i.Cor.i,’. 6 .

Mattb. ii.46-

S.lji

rA.

Coloff.i.iU

16.

Prey. 8 . 11 .

DZ.

Matth, 11 .46.

a

b

430 Origenis Commentariorum.

minat , ac discutit sermones alios , sive mundi sepientym illi sint , sive eorum qui inter fuere'ticos nomen obtinent & excellunt ; non judicatur autem Christi sensus qui in ipso est , nequecomprehenditur , neque ab iis capi potest qui eum confutare sibi proposuerant: Quis enim co *gnovit sensum Domim , qui instruat eum ? Manifestum autem illud est , quod si quis glicujurfensiim instructurus est, illum prius noscet , ac postmodum instruet : Quis autem cognoscet sen-sum Domini qui instruat eum ? ipse enim ab illo capietur , eique tandem cedet . Atque hsec anobis dicta sint propter illud ; Et queerentes eum tenere , timuerunt turbas , quoniam sicut prophe-tam eum habebant „

14. Verum etiamsi Jesum laudibus ac votisprosequantur turba?, aliquid veri de eo quidemsentiunt , ipsius tamen magnitudinem non asse-quuntur ; propheta quippe etiam erat Jesum ,quemadmodum ei liquet qui haec perpenderitProphetam de fratribus vestris , sicut me , susci-tabit vobis Dominus Deus vester; ipsum auditein omnibus quee loquetur propheta ille ’; qui au-tem prophetam hunc non audierit , exterminabi-tur . Quanquam non in eo sita erat ipsius ex-cellentia, quod esset propheta; sed quod Filiusesset Dei, primogenitus omnis creatura , & ima-go Dei invisibilis , in quo condita sunt univer-sa in coelo & in terra , sive visibilia , sive in.visibilia , & caetera: & in eo praecipue contine-batur ipsius excellentia, quod Sapientia esset di-cens : Deus possedit me initium viarum suarumin opera sua , antequam quidquam faceret , & an-te steculum fundavit me in principio antequamterram faceret, & reliqua . Hanc porro multi-tudinem ita de eo sentientem , & pro eo de-certare paratam adversus ipsius hostes , timentsacerdotum Principes, & Pharisiei, & quamvisinsidias struant volentes ipsi manus injicere ,comprehendere tamen nequaquam possunt. Hicsane scriptum est: Quoniam sicut prophetam eumhabebant ; illud vero amplius addere queas ,quamvis juxta scripture contextum tanquam pro-phetam eum turba: non habeant , quoque eumloco tandem habeant, longe infra ipsius digni-tatem de eo sentire , ne tantillam quidem co-gnitionis eorum partem assequentes qui eum exparte cognoseunt, neque de eo quicquam aper-te intelligentes . Hoc autem de iis dico , quivera de eo sentiunt. Non autem hi pro eo sta-re existimandi sunt, qui Deo gloriam ac hono-rem exhibere se credentes , seist de ipso sibifingunt ; a cujusmodi sunt qui Patris ac Filiinotionem confundunt , & unam Patris ac Filiihypostasin esse statuunt, sola cogitatione At no-minibus solis unam earodemque rem dividentes;neque sane pro illo stant b ha?retici qui magnade ipso sentire credentes iniquitatem in sublime

lo-

VETUS INTERPRETATIO.

14- Qui habebant tanquam prophetam cum,sepiunt quidem aliquid de eo quod verum est,non autem & magnitudinem ejus intelligunt .

Erat enim Jesus & propheta quidem , sicutostenditur intelligentibus ex eo quod scriptumest: Prophetam suscitabit vobis Domitius Deus D?» cA “"vester de fratribus vestris , tanquam me ipsumaudite secundum omnia quacumque loquutus fue-rit . Quicumque autem non audierit prophetam 'ililum, interibit de populo. Tamen eminentia ejusnon erat in eo quod erat propheta', sed in eoquod erat filius Dei, primogenitus universa crea- Colos *'*tura , in quo creata sunt omnia in ccelis, & in 16.

