Commentari

Ut pauci remaneant certantes pro veritate ufqufead finem , qui salvandi sunt soli. Et in hoc sta-tu constitutis rebus , evangelium quod priusnon suerat praedicatum in toto mundo: ( multienim non solum barbararum » sed etiam nostra-rum gentium, usque nunc non audierunt Chri-stianitatis verbum: tunc autem praedicabitur , utomnis gens evangeiicam audiat praedicationem ,& nemo derelinquatur qui non audivit, & tuncerit saeculi finis . Si autem haec ita se habent ,jam non ignorabimus de eo quod dicit : TuncS ' ' tradent vos , nec salsum suspicabimur quo ait :

Et eritis odio omnibus gentibus propter nomenmeum , dicentes veritatem hujus verbi nondumesse impletam, quandiu non est factum quod ait:fc* , 0i Tunc scandalizabuntur multi , & invicem tra-dent. Nondum enim multi proditores de eccle-sia facti sunt, & nondum salsi propheta; extite-runt multos sallentes: sifc & nondum odio habi-ti sunt ab omnibus gentibus etiam in ultimis par-tibus terrae habitantibus , propter nomen Chri-sti : sic & nondum est praedicatum evangeliumregni in toto orbe . Non enim fertur pratdica-tum esse evangelium apud omnes aEthiopas, ma-xime apud eos qui sunt ultra flumen : sed necapud Seras, nec apud Orientem audierunt Chri-stianitatis sermonem ► <2uid autem dicamus deBritannis , aut Germanis , qui sunt circa Ocea-num, vel apud Barbaros, Dacos, & Sarmatas,& Scytas , quorum plurimi nondum audieruntevangelii verbum, audituri sunt autem in ipsa se-culi consummatione. Aspice enim quod ait: Et' praedicabitur hoc evangelium regni in toto orbe intestimonium omnibus gentibus , & tunc erit finis.Si autem vult quis temere dicere praedicatum es-se jam evangelium regni in toto orbe in testi-monium omnibus gentibus, consequenter dicerepoterit & quod ait.- Tunc erit finis , jam finemvenisse : quod dicere temeritatis est magnae , &hominis non intelligentis quae Paulus ad Thessa-k lonicenses epistola secunda dicit, dicens: Ne quisi,2 *• vos seducat ullo modo quast instet dies Dominii

quoniam nist venerit primum difcejfio , Ö* reye*latus suerit homo peccati , filius interitus , & cce-tera , non erit Domini dies. Haec fecundum sim-plicem exposuimus traditionem. Si autem debe-mus secundum quod moraliter supra tradidimus,& hic intelligere moralem tractatum , talia ex-ponemus quoniam qui visurus est secundumVerbi Dei adventum illum gloriosum in animamsuam, necesse est ut secundum mensuram prose-ctus fui ad Verbi perfectionem insidias a contra-riis operationibus patiatur , quasi magnus athle-ta , & traditus in tribulationes derelinquatur .' 7 - 2 o. Muhte enim tribulationes juftorum , & quantoquis justior voluerit fieri, tanto magis quasi an-gustam & tribulatam cum affectu ambulans viamin tribulationes incurrit , & tribulatus occiditurmundo: & quanto ad manifestiorem proficisciturvisionem Verbi, tanto amplius tribulatur. Quo-niam perfectior invenitur Christus in eo, ab om-nibus odientibus Christum odietur, non tantuma gentibus omnibus fecundum carnem, quantuma gentibus spiritalium nequitiarum . Ipsa enimimplantata manifestatio proprietatum Christi ineo , propter quas & dicitur Christianus , faciteum ab omnibus habentibus spiritum mundi odi-ri , ad perfectionem adhuc Christi amplius &anr.psius contendentem . Sed & in diflenfionibus& quaestionibus pauci erunt intenti veritatemplenius attingentes. Plures autem seandalizabun.

orum Series. 477

tur, & cadant ab ea , proditores & accusatores At . tract.effecti alterutrum propter dissentionem dogma- xxvm.tum veritatis , quam non omnes apprehenderepoliunt: quae causa fiet , ut odiant se invicem.

Et cum hujusmodi quaestiones in plures vene-rint, multi quidem erunt non sane tradentes desuturis sermonem, & quomodo non oportet in-terpretantes prophetas , quos pseudo-prophetasquis dicere non peccabit, seducere multos. Val-de autem pauci erunt veritatem investigantes .

Falsae autem doctrinae a proposito veritatis fon-tem quidem salvent , eos autem qui prurien-tes sunt aure, multiplicabunt, ad delectamentumeorum loquentes iniquitatem legi contrariam , &tantum nocebunt verba docentium multorumcontraria , ut etiam ferventem dilectionem quaeprius fuerat in simplicitate fidei, refrigescere f a-ciant existimatione comparationis divinorum my-steriorum & veritatis . Sed qui potuerit vidensomnia haec manere in primo apostolicae traditio-nis & ecclesiasticae inductionis proposito , ipsesalvabitur; & sic praedicatum evangelium in ani-mas omnium , erit in testimonium omnibus gen-tibus, id est, omnibus cogitationibus incredulisomnium animarum.

40. Cum videritis abominationem desolationis , Matth.quod scriptum est per Danielem prophetam , st an- 15.tem tn loco sanblo , qui legit intelligat , VerbaProphetae qua? locutus est de abominatione de-solationis futurae , sunt haec ; Et confirmabit te- Dan.p- 17stamentum multis septimana una , & in dimidioseptimante tolletur sacrificium , & libatio , & su-per templum abominatio desolationis erit , & us-que ad consummationem temporis consummatio da-bitur super desolationem. Vere quidem compra»,hendere sermones Danielis nullius] alterius est ,nisi Spiritus sancti qui suit in Daniele , ut deseptimanis omnjbus manifestet sermonem, & deabominatione desolationis dicta ab eo. Si autemoportet & nos pauca secundum quod nobis vi-detur , exponere de hoc loco , dicendum estquoniam septuaginta annos qui fuerunt post ad-ventum Salvatoris nostri , demonstrare] videtursermo . Hrc enim septimana quD propter se-ptem decadas annorum dicitur septimana , con-firmat testamentum multis , quando & aposto-li Christi post ascensionem ipsius Arationi &verbo instantes a Deo illuminabantur in omnemscientiam voluntatis divinarum scripturarum , &a Spiritu sancto. In dimidio autem septimana? ,id est , in tribus & semis decadis annorum sub-latum est sacrificium altaris , id e st, j n trigintaquinque annis impletum est quod suerat scri-ptum : In dimidio stptiman<e tolletur sacrificium& libatio . Tunc autem super templum quodsuit in Jerosolvmis» facta est abominatio desola-tionis templi & civitatis, Jn eo videlicet tempo-re quando viderunt circumdatam Jerusalem abexercitu , ut secundum quod prophetaverat Sal-vator de ea, cognoscant quod appropiavit deso-latio ejus . Et hanc desolationis abominationemfactam super templum ab exercitu Jerusalem cir-cumdante, dicit Propheta usque ad tempus con-summationis manere., ut consummatio fiat mun-di super desolationem Jerusalem, & templi quodest in ea. Et ubi sunt qui se dicunt Judaeos &n0 n sunc. p qui dicunt, aedificabitur Jerusalem qmgest deorsum, priusquam sarculi consummatio fiat?Consummatio , inquit, dabitur super dejolationemejus . Si autem aedificabitur templum , aedifica- 2. TWT ’-.4bitur ei qui adversatur & extollitur supra omne

quod