j 8.&L*c.» 8 . 1 ?,

O R I G

go est Patris, procul dubioetiam bonitatis ejus con-venienter imago dicetur .Non enim alia aliqua se-cunda bonitas existit in Fi-lio pra;ter eam qua? est inPatre . Unde & recte ipsoSalvator in Evangelio di-cit quoniam nemo bonus nisiunus Deus Täter : quo sci-licet per hoc intelligaturFilius non elfe alterius bo-nitatis: sed illius solius qua?in Patre est : cujus recteimago appellatur, quia ne-que aliunde est , nisi exipso principali bonitate : nealtera bonitas quam ea qua?in Patre est , videatur inFilio . Neque aliqua dissi-similitudo, aut distantia bo-Propter quod non debeta velut blalphemise aliquod genus putari in eoMare. io. quod dictum est: a Tfemo bonus nifi mus Deus,8 * Täter : ut propterea putetur , vel Christus ,

Duc, ig.i?, ye j spiritus sanctus negari quod bonus sit :

sed ut superius diximus, principalis bonitas inDeo sentienda est patre ex quo vel filius na-tus, vel Spiritus sanctus procedens, sine dubiobonitatis ejus naturam in se refert, quD est ineo sonte de quo vel natus est filius, vel pro-cedit Spiritus sanctus . Jam vero si qua aliabona in scripturis dicuntur , vel angelus, velhomo, vel sorvus, vel thesourus, vel cor bo-num , vel arbor bona, ha?c omnia abusive di-cuntur , accidentem , non substantialem in socontinentia bonitatem . Multum autem est, &alterius vel operis vel temporis , congregareomnes filii Dei appellationes : verbi causa ,quomodo vel lumen verum est , vel ostium,vel justitia , vel sonctificatio , vel redemptio,& alia innumera, & quibus causis unumquod-

4 Z

dem illum Dei bo-nitatis imaginem ,non autem bonita-tem ipsam i fortas-se etiam Filium bo-num , sed non sim-pliciter bonum . Etquemadmodum DeiMss-r 1 o- invisibilis est ima-go , & proptereaDeus , non tamen isde quo Christus ipseait : Ut cognosoantte solum verumDeum ; ita bonita-tis imago , non ta-men ut Täter , ft-ne ulla differentiabonus .

nitaris in Filio est

E N I S

que horum nominetur, exponere. Sed conten-iti his de quibus superius disseruimus , conse-quenter etiam reliqua perquiramus.

CAPUT III.

De Spiritu sanßo .

1 . /^Onsoquens igitur est nunc , ut de Spi-ritu sancto quam possumus breviterrequiramus . Et omnes quidem qui quoquo-modo providentiam esse sontiunt , Deum esseingenitum qui universo creavit atque disposuit,confitentur , eumque parentem universitatis a-gnosount. Huic tamen esse filium non nos so-li pronunciamus: quamvis sotis hoc & mirumA incredulum videatur iis qui apud Gricos& Barbaros philosophari videntur: b tamen anonnullis etiam ipsorum habita ejus videturopinio, cum verbo Dei, vel ratione creata es-so omnia confitentur . Nos vero secundum fi-dem doctrinse ejus , quam divinitus aspiratampro certo habemus, eminentiorem diviniorem-que rationem de filio Dei , nullius alteriuspossibilitatis esse credimus exponere , atque inhominum cognitionem proferre , nisi ejus so-lius scriptura qua a Spiritu sancto inspirataest , id est, evangelica atque apostolica , necnon legis ac Prophetarum, sicut ipso Christusasseruit . c De subsistentia vero Spiritus sonctine suspicionem quidem ullam' habere quis po-tuit , prater eos qui in lege & Prophetis ver-soti sunt, vel eos qui so Christo credere con-fitentur . Nam de Deo quidem patre quamvisquidem proloqui nemo valeat , tamen possibi-le est intellectum aliquem capi ex occasionevisibilium creaturarum & ex his qua humanamens naturaliter sontit : instiper etiam de sori-pturis sanctis confirmari possibile est . Sed &de filio Dei , quamvis nemo noverit filiumnisi pater , tamen ex divinis scripturis etiamde ipso qualiter sentiri debeat , mens humana

sorma-

b

e

a Nemo bonus &c. ) Vide not, in Exhort. ad Martyr,num. 7.