terris , & esetera: & eminentia ejus erat in eoquod erat Sapientia dicens: Dominus creavit me p roV d‘ t 'tn principio viarum suarum , tn opera sua priusquam ahquid faceret , & cetera . Istas autemturbas sic sepientes de eo , & paratas pugnarepro eo contra impugnantes, timent Principes &Pharisei, & non possunt insidiari Jesu , volen-tes eum tenere . Et quamvis quasi prophetameum habentes turba? nihil magnum sapiebant dedivinitate ipsius, tamen Principes & Scriba? ne-que eorum scientiam comprehendere possunt ,qui ex parte eum cognoscunc, nihil dignum de-clarantes de eo. Hoc autem dico de his quivere pro eo sunt. Qui autem mendaciter sa-piunt, non sunt pro eo, qui glorificare se pu-tant eum: quales sunt ha?retici qui confunduntPatris & Filii substantiam , unum dicentes essePatrem & Filium, suspicione sola & nominibussolis dividentes eos, quos existimant unum: qua-si magna de eo sipere proponentes iniquitatemin excelso loquuntur , & male loquentes deDeo non sunt pro eo: nec enim sunt cum eo,propterea sunt contra eum, sicut dicit: Qui non t p

est mecum, adversum me est. Sic & si congre-gant qui non sapiunt de Christo quod verum 3est in nomine Jesu , dispergunt magis quamcongregant, sicut ipse dicit: Qs*i non congregatmecum , spargit . Et vide quia non simpliciterdixit: Qui non congregat , spargit: sed cum cail-ta adjectione. - Qj‘t non congregat mecum . Qui

enim

de Petri etiam scriptis , & ut in universum loquar , omniaque ipsius Cbrifli confirmant adventum , & que stabiliuntpre-sentiam illius &c. Eadem haec paulopost repetit , nec-non &legem ac prophetas evangelii partem esse probat . Pauli quoqueepistolas evangelium appellat Clemens priore ad Corinth. Ac-eipite Epistolam Beati Pauli apostoli qui initio Evangelii scri-psit &c. Locus habetur i.Cor. 1. 12. Gregorius item NyssenusJoannis epistolam evangelii nomine insignit : Quemadmodumdicit Evangelium : mundum positum esse in maligno. Sed quam-vis ad omnes apostolorum lucubtationes evangelii nomen pro-rogaretur ; proprie tamen ad quatuor ipsa , uti nunc appel-lantur a nobis , evangelia restringebatur jam inde ab Irena’!aetate , qui evangelium idcirco riTpuptoppor ( quadrifigura-tum ) nuncupat. Huetius.

, a Cujusmodi sunt qui Patris ac Filii notionem &c. ) Noe-Uanos designat de quibus Epiphan. haer. 57. Hi Patrem ita cumFilio confundebant, ut cum Filius pateretur , passum quoque™ r ™ asseverarent; nec quidquam inter S. S. Trinitatis perso-nas dilcrinums statuebant . Cum autem in Noeti castris me-ruuiet Sabeluus , eamdem tuebatur sententiam , adeo ut dictiab eoSabelliam hairetici , Patripasliani quoque nuncuparentur,ut perhibet Philastrius hsr. 54. & Augustinus tract. zS. & 37.in Joann. & Rllfinus in Symboli Apostol. explicatione adAttic.

icrraiiQus uiacon. in epmoia auSever. tom. 3. Bibi. quo nomine Noetianos quoque antea insi^gnitos fuisse prodit Isidorus Origin. lib 8 cap. 5. Praveaniquoque, & Hermogeniani id nominis errore suo meriti iunt -Eamdem opinionem ApoIIinaristis , & Priscillianistis tribuuntAthanas. in ep. ad Epistet. & Leo Papa epist. 93. ad Turibium ,c. 1. Hoc igitur indutus dogmate Sabeliius unam, eamdemquePatris , & Filii , & Spiritus sancti hypostasin esse pronuntia-vit , Hic enim, inquit Epiphanias ha>r , 6 z. statuit, qutque abeo dicli sttnt Sabelliani , eumdem este Patrem , eumdent Fi-lium , eumdem Spiritum sanSitim , ut sint in eadem hypostasitres appellationes , vel quemadmodum in homine , corpus , &anima , & spiritns . Notandum prseterea veterem hujus 10Matthaium commentarii Interpretem voroscMTli , Jubstantiam *P ro 5 subsistentiam, hoc loco perperam reddidisse ; Ut a escrif-simo viro Henrico Valefio, in luculento annotationum a< j-sVscbium opere observatu m est. Quanquam ^,'«7 vororuSiV d ‘se synodos aliquas, S- utstuv cumuVos-aff« veterum F^rumnonnullos confudisse constat . At Gregorius Nysscous 1 "imde earum disserentia scripsit . Sed hsc fusius io ° n §

Valentiniani,,

expendimus. Uuet-tis.

b Hernici Lc. ) Cerdoniani , Marcionist* ,alii. Huetius.