i6 Origenis Epistola

vocari Ejsa , & ea voce significari qua- huicrespondet, Sumfi , ut patet ex his: Cbos ISUOTH/. 115.13. 5 quod est , Calicem salutaris sumam ; vi-

rum autem vocari Is , uti liquet ex istis: Esre•st 1 ’ 1 ' ais 3 quod est, Beatus vir. Secundum Hebraeosigitur 15 vir, & ESSA virago, quoniam halea viro siio stimta est . Nihil ergo mirum in-terpretes quofiam hebraici de Susanna con-textus quem olim in secretis, ut videtur, ha-bebant , & qui apud doctiores & veritatis a-mantiores lervabatur , proprie reddidisse ver-ba , vel excogitasse quidpiam quod hebraicisresponderet derivatis , ut possimus nos grceciillos imitari . Nam & in multis aliis qusedaminvenire est prudenti consilio sic translata ,quas quidem nos observavimus , collatis interse omnibus editionibus.

13. Pneterea h$c a te objiciuntur his ver-bis : Quomodo qui Babylone captivi erant , quitalorum lusu v&niebant , qui , ut de priori Israe-lis captivitate narratur , in plateas projicieban-tur insepulti , filiis eorum abreptis , ut eunuchi ,& filiabus ut pellices essent , sicut a "Prophetispradiffum erat , hi judicium mortis ferebant, li-quidem contra uxorem regis fui Joakjm quemthroni fui consortem fecerat rex Babyloniorum ?Oucd fi mn fuit iste , sed alter ex plebe Joakim ,undenam captivo tantae ades , undenam ei erattam elegans & spatiosus hortus ? Undenam ve-ro babes quod dixisti hos lusu talorum V anbis-se , & in plateas projectos esse insepultos, nisi,quantum ego novi , ex Tobia? Verum nos o-^ portebat scire a Hebrteos Tobia non uti, nequeJudith. Nec enim hos libros etiam in Apocry-phis hebraice habent , ut ab ipsis didicimus.Sed quoniam Ecclesia? Tobia utuntur , scien-dum est etiam in captivitate nonnullos captivosdivites suisse , beneque res suas gessisse . IpseTob. i. io, Tobias ait : Quoniam memor fui Dei in tota a-11,1 a. n i ma mea , dedit altiffimus gratiam & formamcoram TQemestaro , & eram ejus dispensator , &

ivi in Mediam , & deposui apud Gabaehm fra-trem Gabrix in Ragis Mediä argenti talenta de-cem . Atque ut dives hoc addit : In diebus TJe-meffari multas erogavi eleemosynas fratribus meis.

Panes meos dedi esurientibus , & vestes nudis , <&•fi quem vidissem ex genere mortuum , ■& sroje-Bum post moenia 'Tstinive , sepeliebam eum : &fi quem occidisset Sennacherim rex fugiens ex Ju-daea, sepeliebam eos furtim . Multos enim occiditin ira sua . Considera an non multas ostendatdivitias & facultates tantus catalogus beneficio-rum Tobiae , & id maxime quod subjungit di-cens : Cum cognovissem queeri me ad mortem , ti-more perculsus recessi , & direpta sunt omnia meabona . Sed & alius captivus Dachiacharus , A-nanielss fratris Tobiae silius praesectus erat cun-ctis rationibus regni regis Acherdonis , & uni-versae administrationi , diciturque : Et erat Da- r * 21chiachams pocillator , annuli custos , dispensator,

& rationibus prafeBus . Mardochaeus quoqueversabatur in aula 'Regis , tantaque pollebat a- -- l 9pud eum auctoritate, ut etiam adsctiptus sit in- ^ 2 Eter benefactores Artaxerxis . Praeterea in Esdraetiam b Neemias pocillator Regis , & ejus eu-nuchus , genere Hebraeus , petiit aedificationem 2 'templi , & impetravit ut sibi liceret abire cumpluribus , & templum instaurare . Quid ergomirum , hortum , domum ac praedium habuifse quemdam nomine Joakim , sive ampla illasive mediocria fuerint . Nihil enim hujuscemo-di aperte indicat scriptura.

14. Sed , inquis , quomodo sententiam mortisferebant qui erant in captivitate ? dubitans , ne-scio qua de causa , fuerit ne Susanna conjux Re-gis , propter nominis Joakim aequivocationem.Respondeo , nihil insolitum accidisse , si , ma-gnis gentibus subactis , a Rege c concessum fuit cut suis legibus & judiciis utantur captivi . Cer-te nunc cum Judaei Romanis imperantibus di-drachma pendunt , quantam concedente Cssäre ,in ipsos auctoritatem habeat ^ Ethnarcha , ut

ni-

ex viro sumpta est . Potest quisse Issa , fecundum varietatemaccentus, & Assumptio intelligi . Jam vero cum Origenes mu-lieris nomen Essa , perinde atque Theodotio deducat a radiceKotfußäm , ut sila ipsi ratiocinatio constet , & ahq.uaetymologia in verbis ersecis servetur , locum, oenefcos 2. 23.quem paulo antea laudavit , sic debuit legere ujtij tChO-JltesiPUX

