68

O R I G E N I S

2 Cor j.ij. ssolus : Ztiam st cognovimus Christum fecundumcarnem aliquando , /?d jwwc »o» novimus,Hsec interim nobis ad prsesens de rebus tamdifficilibus disputantibus , id est de incarnatio-ne, & de deitate Christi occurrere potuerunt.Si quis sane melius aliquid poterit invenire,& evidentjoribus de scripturis sanctis assertio-nibus confirmare qua; dicit , illa potius quamlicec recipiantur.

CAPUT y II,

De sanHo Spiritu ,

I. /''VUia ergo' post primas illas dissertionesVjf quas de Patre & Filio & Spiritu san-cto in initiis secundum quod res po-poscerat , exposuimus , visum est rursiim re-petere nos debere , & ostendere quod Deusidem esset creator & conditor mundi , & pa-ter Domini nostri Jesu Christi, idest legis &prophetarum atque evangeliorum unus atqueidem Deus : tum deinde etiam de Christo ,quod is qui verbum & sapientia Dei superiusfuerat ostensus, etiam qualiter homo factus estin consequentibus debuit demonstrari ; liiperestut etiam de Spiritu sancto quam possumus bre-viter repetamus . Tempus est ergo nunc deSpiritu sancto nos pro viribus pauca dissererequem Dominus & Salvator noster in evange-lio secundum Joannem, paracletum nominavit.jo n, H , , gj cut en j m j^em jpf e D eus , atque idem ipseChristus , ita idem Spiritus sanctus est qui inProphetis & in Apostolis fuit , idest , sive inillis qui ante adventum Christi Deo credide-runt , sive in his qui per Christum confuge-runt ad Deum . Et duos quidem Deos ausosesse hasreticos dicere , & duos Christos audi-yimus, a duos autem Spiritus sanctos nunquamcognovimus ab aliquo praedicari . Quomodoenim hoc de scripturis poterunt affirmare, autquam differentiam dare poterunt inter Spirbtum sanctum, & Spiritum sanctum? Si tamendiffinitio aliqua, aut descriptio inveniri potestSpiritus sancti . Nam ut concedamus Mardonivel Valentino posse differentias deitatis induce-re , & aliam boni naturam. , aliam vero justidescribere? quid excogitabit, atque quid invctniet 3 ut differentiam Spiritus sancti introdu-cat? Nihil ergo illos posse ad indicium quali»scumque differentiae arbitror invenire.

, , n ' z - Nos vero existimamus quod participatio»ripln.w. 2. nem e,US similiter ut sapientiae Dei & verbi».27.CJrisiDei absque ulla disserentia creatura rationabi-lis omnis assumat . Video tamen quod praeci-puus sancti Spiritus adventus ad homines postascensionem Christi in caelos magis quam anteadventum ejus declaretur. Antea namque solisprophetis, & paucis , si quis forte in populomeruisset , donum Spiritus sancti praebebatur 5post adventum vero Salvatoris scriptum estadimpletum esse illud, quod dictum est in pro-joel. t.% 8, pheta Joele , quia erit in novissimis diebus , &effundam de spiritu meo super omnem carnem , &prophetabunt quod utique tale est sicut illudPsal'j Mi# ait: Omnes gentes servient ei. Per gratiam

ergo Spiritus sancti cum reliquis quampluri»mis etiam illud magnificentissimum demonstra-tur , quod ea quse in prophetis scripta sunt ,vel lege Moysi , pauci tunc , id est ipsi pro-phetae , & vix licubi unus ex omni populo su-perare poterant intellectum corporeum , & ma-jus aliquid, id est , spiritale quid poterat intel-ligere in lege vel prophetis ; nunc autem innu»mene sunt multitudines credentium , qui licetnon omnes possint per ordinem atque ad liqui-dum spiritalis intelligentiae explanare consequen-tiam , tamen omnes persuasum habent , quodneque circumcisio corporaliter intelligi debeat,neque otium sabbati, vel sanguinis effusio peco-ris , neque quod de his Moysi responsa daren-tur a Deo : qui Utique sensus dubium non estquod Spiritus sancti virtute omnibus suggera-tur .

3. Sicut autem multi sunt intellectus de Chri-sto , qui utique quamvis sapientia sit , non ta-men in omnibus sapientia; agit aut obtinet vim.,nisi in his qui in ipso lapientia; student : nequecum medicus dicatur , erga omnes quasi medi-cus agit , sed erga illos tantum qui tegritudinissuae intellecto languore confugiunt ad miseri-cordiam ejus , ut possint consequi sanitatem ;ita arbitror etiam de Spiritu sancto in quo om-nis est natura donorum . Aliis namque pr$be- „ stur per spiritum sermo sapientiae , alus sermoscientis, aliis sides, & ita per singulos qui eumcapere possunt, hoc efficitur, vel hoc intelligi-tur ipse spiritus , quo indiget ille qui eum par-ticipare meruerit . Quas divisiones ac differen-tias non advertentes hi qui eum Paracletum inEvangelio audiunt nominari, neque consideran-tes ex quo opere vel actu Paracletus nomine-tur , vilibus eum nescio quibus spiritibus com-pararunt , & per hoc conturbare conati sunt ec-clesias Christi , ita ut dissentiones fratribus nonmodicas generarent . Evangelium vero tantaeeum potentiae ac majestatis ostendit , ut dicatApostolos non posse capere adhuc ea quae vo-lebat docere eos Salvator , nisi cum adveneritSpiritus sanctus , qui se eorum animabus in-fundens illuminare eos poilit de ratione ac fi-de Trinitatis . Isti vero pro imperitia fui in-tellectus , quia non solum ipsi quod rectum estconsequenter non valent exponere, sed he hisquidem quae a nobis dicuntur, possunt audien-tiam commodare , minora quam dignum estde ejus divinitate sentientes. , erroribus se acdeceptionibus tradiderunt , erratico ma^is spi-ritu depravati, quam sancti Spiritus institutio-nibus eruditi , secundum quod Apostolus di-xit : DoBrindm spirituum d&moniorum sequentesprohibentium nubere ad interitum & ruinam mul- *•torum , & importune se abstinere a cibis , ut perostentationem acrioris observantia, seducant ani-mas innocentum .

4. Oportet ergo nos scire quia Paracletusest Spiritus sanctus , docens majora quam vö-ce proferri possunt, &, ut ita dcterim , qusrineffabilia sunt , & qua non licet homini loquiidest quL indicari humano sermone non pof- 1 - Cor - 114 'sunt. Quod autem ait non licet , .pro eo quodnon potest, dictum sentimus ab Apostolo, sicut

& ibi

a Duos autem Spiritus fandos nunquam cognovimus at ali -quo pr£dicari . ) Contrarium tamen scripsit Origenes ad Titi 3*10. referente Pamphilo in Apologia : sed & sunt qui spiritumfandum altum quidem dicant esse qui fuit in Prophetis , aliumautem qui fuit in Jpostolis Domini nostri Jesu Christi . Certe

canone Apostolico 41. darrmätiir qui baptizaverit in tres filiosaut in tres Paracletos & capite secundo concilii Bracarensisprimi anathemate feriuntur Gnoflici quod iri divinitate Trini-tatem Trinitatis ponerent .