Commentariorum Series. zzi

®vangelicorum ejus tollere de anima nostra ,introducentes quasdato mirabiles res, & mira-bilia Dei virtute corjsummata ad seculares quasdam consuetudines transferre volentes . Judica-vi igitur bonum, jsit accipiens bonum proposi-tum eorum qui in fide constantes este deside-rant, solutiones criminationum eorum, in quan-tum mihi ex Deo est virtus , inveniam proevangelica veritate : ut fideles non solum fidelimpiici , sed etiam ratione fidei muniantur infide. Dicimus ergo quod Matthaeus & Marcusdixerunt defectionem solis tunc factam suisse ,Uij sed neque Irneas, secundum pleraque exempla-*y t '^' 44 - r j a habentia sic: Et erat hora fere sexta , & te •webra fasta sunt super omnem terram usque adhoram nonam , & obscuratus est sol . In quibus-dam autem exemplaribus ntm habetur : Tene-bra faUx sunt , & obscuratus efl sol : sed ita ,Tenebra fasta sunt super omnem terram sole de-ficiente . Et forsitan ausus est aliquis quasi ma-nifestius aliquid dicere volens, pro, Et obscu-ratus est sol, ponere: Deficiente sole , existimans«}uod non aliter potuissent fieri tenebr® , nisisole deficiente . Puto autem magis quod insi-diatores ecclesis Christi mutaverunt hoc ver-bum , quoniam tenebr® sact® sunt sole defi-ciente , ut verisimiliter evangelia argui possintiecundum adinventiones volentium arguere ea.Arbitror ergo , sicut CXtera signa qu® factasunt in passionem ipsius, in Jerusalem tantum-modo facta sunt : sic & tenebr® tantummodosuper omnem terram Jud®am sunt sact® usquead horam nonam. Qu® autem dico, in Jeru-salem tantummodo h®c sact* sunt : quod ve-lum templi scissum est, quod terra contremuit,quod petr® dirupt® sunt , quod monumentaaperta sunt. Nec enim extra Jud®am petr® di-rupt® sunt, aut monumenta aperta sunt alia ,misi ea tantum qu® in Jerusalem erant , autforte in terra Jud®a . Nec alia terra tremuittunc nisi terra Jerusalem .• nec enim referturalicubi quod omne elementum terr® tremueritin tempore illo , ut sentirent ( verbi gratia )& qui in Aithiopia erant , & in India , & inScythia: quod si factum suisset, sine dubio in-veniretur in historiis aliquibus eorum qui inChronicis scripserunt nova aliqua facta. Sicutergo quod dicitur : Terra contremuit , referturad terram Jerusalem, aut si latius voluerit q u j sextendere, ad terram Jud®am: ficd' tenebra fa-sta sunt ab hora sexta usque ad nonam super om-nem terram , intellige quod super omnem ter-ram Jud®am sunt sact®, aut certe super Jeru-salem tantum. Sic ergo qui intelligit, sine cul-pa intelligit , ut non, magnitudinem miraculiostendere volens , incidat in risum sapientiums®culi hujus, & magis infidelitatem in homini-bus sapientibus operetur , quam fidem . Dicitautem aliquis contra h®c: Si non ex desectionesolis sact® sunt tenebr® tunc super omnem ter-ram Jud®am, & Jerusalem, sed ex altera cau-sa , ostende causam . Cui talia respondemus .Primum quidem , quod omnino evangelist® necnominaverunt solem in isto loco, lad tantumquia tenebr® sact® sunt super omnem terram.Si enim tenebr® sact® sunt super omnem terramsole non nominato, sine dubio consequens estanteiligere quasdam tenebrosissimas nubes , &forte non unam , sed multas & majores con-currisse super terram Jud$am & Jerusalem , adcooperiendos radios solis , & ideo profund®Tom. m.

