JZ

O R I G E N I s

septuaginta interpretationi , a ne quid adulte-* rinum inducere videremur in Ecclesias qua? subccelo sunt , & piDtextum daremus illis quioccasiones captant, voluntque tum eos qui suntin medio , calumniari , tum eos qui in com-muni praducent , criminari . Conamur nonb ignorare quas habent scripturas, b ut cumju-dasts differentes , non proferamus ea qu$ ineorum exemplaribus desunt, sed simul utamuriis quse penes se habent ; licet in nostris li-bris desiderentur. Si enim ejusmodi fuerit no-ster ad ea de quibus nos inter & ipsos con-troversia est, apparatus, non contemnent, ne-* que , prout solent , c irridebunt eos qui cre-dunt ex gentibus, quod vera & qua» apud il-los scripta exstant , ignorent . Atque hatc di-cta sint ad illud quod objecisti , apud He-brxos non exstare Sufannx historiam.

6 . Videamus etiam qua: in oratione ipsacriminaris. Et primum incipiamus ab eo quoddeterrere queat ne admittatur historia, nempeab ea quam awo rS 7 rp!p% Trptcrii; «Vo rac-^lva <r%iirt$ habet , derivatione, de qua tupronunciasti , ac si compertum haberes quomodo graece quidem hasc consonare contin-gat ; hebraice autem distent penitus . Ego ve-ro etiamnum dubito. Nam & ego de hoc lo-co sollicitus , cum & ipse dubius haererem ,non paucos Hebraeos consului , sciscitans quo-modo apud ipsos nominetur Trpivcr , & quo-modo dicant Trplfyiv, item qua voce reddantcr)(ivQV arborem, & quomodo dicatur eis <r%t-t,av . Illi autem dicebant ignorare se graecasvoces 7 rptva & <r%lvn , & iplas sibi pofoebantostendi arbores, ut Icirent quafoam eis tribuantvoces . Ego vero non dubitavi ( amica enimveritas ) ipsa ligna in eorum conspectum ad -7

Epistola

ducere. Alius autem dicebat qua: nusquam no-minata sunt inscripturis, se non poste affirma-re quemadmodum dicantur hebraice; in prom-ptu autem este ut qui dubitat , Syriaca utaturvocö , loco hebraicse. Item dicebat etiam a st-pientistimis dictiones nonnullas aliquando quae-ri • Si ergo, inquiebat, alicubi potes ostenderenominatam in aliqua scriptura 'Prinum vel Schi-num , ibi certe invenietur quod quxrimus, &ea quae inde oritur , nominum derivatio . Sivero nullibi nominatae sunt , id quoque noslatet . Elaee igitur cum ab Hebraeis quibusctlMconsuetudinem habui, historiam non agnoscen-tibus dicta sint, religio mihi est pronunciareutrum apud Hebraos similis nominum deriva-tio fervetur necne . Tu vero cur non este af-firmaris , fortaste nosti.

7. Memini certe me cum studioso Hebraeovocatique apud illos viri lapientis filio, & adid educato ut patri succederet, colloquutum ,ab ipso , perinde ac si Susmnae historia verasit , didicisse etiam seniorum nomina , proutexstant in Jeremia , & hoc moclo se habent :

Te faciat Dominus d ut Sedeciam & ut JLchiab , dquos frixit Rex Babylonis in igne , propter iniqui- I er em. 29quitatem quam fecerunt in Israel. Quomodo ve- 17 “ro alter ab Angelo secatur , alter autem scin-ditur ? Dicendum est non in praesenti saeculofotura haec eis praedici, led in Dei judicio posteorum hinc decessum, Sicut enim malum di-Ipenlatorem, dicentem : Tardat Dominus meus Matth. 24venire , & propterea crapulae vacantem, eden- 48.rem , & bibentem cum ebriosis , ac verberan-tem conservos Dominus veniens dividet , & par-tem ejus cum infidelibus ponet : ita & hos dictos Luc .:'-. 45quidem seniores , male autem ministerio suoulos, ad instar divisionis qua malus illic ceco-

no-

Jibro 2. invectivarum In Hieronymum : Quomodo ergo, inquit,isti, qui precipiebant discipulis, ut attenderent lectioni , emen-datas eis & veras non dabant lectiones ? & qui preeeipiunt ,fje attendamus Judaicis fabulis & genealogiis , quas qutsßio nej fonagis prastant, quam aedificationem, Ör iterum cavere nos ju-bent & observare maxime eos qui ex circumcistone sunt , quo-modo non pnevidebant per spiritum quod futurum esset tempuspost quadringentos fere annos, quando Ecclesia cognito eo , quodab Apostolis non fibi ejfet tradita veritas veteris Testamenti ,legatos mitteret ad istos , quos illi tunc circumcisionem voca-bant, obsecrans & exorans, ut (ibi de veritate, agudi^sosest , aliquid largirentur . Dixi o>,-r-"!"E eNlo »lllll 1 K-U-finum contra Hieronymum. Neque enim Cinctui doctor Atrica-ni exemplo quicquid apud lxx. erat quod in Hebrteo non ex-staret lllico id contemnendum & abjiciendum putabat , sedsciendum, inquit epist. ad Suniam & Fretelam , quid bebraka.