Ksjuu.ce vel Kofis, ori in ns ärS'poe e.vrijs - Ut ut

estV quod ait Hieronymus posse Iffa secundum varietatem ac-centus , & assumptionem intelligi, id venffimum est, sideducatur ex vel 2 sumfit , assumstt ; nam per vaiie-

tatem accentus , nihil aliud intelligit sanctus Doctor, quam varialiterar pronunciationem.Quamobremdicendum est Theodotio-

nem , fi orcepcoi/vstixo hebraicam proprie reddere voluit , tamTo ', K fi fauce , quam .7-0’, iyjjip^d , ex unica radice HttO veldeduxisse , prorsus neglecto praeterito passivo sequentiJinpH Verum longe mihi verisimilius est illum irapojvvfiiccv,quae in textu hebraico est , non proprie reddere voluisse , sedoeconomice aliam longe diversam excogitasse, Issa Kijfift.ee as-sumptionem interpretando, ut luderet cum Tt», ijst <p%tj sum-pta est quo verbo exprimitur nflphl-

a Hebreos Tobia non uti neque Judith . Nec enim bos librosetiam in Apocryphis hebraice habent . ) Hieronymus Praefät. istTobiam : Librum Tobte Hebre: de catalogo divinarum scriptu-rarum secantes, his que Hagiographa memorant, manciparunt.-Arguunt nos Hebreorum studia, & imputant nobis contra suumcanonem latinis auribus ista transferri , sed melius este judi-cans Pharlsieorum displicere judicio, & episcoporum jusfionibusdeservire, institi ut potui . Idem prtefat. ist Judith. Apud Ue-breeos liber Judith inter apocrypha legitur, cujus aubioritas adroboranda illa que in contentionem veniunt, minus idonea ju-dicatur .

b Neemias pocillator Regis, & ejus eunuchus. Origenes tom. 14. istMafth. Sunt quidam Eunuchi, Dei homines, quipropterea Eunuch:salit sunt ut collapsam edjstcent Jerusalem . Horum exemplum est isde quo scribitur in i.Esdre libro, qui inquit : Er ego eram EunuchusRegis. Observat hunc locum doctissimus Huetius lib. 2. Orige-stianortim cap. I. num. 2. putatque imperitia linguae bebraeae la-psum esse Origenem, ut (vvS%pi/ (eunuchum ) pro 0 ivoj(6ai ( pocil-

latore ) substituqrit. Forte tamen ex collatione praesentium ver-borum deprehendi potest , Origenem memoria lapsum f...ste -... ” . ,, ti™ vocat, quodrespon-

diserte namque otvo^coov poc.uator- . 2 . ‘

det Hebraeo npWO- Lhrum vero Origenes, ex traditione Ju-d-eorum , vel ex consuetudine Regum Orientalium quorum fa.muli &.oivofgooi (pocillatores) (vide Genes. 40. f. 1. 2. ) Eunu-chi plerumque fuerunt : collegerit ipsum etiam Nehemiam Eu-nuchum fuisse incertum est . Quomodo autem factum sit , utNehetqias a poculis Regis Persarum fuerit , ex Athenai lib Ipag. 14. viri docti eleganter monstrarunt. Sic ill e ; PersarumRex vinum Calybonium solum bibere consueverat quod Posido-nius etiam in Damasco Syrus nasci confirmat, quia vineas ibiPerfte plantarunt . Syria autem Judaa finitima est , adeoq.ueNehemia: poterat vini illius adtniniflrano magis esse notaquamaliis. Unde & Regi aptior & praj aliis idoneus pincerna visus.wetfihenius.

c Concessum fuit ut suis legibus, &/ judiciis &c. ) Id diser-te testatur Strabo Cappadox teste Josepho libr. 14. Antiq. Ju-daic. cap. 12. qui ejus verba sic refert : Quatuor erant generain Cyrenensium urbe, cives, agricola, inquilini , Ö* quarti /drei . Hoc jam in omnes urbes subrepsit , nec est facile invenirelocum in orbe habitabili , quem recepta semel haec gens non ob-tineat. Nam & Mgyptus & Cyrene, utpote eisdem solites pare-re dominis , alisque multe regiones horum ritus admiserunt ,aluntque congregationes JuAsonim maximas , tempore coalitas& utentes institutis domesticis. Per Mgyptum sane etiam colo-nis sunt ejus gentis . absque eo quod Alexandrine urbis ma.gna pars eis assignata est , habet etiam Ethnarcham qui suegentis res administret, & controversia ex jure dirimat, & con-tractus atque pacta rata habeat, non aliter quam fit in absolu-ta republica. Vide insuper Joseph um lib. 19. Antiquit. Judaic.cap. 4. ubi duplex refert Claudii Imperatoris edictum jubentisut Judteistum Alexandrinis, tum aliis sub imperio Romano vi-ventibus , suo jure , & suis legibus uti liceat . Vide eumdemJoseph, üb. 7. de bello Judaico capi 9. grme. vel e. 21. latin. ubide Judsis apud Antiochiam degentibus agitur.

d Ethnarcha . ) Hunc Magistratum modo Josephus vocat Ar-chontem Graecorum more , ut de bello Judaico lib. 7. cap. 9.Grate, modo etiam Ethnarcham , hoc eil Gentis Archontem lib. 19,Antiq. Judaic. cap. 4. Alias vocatur Patriarcha ab Origene lib. 4.de Principiis cap. 1. & ab Epiphanio Haeres. 30. pag. 60.

h) a -1