De Principiis, Liber I.

förmafnr , & non solum ex novo , sed etiamex veteri testamento , per ea quae a Sanctisgesta ad Christum figuraliter referuntur , exquibus adverti vel divina ejus natura, vel hu-mana quae ab eo astumta est, potest.

2, De Spiritu vero sancto , quod sit , mul-tae nos scripturae docuerunt , sicut David in

,3 ‘ 50. Psalmo dicit :■ Et Spiritum sansfum tuum ne

Da». 4.6. auferas a me . Et in Daniele dicitur , Spiritussanffus qui efl in te. In novo vero testamentoabundantibus testimoniis edocemur , cum Spi-ritus sanctus super Christum descendisse de-Joa» zo 2z Abitur , & cum ipse Dominus insufflavit inApostolos post resurrectionem , dicens : .Acci-Euc, 1. 35. pite Spiritum sanlifum . Et ad Mariam ab An-gelo dicitur : Spiritus sanitus fuperueniet in te .i.Cor.i 2 3. Paulus vero dicit, quia nemo potest dicere Do-otii 8 18 mmum Jesum nist in Spiritu sanii0. Et in Acti-bus Apostolorum per impositionem manuumapostolicarum Spiritus sanctus dabatur in ba-ptismo . Ex quibus omnibus didicimus tanta;este auctoritatis & dignitatis substantiam Spiri-tus sancti , ut salutaris baptismus non aliternisi excellentissima; omnium Trinitatis aucto-ritate , id est patris , & filii , & Spiritus san-cti cognominatione compleatur , & ingenitoDeo patri, & unigenito ejus filio nomen quo-que Spiritus sancti copuletur . Quis ergo nonobstupescat quanta majestas sit Spiritus sancti,cum eum qui dixerit verbum in filium homi-nis , audiat sperare veniam posse , eum veroqui in Spiritum sanctum blasphemaverit , ve-niam non habere neque in prarienti seculo ,neque in futuro?

3. Quod autem a Deo universa creata sint,nec sit ulla creatura qua; non ab eo hoc ipsumut esset acceperit , ex multis scriptura? assertio-nibus comprobatur , repudiatis atque depulsishis qua; a quibusdam salso perhibentur, vel demateria Deo coaeterna , vel de ingenitis anima-bus, quibus non tam subsistendi naturam , quam«qualitatem atque ordinem a Deo insitum vo-lunt . Kam & in eo libello qui Pastoris diciturAngeli poenitentia; , quem Hermas conscripsit,

. ita refertur: Trimo omnium crede , quia unus est

Deus qui omnia creavit atque composuit : qui cumnihil esset prius , esse fecit omnia : qui esi omniacapiens , ipse vero a nemine capitur . Sed & inEnoch libro his similia describuntur . Verumta-men usque ad praesens nullum sermonem in scri-ptis sanctis invenire potuimus per quem Spiri-tus sanctus factura esse vel creatura diceretur,ne eo quidem modo quo de sapientia referreSalomonem supra edocuimus , vel qua; de vita,Ge», i.z. vel verbo , aliisque appellationibus filii Dei in-telligenda esse tractavimus . Spiritus igitur Deiqui stiper aquas serebatur , sicut scriptum est inprincipio factura; mundi , puto quod non sit a-lius quam Spiritus sanctus, secundum quod egoanteiligere possum, sicut & cum ipsa loca expo-neremus , ostendimus, non tamen secundum hi-storiam , sed secundum intelligentiam spirita-lem .

4- Quidam sane ex praecessoribus nostris innovo Testamento observarunt, quod sicubiSpi-Tom. 1.

Galat. 5.

2i.

, - w a ^ ^ 43

ritus nominatur sine adjectione ea' qUL assignetqualis sit spiritus , de sancto Spiritu debet initelligi, ut puta , Fruiius autem spiritus efl cha-ritas , gaudium , & pax , &c. Item & ibi . Cumcoeperitis spiritu , nunc carne perficimini . Nos ve-Gal. 3. 3»ro etiam, in veteri Testamento putamus distin-ctionem istam posse servari , sicut cum dicit:

1 Qui dat spiritum populo qui est super terram , ir at . z , -& spiritum his qui calcant eam. Sine dubio e- 1 ■ ’

nim omnis qui calcat terram , id est terrena& corporalia, particeps est Spiritus sancti a Deoeum accipiens . a Dicebat autem & Hebimis amagister, quod duo illa Seraphim qua; in Efaiafenis alis describuntur clamantia ad invicem, &dicentia : SanBus , Santtus , Santstus Dominus 'Esa. 6.