sact® sunt tenebr® a sexta hora usque ad no- Ar> X - ATCnam. Quomodo autem sact® sunt in tali loco xxxv.diximus, ne forte & tenebr® palpabiles inAEgy-ptum hoc modo sact® suerunt tribus diebus ,non ex solis defectione, sive autem ex eo quodnubes tenebro!® concurrerunt in unum , sivequod aer illic tunc spissior factus est superALgyptios tantum. Omnibus enim filiis Israel >sicut testatur scriptura, suerat lumen , in qui-bus suerant commorati. Nam & impossibile estin solis defectione, qu® fit ex concursione lu-n® ad solem , tribus diebus continuis fieri te-slebras : & crederetur aliqua alia tenebrarumcausa suisse in AEgypto, si vel nominatus suissetsol , sive quasi obscuratus in tempore illo :nunc autem scriptura Exodi nihil aliud dicit,nisi quia Moyses extendit manum suam in cce- ^xod.t o.n.Ium, & sact® sunt tenebr®, & caligo, & c®- u.tera super totam terram ALgypti tribus diebus,

& nemo vidit fratrem suum , neque surrexitaliquis de lecto suo tribus diebus. Quod autemdico super omnem terram Jud®am vel Jerusa-lem , ut non omne elementum terr® intelliga-mus, illud est argumeqtum, quod scriptum estin tertio libro Regnorum, ubi Abdias dispen-sator Achaz dixit Eli®: Ouid peccavi , quia de- 5.disti servum tuum in manus *Achab , ut mortifi- 9, 10.cet met Fivit Deus tuus , fi est gens aut regnumubi non mifit]Dminus meus quarere te , & dixi : Wpnest : & combussit regnum & regiones ejus , quoniamnon inveniat te. Quis enim tam lapideus fit le-gens ista , ut existimet quoniam rex Israel A-chab in omnem gentem mundi, & in omne re-ghum orbis terr® misit qu®rens, Eliam, & com-bussit ubicumque dictum est : Non est Elias ?

Sed sine dubio exaggeratorie dicta sunt illa ,ostendentia quod satis eum qussivit in gentibusqu® fuerunt circa Jud®am, secundum quod po-tuit requirere , Diximus autem etiam in aliislocis, quod cum du® creatur® generales in sex-ta die sact® fuissent , primum quidem anima-lia, deinde/homo fecundum imaginem Dei fa-ctus , consequens est ut & dies ille sextus di-visus fuisse intelligatur in duas species creatur®:ut ante sextam quidem animalia intelliganturfuisse creata; in sexta autem hora dixisse Do-minum : Faciamus hominem ad imaginem\nostram , Gen% It2(J& fecisse eum tunc. Propter quod conveniebatpro salute ejusdem hominis monentem, in ipsahora sexta suspendi , ac a sexta hora propterhoc tenebras fuisse factas super omnem terramusque ad nonam . Et sicut Moyse manus ex-tendente in c®lum sact 3 ? sunt tenebr® superAEgyptios servos Dei tenentes i n servitutem ,imago suturarum tenebrarum qu® comprehensu-r® suerant Aigyptios : similiter 8c Christo insexta hora manus extendente in cruce adc®lumsuper populum siui clamaverat : Tolle de terra Lar.zjvtRhunc , &; crucifige , crucifige eum , sact® sur.t & 21.tenebr® , & ab omni lumine sunt privati , &imago fuit tenebrarum illa futurarum qu®comprehensura? suerant gentem Jud®am , quasiausi sunt lumini vero manus suas inferre. Undeex tunc omnis illa gens tenebris est repleta ,sicut dicit Propheta : Obscurentur oculi eorumne videant • Irem sub Moyse sact® sunt tene-br® & caligo super omnem terram Aigyptitribus diebus : & nemo vidit fratrem su-um , neque surrexit de lecto suo aliquis tribusdiebus . Omnibus autem filiis Israel erat lu-men in omnibus locis in quibus commora-XXX 2y baN