De Principiis, Liber IV, 12,5

nere abnuimus ingenitam vel infectam dici ma-teriam debere , fecundum haec quas in priori-bus prout potuimus ostendimus, cum etiam exaqua, .& terra, aere, vel calore , per diversaarborum genera diversos ostendimus proferrifructus vel cum ignem, aerem, aquam, ter-ramque mutari in femetipsa invicem ac resolvialiud in aliud elementum mutua quadam con-sanguinitate docuimus : fed & cum de escis velhominum vel animalium probavimus substan-tiam carnis existerc, vel humorem feminis na-turalis in carnem solidam ostaque converti .Quas omnia documento feint quod substantiacorporalis permutabilis sit , & ex omni inomnem deveniat qualitatem.

34. Verum tamen illud scire oportet , quodnumquam substantia sine qualitate subsistit, sedintellectu solo discernitur hoc quod subjacetcorporibus & quod capax est qualitatis , estemateria . Quidam altius ergo de his volentesinquirere, ausi sunt dicere, nihil aliud este na-turam corpoream quam qualitates t Si enimduritia & mollities, calidum & frigidum, hu-midum & aridum qualitas est , his autem velcieteris hujusmodi amputatis nihil aliud intelli-gitur subjacere , videbuntur qualitates esse om-nia . Unde & hi qui haec afferunt , asseverareconati sunt , ut quoniam omnes qui materiaminfectam dicunt , qualitates a Deo factas esteconfitentur , inveniatur per hoc etiam fecun-dum ipsos nec materia esse insecta : siquidemqualitates sint omnia , qua? utique sine contra-dictione ab omnibus a Deo facta; este pronun-ciantur . Hi vero qui subjacenti cuidam mate-ria? additas extrinsecus qualitates volunt osten-dere , hujuscemodi utuntur exemplis , verbigratia : Paulus sine dubio aut tacet , aut lo-quitur , aut vigilat , aut dormit , vel certoquodam corporis habitu consistit : aut enimscdet , aut stat, aut jacet. Hsec enim sunt ho-minibus accidentia , sine quibus nunquam fereinveniuntur . Nec tamen sensus noster manife-ste de eo aliquid horum definit , fed ita eumper haec intelligimus vel consideramus, ut nonomnino rationem status ejus comprehendamus,vel in eo quod vigilat , vel in eo quod dor-mit , aut in quo loquitur, vel tacet, & si q U aalia sunt quae accidere neceste est hominibus ,Si ergo quis Paulum sine his omnibus esseconsideret qua; possunt accidere, ita & id quodsubjacet quis intelligere sine qualitatibus pote-rit . Cum ergo sensus noster omni qualitate abintellectu suo remota ipfeim subjacentia? so-lius , ut ita dixerim, punctum contuetur , &ipsi inhaeret ; nequaquam respiciens ad molli-tiem , vel duritiem , vel calidum , vel frigi-dum , vel humidum , vel aridum substantis ,tunc simulata quodammodo cogitatione , hisomnibus qualitatibus nudam videbitur intuerimateriam.

35- Sed fortasse requiret aliquis, si postumusetiam de scripturis occasionem aliquam intel-hgentia? hujus accipere. Videtur mihi tale ali-significari in Psalmis, cum dicitur a pro-• lmperfeftum a tuum viderunt oculi mei ,

138.16,

a

pheta

In quo videtur mens propheta? rerum initiaintuitu perspicaciore difentiens , & materiamsensu solo ac ratione a qualitatibus dividens ,imperfectum Dei sensisse , quod utique adjectisqualitatibus intelligitur consummatum . Sed &in libro suo Enoch ita ait : Ambulavi usqueai imperfectum , quod ipsum puto posse simili-ter intelligi , quod scilicet ambulaverit menspropheta? perscrutans & disterens singula quae-que rerum visibilium usquequo ad principiumvenerit illud in quo imperfectam materiam abs-que qualitatibus perviderit : scriptum namqueest in eodem libello, dicente Enoch : Vniver-sas materias perspexi. Quod utique ita-sentitur,quasi omnes materia? divisiones pervidi , qua?ab una in singulas quasque dirupta? sunt spe-cies, idest hominum , vel animalium, vel cae-li , vel solis , vel omnium quae in hoc mun-do sunt. Post haec jam omnia quae sunt a Deofacta esse , & nihil esse quod factum non sitpraeter naturam patris & filii & Spiritus san-cti > prout potuimus in superioribus demon-stravimus : & quod volens Deus qui naturabonus est, habere quibus bene faceret, & quiadeptis beneficiis suis laetarentur, fecisset dignascreaturas, idest qua? eum digne capere possent,quos & genuisse fe filios dicit . Eecit autemomnia in numero & mensura . Nihil enimDeo vel sine fine , vel sine mensura est .

Versio Hiero n y m i .b Si enim Patrem cognoscit Fi-lius , videtur in eo quod novit'Patrem , posse eum comprehende-re : ut st dicimus artificis ani-mum artis scire mensuram. F{ecdubium , quin fi Pater fit in Fi-lio , & comprehendatur ab eo inquo efi . Sin autem cowprebenfio -nem eam dicimus, ut non solumsensu quis <& sapientia compre-hendat , sed & virtute & po-tentia cunfita teneat qui cogno-vit , non possumus dicere , quodcomprehendat Filius Patrem . Pa-ter vero omnia comprehendit, in-ter omnia autem & Filius efi ,ergo & Filium comprehendit .

Curiosus leBor inquirat , utrumita a semetipso cognoscatur Pa-tor , quomodo cognoscitur a Fi-lio > sciensque illud quod seri- ramque distin-ptum efi: Pater qui me misit, guitur , idestmajor est omnibus , verum es-se contendet , ut dicat , & in co-gnitione Filio Patrem esse majo-rem , dum perfeffius & puriusa semetipso cognoscitur , quam aFilio .

erat uti corporibus intellectualem naturam ,qua? & commutabilis & convertibilis depre-henditur ea ipfe conditione qua facta est ( quodenim non fuit, & esse ccepit, etiam hoc ipfi>natura? mutabilis designatur ) ideo nec substan-tialem habeat vel vjrtutem vel malitiam , fedaccidentem. Quoniam ergo, ut diximus, mu-

tabi-

Virtute enimsua omnia com.prehedit,&ipsenullius creatu-ra? sensu con-prehenscis est.

Illa enim natu-ra soli sibi co-gnita est. Solusenim Pater no-vit Filium, &solus Filius no-vit Patrem, &solus Spiritussactus perscru-tatur etiam altaDei.Omnisigi- Caute legtur creatura in-tra certum a-pud eum nu-merum mensu

vel rationabi-lium numerus,vel mesura ma-teria; corpora-ralis : ut quo-niam necesse

e.

a Ita Optime mss. Male editi impersetium meum videruntoculi tui : ex sequentibus enim liquet Origenem vitiosa lectio-ne deceptum existimasse non Deum Prophetae , sed Prophetam,tmperfeftum Dei vidisse.

h J« enim patrem cognoscit filius , &c.) Sanctus Hieronymus-tpist. 54. ad Avitum haec quae ad hunc locum pertinere viden-

tur, affert e lib. 4. De Princip, fed Rtifinus quoniam catholicisfidei ea repugnare putabat, in versione sua omisit. Verba grae-ca quae postremae huius fragmenti parti in Edit. Parisi. respon-dent, exhibet Justinianus ad calcem Epistolae ad Menam. Videlib. r. Origenianorum quaesi. 1. >