Deus Sabaoth : de unigenito filio Dei , & Spiri-tu sancto essent intelligenda A Nos vero putamusetiam illud quod in cantico Abacuc dictum est: £>

b In medio vel duorum animalium , vel duarum Habac. 3.3.■vitarum cognosceris , de Christo & de Spiritusancto sentiri debere . Omnis enim scientia depatre revelante filio in Spiritu sancto cognosci-tur , ut ambo harc qua; secundum Prophetantvel animantia , vel vitee dicuntur , causa seien-tiee Dei patris existant . Sicut enim de filio di-citur , quia nemo novit patrem nist filius , & Luc. 10.11.cui voluerit filius revelare: heee eadem etiam deSpiritu sancto dicit Apostolus, cum ait : EJobis uCor.2.10.autem revelavit Deus per Spiritum suum Spi-ritus enim omnia scrutatur etiam alta Dei . Sed& rursus inevangelio de divinis ac profundio-ribus doctrinis commemorans Salvator quas non-dum capere poterant discipuli sui, ita ait ad A-postolos: ^Idhuc multa habeo qua vobis dicam , j 0 ,„sed non potestis illa modo capere : cum autem ve 13. & 14.nerit consolator Spiritus Janffus , ille vos docebit z6 ‘omnia , & commonebit omnia qua dixi vobisEt ita sentiendum est quod sicut filius qui solus-cognoscit patrem, revelat cui vult : ita Spiritussanctus -qui solus scrutatur etiam alta Dei , re-velat Deum cui vult . Spiritus enim ubi vult j oan , 8spirat .. Neque enim putandum est quod etiam J ’ ’ -spiritus filio revelante cognoscit . Si enim reve-lante filio cognoscit patrem Spiritus sanctus, er-go ex ignorantia ad scientiam venit : quod uti-que & impium pariter 8c stultum est, Spiritumsanctum confiteri, & ignorantiam ei adseribere.

Non epim cum aliud aliquid esset antequam Spi-ritus sanctus, per prosectum venit in hoc ut es-set Spiritus sanctus: ut quis audeat dicere, quiatunc quidem cum nondum esset Spiritus sanctus,ignorabat patrem , postea vero quam recepitscientiam, Spiritus sanctus effectus est ; quod fiesset, nunquam utique in unitate Trinitatis , idest Dei patris inconvertibilis & filii ejus, etiamipse Spiritus sanctus haberetur, nisi quia & ipsesemper erat Spiritus sanctus. Hoc sane quod di-cimus , vel semper , vel erat , vel si quod aliudtale temporalis significationis nomen adscisci-.mus, simpliciter & cum venia accipiendum est tquoniam nominum quidem horum significatio-nes temporales sunt , ea autem de quibus loqui-mur , tractatu quidem sermonis temporaliternominantur , natura autem fui omnem intelli-gentiam senius temporalis excedunt.

F - Re-

a Dicebat autem & Relneus &c.) Grarce ha»c profert Justinianusaa calcem epistola: ad Menam Patriarcham Constantinopolita-num . Hieronymo autem stomachum ita movit haec Origenisinterpretatio,, ut impiam illam & detestandam appellet lib. z.m Ifaiam , & epist. 41. alias ad Pammachium & Ocea-num . Sed vide quo pacto excusetur Origenianorum lib. z.quaest.z. nutn. 26.

b 1» medio vel duorum animalium vel duarum vitarum co-gnosceris). Verterunt 70. interpretes: ha medio duorum anima-lium cognosceris . Si vero pro £a>a>y iegas (fasäv a £W, ver-tendum est , in medio duarum vitarum cognosceris . Hebrllcaverba senant : in interiori annorum vivifica illud.