b Tamen a nonnullis etiam ipsorum habita ejus videtur opi-nio . ) Plato ejusque discipuli speciem quamdam Trinitatis in-formarunt , duotque ac tres distinxere universe Deos , e quibusprimus est parens eseterorurn i fecundus artifex & principiumomnium rerum ; tertius a Platone obscure significatus , a ple-risque mundi esse anima dicitur. In epistola secunda ad Diony-sium sic habet : Dicendum est igitur tibi nunc per anigmataquadam , ut fi quid huic tabella vel mari vel terra contingat,qui eam legerit inseitigere non fojftt . Est autem ita . Circaomnium Regem cuncta sunt , ipsius gratia omnia : ipse pul-chrorum omnium causa : circa secundum secunda : tertia circatertium . His verbis tres divinitatis personas significari putavitEusebius lib. xi. Prtepar. Evangel. Hac Platonis , inquit, verbaqui explicandam Philosophi mentem suscepere , ad primum Deum ,secundumque principium referunt , nec non ad tertium , quammundi animam , Deumque tertium ipfi quoque appellare solent .Idem Plato epistola sexta ad Hermiam & E rallum & Coriscum,duos Deos, patrem & filium disertius significat, cum epistolamsuam legere illos jubet, ad quos eam scribit, Etiam jurejuran-do interposito, non sine eleganti studio , atque hujus studii fo-tore disciplina ; testando rerum omnium ducem , que sunt , O"quot sutura sunt i ac ducis & principii patrem Dominum . Plo-tinus Enn. 3. lib. 1. c.d.&7- primum de tribus his Platonicisdiis censet esse summum ac perfectum , quem npHTTOva. vivvocat, mentem videlicet potiorem. Secundum appellat viv S'd/-rrlpov , mentem posteriorem a priore genitam & illius imaginem.Tertium porro, animam esse quae ab fecunda mente gignitur ,ejusque est . Produs lib. 2. Comment, ad Tlmictim , Nu*

jnenii Pythagorei sententiam breviter & dilucide sic refert. Nu-menius tres Deos prtedicans , patrem quidem appellat primum ;faciem m autem secundum ; opus vero , tertium . Mundus enim(X illius opinione, tertius est Deus. Itaque duplex ab eo consti-tuitur artifex , primus & secundus Deusquod autem conditumest, tertius . Quae tria totidem appellabat nominibus , vocansavum , filium , nepotem , Tertium itaque numerabat Deumjnundum ipsum, hoc est animam mundi, sive id quod ex ani-ma & vastiflimo universitatis corpore , unum, Platonicorumopinione, animal efficitur. At vero, ut optime observat Peta-

si ius üb, I. de Trinitate cap. i.mim. iv. non «quales illos, &,Ut graeci loquuntur , CU.OTluaa, tres Deos esse Plato voluit ,uti personas tres pares & aequales esse in uno Deo catholicaprofitetur fides; sed unum inter illos summum, ac seipso con-tentum, nec alio spectantem, &ab omni, ut vocant, cyjau,hoc est , habitudine ac respctu liberum , ac solutum quemt' cb/te^dv , hoc est i psummet bonum vocabat, eumdemque cau-sam vel principium essentia omnis , & supra id omne quodeflerectum. Huic secundum subjiciunt cui totius universitatis pro!curatio convenit : Jqua quidem ex parte seipso quodammodominor est . Nam qua superiorem ac potiorem respicit , & ejuscontemplatione ac velut hausta pascitur , longe telicior est acdivinior. Ergo posterior ille Deus multum priori cedit, a quo& genitus dicitur , non eo modo quo a patre filium genitumesse credimus : hoc est e substantia, ut sit bpoben®' , sed iti-dem plane, ut Arius , ejusque discipuli , filium a Patre verbotenus genitum affirmabant, reipsa vero creatum & factum. Ter-tius porro Delis manifeste creatus ab iisdem Platonicis putaturquem iroinpui nominant . Quamobrem inferiorem utrumqueDeum a supremo creatum esse ex Platonis opinione , Macro-bius lib. i. in Somn. Scip. cap. 14.affirmat his verbis. Deus, in-quit, qui prima causa & est & vocatur, unus omnium qutequesunt, quaque videntur , princeps & origo est . Hie superabun.danti majestatis fecunditate de se mentem creavit . H £c mtB ,qua rSs vocatur, qua patrem inspicit , plenam similitudinemservae auctoris : animam vero de se creat, posteriora respiciens .Rursus anima partem qua intuetur, induitur; ac paulatim re-grediente respectu in fabricam corporum , incorporea ipsa degene-rat . Ergo Trinitas Platonicorum toto calo a Christianorumcatholicorum Trinitate distabat .

c De subsistentia vero Spiritus sancti ne suspicionem quidemullam habere quis potuit &c. ) Mirum ha:c Origenem protu-lisse. Iidem enim Platonici quibus, ut nota praecedenti obser-vavimus, aliquam verbi Dei putabat fuisse opinionem, tertiumquiddam in sua Trinitate ponebant, quod animam solebant ap-pellare . Quid vetat si ex Origene, secundi Dei nomine verumDei verbum intellexerunt, ipsos pariter tertii Dei, nempe ani-ma nomine, Spiritum sanctum designasse ? Vel ergo prius di*ce re non debuit, vel alterum debuit concedere.