Ori genis in Lucam

■574

Wlatth. 5. ait - E/?o benevolus adversario tuo dum es in viaa j, cum eo 3 qua?ro utrum idem sensus fit, an ali-

qua sit vicinia i liquidem apud Matthseum unapersona praetermissa sit, & alia immutata. Prae-termissus est princeps, & pro exactore ministerinsertus : adversarius vero , & judex similiterab utroque sunt positi. Imus itaque cum adver-sario nostro ad principem , & oportet nos *dum adhuc in via fumus, fortiter laborare, utliberemur ab eo. Quoniam ambiguum quippe'verbum eis, & potest rasn ad principem, quam-Matts}. 5. sd adversarium referri i 'Ne forte tradat te sive?9- adversarius, sive princeps judici » & judex tra -

dat te exaffiori , 8 c non inde exies , donec no vi fi-mum minutum reddas ; pro quo Matthäus ait :Donec reddas noviffimum quadrantem « verbumvero novifimum uterque scribit; discrepare au-tem sunt visi, quod hic quadrantem , ille minu-tum posuit: quasdam mihi sunt secretiora tan-genda , ut intelligamus alium este adversarium ,alias tres personas , id est , principem , judi-cem , exactorem . Legimus ( si tamen cui pla-cet hujusmodi scripturam recipere ) justitiae &/iniquitatis angelos super Abrahae salute & inte-ctu disceptantes, dum utrasque turmas suo eumvolunt coetui vendicare. Quod si cui displicet,transeat ad volumen quod titulo Pastoris scribi-tur , & inveniet cunctis hominibus duos adesseangelos s malum qui ad perversa exhortatur ,

& bonum qui ad optima quseque persuadet .Scribitur alibi, quod allistant homini sive inbonam, sive in malam partem duplices angeli.

Jfaattm i . ^ leonis etiam Salvator meminit, dicens: Mn-geli eorum semper vident faciem T atris mei qui

1 }om io Tn * n co ^ li ' ^' rnu ^ quTre utrum parvulorum' in ecclesia semper videant angeli faciem Patris,

* & aliorum angeli non habeant libertatem vul-

tum Patris attendere. Neque enim sperandumest omnium angelos videre fociem Patris qui incaelis est. Si fuero de ecclesia , quamvis minimus sim , habet libertatem angelus meus & fi-duciam semper videre faciem Patris mei qui

Ephef.px?, jn coelis est . Si autem forinsecus , nec de illaecclesia qua: non habet maculam , aut rugamaut quid istiusmodi, & ipsa re probor alienusesse a tali congregatione , non habet fiduciamangelus meus respiciendi vultum Patris mei quiin coelis est. Quam ob causam angeli pro bo-nis solliciti sunt, scientes quod si nos bene gu-bernaverint , & salutem usque perduxerint ,habeant etiam ipsi fiduciam videndi faciem Pa-tris - Quomodo enim si per curam eorum &Industriam salus hominibus comparatur, fasiemPatris semper attendunt: sic si per negligentiameorum homo corruerit, etiam fui periculi remeste non nesciunt . Et sicut bonus epjfeopus ,

& optimus ecclesiae difpen/ätor scit sui meritiesse atque virtutis , si oves gregis sibi creditifuerint custoditje , ita intdlige & de angelis .Ignominia angelo est si homo justus creditusfuerit, & peccaverit: ut econtratrio gloria estangelo si creditus sibi saltem minimus in eccle-sia suerit. Videbunt enim non aliquando, sedsemper faciem Patris qui est in coelis, cum aliisemper non videant. Secundum meritum enimeorum quorum angeli sunt , aut semper , autnunquam , vel parum, vel plus , faciem Deiangeli contemplabuntur . Cujus rei ad liquidum

a Vide cap. > lib. z. De prine,b Vide IU in cap. 3 - I- 3- De prine.

notitiam Deus noverit, & si quis (licet raro)fuerit inventus quem Christus illuxerit. Videa-mus ergo primum quis sit adversarius cum quoiter faciamus . Semper nobiscum est adversa-rius . Infelices nos, atque miserabiles! Quotie-scumque peccaverimus, adversarius noster exul-tat, sciens quoniam habet facultatem apud prin-cipem foculi hujus , qui se miserat exultandi& gloriandi, eo quod adversarius, verbi gra-tia, hujus, vel illius, eum fecerit principi fo-culi hujus esse subjectum per talia totque pec-cata , per hoc illudque delictum . Evenit au-tem interdum , ut si qui suerit pnvparatus ar-matura Dei, & ex omni parte se texerit, ce-netur quidem adversarius vulnus inferre , sedfacultatem non habeat percutiendi. Semper no-biscum adversarius graditur, nunquam nos de-serit , quaerit occasionem insidiarum , si quo-modo nos subvertere queat , ut in principalicordis nostri malam subjiciat cogitationem .

Quando vadis ad principem. Quisnam iste prin- Luc. yz, f'ceps est ? Otiando dividebat ^ iltijßmus gentes ,quando difeminabat filios Mdam , statuit termi- Deut.V-^nos nationum fecundum numerum angelorum Dei ,

& fa£ia est portio Domini populus ejus a Jacob , afuniculus hereditatis ejus Israel. Igitur principi-bus, id est, b angelis, ab exordio terra divi- ^sa est. Daniel quippe manifestius quos Moysesangelos nomina rat, principes esse testatur, di-cens, Trinceps regni Tersarum , & princeps regni D ^

Gracorum , & Michael princeps gentium . Et c an ‘unusquisque nostrum fecum habet adversarium '* ccohaerentem , cujus opus est ducere nos adprincipem, & dicere: O princeps, verbi gra-tia, regni Persarum, iste qui subter erat tibi,eum , ut opus suerat , custodivi: nullus enimde reliquis principibus ad se potuit transduce-re, ne ille quidem qui ad hoc se venisse jacta-bat, ut de cunctis hereditatibus Persarum, si-ve Graecorum , omniumque nationum raperethomines, & hsreditatc Dei faceret esse subje-ctos. Christus Dominus noster omnes princi-pes vicit, & terminos eorum transiens captivospopulos ad se transtulit in salutem . Et tu departe alicujus principis eras : venit Jesus , &rapuit te de potestate perversa , & Deo Patriobtulit. Adversarius ergo noster ambulat, du-cens nos ad principem suum . Unde ego cre-dens omnia scripturarum verba habere ratio-nem , non puto frustra judicem apud Grtecoscum articulo positum qui singularitatis significa-tor est, principem vero sine articulo scriptumesse simpliciter . Quando vadis cum adversario ^tuo . Signanter ait , tuo . Neque enim omnesomnium sunt adversarii , sed singuli singuloshabent, qui ubique eos sequantur, & sint co- ,mites . Quando vadis cum adversario tuo ad prin-.cipern• Non cum articulo principem posuit, necertum videretur ostendere,' sed sine articulo ,ut e pluribus unum este monstraret: quod apudGrxcos magis intelligitur . Unusquisque enimnostrum non habet proprium principem. QuiSyrus est, sub Syrorum principe est, & unus-quisque sub suo principe gentis est : si tamen hu-cusque processisse me sufficit, & ab hac dispu-tatione ad aliam transire majorem , ut ejeterasquoque gentes etiam commemorem. Unde dici- ,tur : Videte Israel fecundum carnem . Prudendi o*

coepis. 18.

e viJe cap. &. J. i. De prine. & feorn. i6. Gen.