De Principi

sftefttd Criminatur , simili expositione purgen-tur , ut per h«c unius ejufdemque Dei pro-bentur elfe qu« in utroque scripta sunt testa-mento. Sed ad propositam questionem , proutfossumus, convertamur,

17. Dicebamus prius de Pharaone disputan-tes quod interdum curari citius non cedit inbonum, maxime si internis visceribus validiusmorbus grassatur inclusus. Unde Deus qui oc-cultorum cognitor est, & novit universa ante-quam fiant , pro multa benignitate siia differthorum talium curas , & medicinam protelatin longius , atque , ut ita dixerim , curateos dum non curat , ne eos prospera sani-tas insanabiles reddat . Possibile ergo estut apud eos quibus foris positis Domini& salvatoris nostri sermo fiebat , proeo quod scrutans corda & renes praevidebateos nondum aptos esse manifestioris eloquiirecipere doctrinam , profundioris sacramentifidem velato sermone contegeret: ne sorte ve-lociter conversi ac sanati, id est, peccatorumsilorum remissione celeriter accepta, facile ite-rum in eumdem reciderent morbum , quemsenserant sine aliqua difficultate curatum. Quodutique si fiat , nulli dubium est duplicari poe-nam , & mali augmenta cumulari , dum nonsolum peccata qu« remitti visa suerant , repe-tuntur , verum etiam virtutis aula polluitur ,fi eam dolose & contaminat« mentes plena;intrinsecus malitia; latentis conculcent . Etquod unquam talibus remedium erit, qui postmalitia; impuros ac sordidos cibos , degustatavirtutis suavitate , dulcedine ejus suis faucibusrecepta , rursus se ad virulentos & mortiferoscibos nequitia; converterunt i Et quis dubitatmelius esse disseri i, & interim relinqui , ut siforte satietatem malitia; aliquando ceperint, &horrescere potuerint sordes in quibus nunc in-terim delectantur , tunc demum competentereis sermo Dei manifestetur , & non fa nftumcanibus mittatur , nec margarit« jactentur an-te porcos, qui conculcent eas pedibus , & in-super conversi rumpant Lc impugnent eos quifibi praedicaverunt verbum Dei ? Isti ergo suntqui foris esse dicuntur , line dubio ad eorumcomparationem qui intus esse & manifestiusaudire verbum Dei reseruntur. Audiunt tamen& isti qui foris sunt verbum , licet parabolisobtectum & proverbiis obumbratum. Sunt au-tem alii pra-ter eos qui foris sunt , qui Tyriiappellantur , qui omnino non audiunt & qui-dem pr«noscente de eis salvatore quod olimin sacco & cinere jacentes , poenitentiam egissent , si fact« suissent apud eos virtutes qua;apud alios facts sunt, & tamen non audiunt,ne ea quidem qua; hi qui foris sunt audiunt :credo pro eo quod longe horum inferior &nequior ordo esset in malitia , quam eorumqui foris esse dicuntur , id est , non longe abhis qui intus sunt, & audire verbum licet inparabolis , merebantur , & quod fortassis disipensabatur eorum curatio in illud tempus ,quo tolerabilius erit eis in die judicii , quamstlis apud quos facta; sunt illae virtutes qua;scripta; sunt: ut ita demum relevati tunc pon-dere malorum fixorum , facilius & tolerabiliusper viam salutis incedant . Verum illud estquod admonitos illos esse qui h«c legunt, vo-lo , nos in hujusmodi difficillimis & obscuris-simis locis summo studio niti , non tam ut

is , Liber III. 87

qusstionum absolutiones ad liquidum difpicia-mus ; hoc enim faciet unusquisque prout spi-ritus dabit eloqui ei : std ut pietatis regulamevidentissima assertione teneamus , in eo quodprovidentiam Dei juste omnia moderantem, &«quissimis dispensationibus pro singulorum me-ritis •& causis regere immortales animas stude-mus ostendere : dum non intra hujus seculivitam dispensatio humana concluditur, sed su-turi status causam pr«stat femper anterior me-ritorum status, & sic immortali & «terno«qui-tatis jure & moderamine divin« providenti« ,immortalis anima ad summam perfectionis ad-ducitur . Si quis tamen occurrat nobis pro eoquod dicimus a deterioribus quibusque & ne-quioribus consulto differri verbum pr«dicatio-nis, cur bis quibus collati Tyrii qui certi de-specti sunt, pr«feruntur, pradicatus sit sermo:in quo utique auctum est eis malum , & gra-vior eorum effecta est condemnatio , ut audi-rent verbum qui non erant credituri : hoc mo-do respondendum videtur : Deus qui universa-rum mentium conditor est, adversus providen-tiam suam querelas pr«noscens pr«cipue eo-rum qui dicunt : quomodo credere poteramuscum neque viderimus ea qu« csteri viderunt,neque audierimus ea qu« aliis pr«dicata sunt ?In tantum extra nos est culpa , ut hi quibusannunciatus est sermo, & signa monstrata sunt,nihil omnino distulerint, sed obstupefacti ipsaprodigiorum virtute crediderint; volens argue-re occasiones hujuscemodi querelarum, & osten-dere quia non dissimulatio divin« providenti«,sed human« mentis arbitrium causa sibi perdi-tionis exsistit, contulit etiam indignis & incre-dulis gratiam benefactorum suorum , ut vereomne OS obstruatur, totumque a se & nihil aDeo deesse sibi mens humana cognoscat, simul& quia gravius condemnatur is qui divina be-neficia fibi collata contemsit , quam ille quiconsequi ea vel audire non meruit , intellfoät& agnoscat misericordi« esse divin« & «quis-sim« ejus dispensationis etiam hoc ipsum quodinterdum dissimulat aliquibus pra?stare ut velvideant, vel audiant virtutis divin« mysteria ,ne signorum virtutibus visis , & sapienti« ejusmysteriis agnitis & auditis, si contemserint at-que neglexerint , graviore impietatis animad-versione mulctentur.

l8. Videamus nunc & de eo quod dictumest - 'H.on -volentis , neque currentis , sed mife-serentis est Dei . Aiunt enim hi qui e diversosiint : si non est volentis neque currentis , sedcujus Deus miseretur, is salvatur , non est innobis ut salvemur . Aut enim natura nostratalis est ut vel salvari possimus vel non salva-ri; aut certe in voluntate sola est ejus qui, sivult, miseretur & salvat. A quibus primo hocinquirimus : velle bona , bonum est aut ma-lum ? Et currentem festinare ut perveniat adfinem boni, an laudabile est ? Si quidem dixe-rint quod culpabile sit, aperte insanient : omnesenim sancti & volunt bona & currunt ad bo-na , & utique culpabiles non sunt . Quomodoergo si is qui non salvatur D mal« natur« est,vult bona & currit ad bona , sed non invenitbona ? Ajunt enim quia arbor mala fructus bo-nos non affert : bonus etenim fructus est vel-le bona . Et quomodo mal« arboris fructusest bonus ? Quod si dixerint quia medium estvelle bona & currere ad bona , idest neque

bonum

Vide l.i.rigen. qunum. 17.

Rom, 9.1