deo qualibet imbuti sunt , eamque contra Jem disciplinam assererestudent ac docere , Jesum quidem volunt interficere , non autem possunt , quia illum audiensmultitudo ab ipsius ore pendet. Sed & qui mentem ad cujuscumque sapienti® quoslibet libros ap-pellunt, proptereaque Scribae tropice appellantur, Jesum ex hominum numero expungere cupiunt;at nihil ad id efficiendum utile reperiunt . Quin & ip& Jesu doctima antiquiores omnes Graco*rum, Barbarorumque disciplina: Jesum interimere satagunt; minime autem possunt, ab universovidelicet populo superati, qui Jelit doctrinam audiens, ipfique consentiens, totus a pr®ceptoresuo Jesu pendet, eiq ue addictus est. Consimilia sunt qu® subjicit Marcus dicens ; Quo audito Pri n - Marc.u.i 8,cipes sacerdotum & Scriba qu terebant quomodo eum perderent : timebant enim eum , quoniamuniversa turba admirabatur super doBrina ejus : universus enim Christi populus doctrinam ipsiusdemiratur ac stupet; at ante memorati hi sacerdotum Principes ac Scriba; , Jesum ex homi-nibus eliminare , populumque omnem ab ipsius admiratione retrahere cupientes , optatis ta-men suis nequaquam potiri queunt.

intelliges, si consideraveris quod dicit Aposto-lus ; Congregatis vobis & meo spiritu cum vir-tute Domini nostri Jesu Christi tradere eum quitalis est Satana in interitum carnis . Quid enimdicit : Congregatis vobis & meo spiritu , cumvirtute Jesu Christi, manifestat quid fit congre-gare cum eo. Et hoc non convenit ad eos di-cere: Congregatis vgbis cum virtute Potnini no-stri Jesu Christi, Qui enim congregant cum ma-le lapientibus de Christo, non congregant cuml Christo, Et manifestius hunc sensum hasies apud' 9 .47. Lucam ita dicentem : Et erat docens quotidiein templo , Principes autem sacerdotum, & Scri-ba , & seniores popust volebant eum perdere ,& non inveniebant quid facerent . Populus enimomnis suspensus erat in eum audiens eum . Etin his ostenditur, quoniam qui praesunt iniqueJudaicis turbis, & nominantur Principes sacer-dotum, & Scrib®, & seniores populi , inimiciChristi, volunt quidem perdere Christum , &disperdere nomen ejus ex hominibus, St fidemde eo , sed non jnveniunt quid faciant secun-dum quod volunt, quoniam praeveniens omnispopulus qui credidit ei, pendet in dilectioneipsius, & pendet , ut audiat doctrinam ejus .Et est hoc usque nunc videre, quomodo qu®*runt exterminare qui se profitentur esse sacerdo-tes Dei, & scripturas ejus cognoscere , quasiScrib® essent, antiquitatem se tenere putantesquasi seniores, & qusrunt perdere Jesum , &exterminare fidem veritatis ipsius , omnia con-sequenter secundum voluntatem patrum suorumagentes . hJon tamen inveniunt quid seciant ,quia non possunt populum Christi pendentemin eum ab eo divellere , neque delere eum descnsu eorum. Forsitan autem & omnes qui nonrecte sapiunt de divinitate, sed aliud loquunturde ea quam est Christi doctrina , perdere vo-lunt Christum, non gutem possunt, quja totuspopulus fidelis pendet in eum , audiens eum ,Sed & quicumque ad senium scripturarum ex-tranearum aspiciunt , ideo moraliter dicunturScrib® , & omnes alieni presbyteri a Christidoctrina, id est» philosophi gentium, c®tero-rumque barbarorum prudentes, perdere voluntChristum, non autem possunt, victi a populoChristi pendente , & audiente doctrinam ip-sius.

r z. s»

Dc