Commentari

tuli moraliter confitetur , sicut supra diximustraditum, sed non destruet etiam textum - Quilutem dispiciens gloriosum & admirabilem tex-tum loci , & sicut Dei amicus in solo spiritaliputat consistere verum , ignoscendum esse dicetquasi pueris & parvulis in Christo eis qui cor-poraliter suscipiunt ista. Cum multa autem vir-tute venit quotidie ad animam omnis credentisfecundus Verbi adventus in nubibus propheti-cis , id est , in scripturis prophetarum & apo-stolorum, quD manifestant eum, & in omnibusverbis suis veritatis lumen ostendunt, & exo-rientem eum divinis & super humanam natu-ram intellectibus suis declarant . Sic autem eisqui intelligunt manisestatorem dogmatum in pro-phetis atque apostolis dicimus apparere etiamgloriam multam, qu® in fecunda Verbi adven-tu videtur.

zjf, 51. Et mittet angelos suos cum tuba magna ,^& congregabunt eleBos ejus a quatuor ventis , asummis ccelorttm ujque ad terminos eorum. Simi-

rz. liter apud Marcum hoc dicit modo : Et tunc7 ' mittet angelos suos , & congregabunt eleBos a

quatuor ventis , a summo terra usque ad summumexii. Quod dicir Salvatorem mittere angelos suoscum tuba magna, quacumque est illa, ad con-gregandos electos ejus, consequenter dicitur eis,quas in parabola alia referuntur de seminibus &Mattb 1 - zi2aniis: & interpretans parabolam sic dicit :5 Mo.' 42! quoniam mejsts consummatio est, mejsores angeli' * sunt , Sicut ergo colliguntur snr^tnia , & igni

cremantur , sic erit in consummatione fieculi .Mittet Filius hominis angelos suos , & colligentde regno ejus omnia scandala , & eos qui fa-ciunt iniquitatem , & mittet eos m caminumignis illic erit fletus, & stridor dentium. Tuncjusti fulgebunt sicut sol in regno Patris fui . Ta-le 8 c aliquid dicit in parabola sagen® mist® inUid, 47; mare. Ergo messores angeli mittuntur a Salvato-re colligentes universa zizania, ut post h®c san-cti fulgeant sicut sol in regno Patris fui, ut po-stea congregentur electi a quatuor ventis, a sum-inis coelorum usque ad terminos eorum. Consi-dera utrum , sicut opinantur simpliciores , eostantum qui tunc inventi fuerint in corpore ,congregandos : aut certe omnes qui in Deo pa-tre dilecti sunt, & Jesu Christo sunt conserva-ti : & vide nisi melius est dicere, congregandosesse ab angelis Christi omnes ab adventu Chri-sti usque ad consummationem vocatos atque ele-ctos. Quseres autem fi etiam eos qui suerunt aconstitutione mundi usque ad adventum : sitamen electi Christi non solum sunt illi qui exadventu ejus sunt sancti , sicut quidam magistrihasresum dicunt, sed omnes qui a constitutionemundi suerunt , qui viderunt sicut AbrahamChristi diem, & divina exultatione exultaveruntin eum'. Si autem non tantum , sicut simplicesarbitrantur , eos qui inveniuntur in corpore ,congregaturi sunt angeli, sed omnes Christi ele-ctos, considerare est dignum quid interea facien-tes , aut in quo loco commorantes congregabuntelectos . Quoniam autem non tantum illos quiin corpore fuerint comprehensi dicit congregan-dos Christi electos, sed etiam illos qui de cor-poribus sunt egressi. , manifestat sermo dicenscongregandos electos non solem a quatuor ven-tis, sed etiam a summis coelorum usque ad ter-minos eorum . Nemini autem super terram ar-bitror convenire quod ait , ut congregentur asummis coelorum, nisi sorte eos qui inter homi-

orUM Series. 487

nes interim apud angelos docentes: coelestia com- At. tract«morantur , congregabunt angeli sancti , ut ante xxx - veruditos in summis coeli usque ad terminos eo-rum & instructos tradant persectos magno DeoVerbo Filio Dei ad congregandum ei, & ad su-sceptionem eorum qu® tradiderit Filius de hisqui doctrinam coelestem ante susceperint. Quo-niam autem umbra est h®c vita nostra in ter-ris , consequens est ut nunc lege & prophetiserudiantur qui in illa plenitudine temporis reli-qua sunt scituri , & pleniora a Filio Dei scitu-ri secundum res ipsas coelestes , ut qui sunt insummis coelorum, quasi in quibusdam eruditio-nibus sinr, ut possint postmodum capere sapien-tiam Dei, magis autem sapientiam ipsum FissumDei , cum venerit quod vere persectum est. Etquatuor ventos ex quibus electi Christi congre-gabuntur, intelligimus qu®rentes quorum bono-rum habuerunt umbram quae in Numeris sunt Num.io.t.conscripta de una quaque tribu filiorum Israel . &jeq.Unde primus suit ordo castrorum Juda cum vir-tute ipsorum, constituens ad orientem, & cumbis ex utraque parte Isachar , & Zabulon . Etad Africum tribus Ruben , & ex utraque par-te Simeon , & Gad : & tribus Ephrem secun-dum mare, & ex utraque parte Benjamin & Ma-nasse novissima. Et tribus Dan ad Aquilonem ,

& ex utraque parte Afer, & Nephtalim - For-sitan ergo ex tunc , tribus egresi® umbrae erantcastrorum secundum mysteria veri Israel. Et si-cut tunc ex quatuor ventis congregat® sunt inJudiam , & in fi®reditatem per Jesiim postMoysen p®dagogum & procuratorem institur® :sic a quatuor ventis angeli congregabunt electos:a ventis autem non terrenis, a summis coelorumusque ad terminos eorum , ut ab Jesu nostracongregati percipiant divinam & veram h®redi-tatem. Apud Matth®um ergo qui congreganturChristi electi, ex quatuor ventis congregantur,a summis coelorum usque ad terminos eorum .

Apud Marcum autem, a quatuor ventis, a sum-mo terr® usque ad summum cceli : postea au-tem a summis coelorum usque ad terminos eo-rum . Intelliges autem eos qui congregantur asummo terr®, considerans conversationem eorumqui luerunt in terris , & secundum quod possi-bile est perfectionem eorum qui sunt conversarti jn terris . Omnes ergo qui super terram be-ne vixerunt, non simpliciter congregantur a ter-ra, sed a summo terr®, utputa, a summa con-versantium super terram . Si autem post summamconversationis quD fuit in terris, susceperit sub-sequens conversatio eos qui conversationem ha-buerunt in coelis, non simpliciter a summo coe-lo sicut a summo terr®, sed a summis coelis ,quoniam unumquodque coelum su® institutionis& initia habet, & perfectiones , id est , termi-nos. Utputa, post conversationem summam quassuit super terram, suscipit iterum hominem con-versatio unius cceli, & perfectio qu® in co est.

Iterum suscepit eum secunda conversatio secun-di cceli, & perfectio qu® in eo est. Iterum su-scepit eum tertia conversatio tertii coeli, & per-fectio qu® in eo est. Et sic intellige mihi musstorum coelorum multarum conversationum initiaesse & terminos, id est, perfectiones, a quibusinitiis & terminis diversorum coelorum congre-gat Deus suos electos. Aut ita : A summis cce- ,,‘lorum usque ad terminos eorum. Coeli sunt vel&quscriptur® divinae, vel auctores earum, in quibushabitat Deus . Summa autem scripturarum sunt

ini-