•veritas haheat . Hoc enim quod septuaginta Interpretes transtu-lerunt, propter vetustatem decantandum est, & illud ab erudi-tis sciendum propter notitiam Scripturarum.

a Ne quid adulterinum inducere } Augustinus ii b. iS.deCivitate Dei cap. 43. ait .* Nonnulli codices gr<ecos interpreta-tionis LXX. ex hebrteis codicibus emendandos putarunt, nec ta-men aufi sunt detrahere, quod hebreeis non habebant, & LXX.posuerunt, sed tantummodo addiderunt , que in hebreis inven-ta, apud LXX. non erant, eaque fignis quibusdam in stellarummodum factis , ad capita eorumdem versuum notaverunt , quesigna •Asteristos vocant. Illa vero que non habent Hebrei, ha-bent autem Septuaginta , fimiliter ad capita versuum jacenti-bus virgulis sicut scribuntur uncie, signaverunt. Prudenter sa-ne admodum Origenes, & alii post eum , e versione lxx. de-trahere non aufi sunt quod Hebraei non habebant. Tanta enimplebis Christianae in lxx. editionem & veterem vulgatam lati-naro veneratio erat, ut, teste Augustino epist- ad Hieronymum,seditionem alicubi excitaris, quum in Hieronymi versione apudJonam Hederam pro Cucurbita poni audivistet . Hinc Hierony-mus praefatione in Danielem de additionibus Susannae , stelis ,& draconis ait ; Quas nos quia in toto orbe disperse sunt, ve-ru anteposito , easque jugulante subjecimus, ne videremur apudimperitos magnam partem voluminis detruncasse.

* sum Judeis differentes &c. ) Epiphanias libro de Pon-deribus & Mensuris n. 2. Successit his Origenes, qui unicuiqueloco quod deerat adjunxit, eique Afterifii notam appinxit: nonquod addita, illa vocabula admedum necessaria sint , cum su-pervacua videantur : sed ne sudeis ac Samaritanis ullam ca-lumniandi sacras literas, quibus in Ecclesiis utimur, occasionemrelinqueret : eum nihil in subtractis illis vocibus contra fidemesset, quod reprehendi merito posset. Rufinus lib. 2. Invect. ad-

sunt ea , auorum lectione Judici maxime utuntur . Et quia fre-quenter , fi disputatio incidisset , vel immutata esse aliquanta ,■vel deejse , vel abundare in nostris scripturis mentiebantur, vo-luit Origenes nostris ostendere, qualis apud Judceos scripturarumlectio teneretur , & in propriis paginis vel columellis editionesearum singulas quasque descripsit ; & ea qua apud illos suntaddita vel descripta, certis quibusque fignis additis, ad verfi-culorum capita designavit, & in aii-n, Su° °P erc Juas tan-tummodo notas fixit, Ut sciremus non quid nobis , fei quid J u-

tummodo notas fixit , ut jciremus non quili noitts , jei qutcl Ju-is adversum nos certantibus , aut dceffe auc abundare videtur. Idem Hieronymi consilium fuit cum ex hebraeo sacras feri'pturas latine vertit. Nam praefatione in libruiq Psalmorum ait -Nec hoc dico, quo prodecessores meos mordeam , aut quidau 'de his arbitrer detrahendum , quorum translationem isliaen-tirme emendatam, oltm me£ lingu£ hominibus dederim . 7 .

aliud fit in Ecclesiis Christo credentium psalmos lll'J T,Tuditis singula verba calumntantibus respondes, 'tj ’Apologis adversus Rufinum: Egone, inquit ^ >

ta Interpretes aliquid sum locutus , q UOr ’ ra s e P tua S ! »-diligentiffime emendam, mee lingua, fi uliiof J'fj ™'

Udte ,n conventu fratrum edissero, q Uarum tsa[m0S '% .tat,one decanto? Tam ftu tus eram ut d in it ia didici ,senex obhvisd vellem ? Universi tract atuS m ei horum teßimon,is texti sunt : commentari, m duodecim prophetas & meam£3* septuaginta editionem edisserunt . Et li!)r0 A j ; *

versus eumdem Rufinum : Tu latinas imviir rZ-*. jgrtfco emendabis , & aliud Ecclesiis trades leolndum "T 'quod semel ab Apostolis susceperunt ; mihi n0 n licebit ’t»#/"ptuaginta ‘dtmnem , quam d,l,gentijst me emendatam me* i«,gu* hominibus dedi, ad confutandos Juitos etiam ..plaria vertere, quje ipsiyenjsma confitentur; ut fi quando ad-versura eos Cbnst,ams disputatio est, non habeant sulterfugien-d, diverticula > sed Juomet potissimum mucrone feriantur .

c Irridebunt &c. ) Hieronymus quoque praefatione in librumJosue testatur dolere Judeos quod calumniandi cis & irridendiChristians sic ablata occasio . Et praescione in librum Ifaiae •Ipse mihi mercedem restituat in futuro , qui scit me ob hoc inperegrina: lingua eruditione sudasse ne Judici de salsitate scri-pturarum Ecclesiis ejus diutius insultarent. Huc refer quse deJudaeis illudentibus & calumniantibus scripturas Christianorumdicuntur ab eodem Hieronymo praefationibus in Paralipome-na & in psalterium ex hebraeo latine redditum ro»atu So-phronii. 0

d Ut Sedeciam & ut Achiab ) idem ex Hebraeo refert Ori-genes in fragmento libri decimi Stromatum infra a nobisedendo.