*74 Orige’nis Exhortati q

manus sumens eumque cognoscens iilorum ve-re fratrem esse qui dolores ejulmodi nihili-fa-cerent , idemque ac illos propositum servare ,-alia via aggressus est , putans eum & verbishortando persuadere posse & cum juramentoIbtd. y. 24. affirmando se divitem & beatmn falturum &translatum a -patriis legibus amicum habiturum ,<& negotia regia ei crediturum . Cum autem ni-hil proficeret , ac ne ab initio quidem atten-deret adolescens , quippe sermonibus a propo-sito luo plane alienis , vocavit matrem & sua-• debat ei ut adoleseenti consilium daret ad se-t- lutem . Qua; cum promisiflet suasuram se filiosuo quX vellet , irridens tyrannum multa filiode patientia verba fecit , adeo ut juvenis in-tenta supplicia non exspectaret , sed prsverte-ret, & tortores provocaret, dicens: quid cun-ctamini , quid cessatis ?. obedimus legi a Deodatae ; divinis sermonibus contraria edicta ad-mitti non debent . Quin etiam veluti rex ali-quis qui de subditis imperio suo ediceret , ju-dicium in tyrannum illum proposuit judex po-tius quam reus, & dixit fore ut quoniam ca;-f-il- lest ibus pueris manus intulerat , omnipotentisDei & omnia inspicientis judicium non effugeret .

27. Illorum etiam matrem videre erat filio-rum cruciatus & neces bono animo ferentempropter divinas spes : ros enim pietatis & au-ra sanctitatis non sinebat in visceribus ejus ac-cendi fortem illum materni amoris quo matresinultae velut in gravissimis malis defkgrassent.Arbitror me utilissime ad propositum h$c bre-viter e scriptura proposuisse ut videamus quidadversus cruciatus acerbissimos & gravislltnatormenta possit pietas & amor Dei quovis a-more longe potentior.

28. Quale vero sit Martyrium & quantamcum Deo agendi . libertatem tribuat , & seinecognosci potest . Cum vinci nolit qui sanctus€st & , velitque beneficia rependere quibus eumDeus praevenit , quierit quid Domino faciatpro universis qua; ab illo accepit ; nec aliudquidquam invenit quod possit seomo gratusDeo reddere ceu aequale beneficiis , quam in

P/.lij.ii. Martyrio mori. Scriptum est enim: Quid re-tribuam Domino pro omnibus qua retribuit mihi.Et addit: Calicem salutans accipiam , & nomenDomini invocabo ® . Solet autem martyrium ca-ä lix salutaris vocariut in Evangelio repetimus.Cum enim majorem appeterent honorem quia dextris & a sinistris Jesu in ipsius regno se-A««, 20,21. j ere volebant, ait illis Dominus: Voteflis bibere

calicem quem ego bibo ? calicem vocans Marty-rium: quod & ex illo manifestum est: Vater , Matt. 16.ß pofßhile est, transfer calicem istum a me, ve-39*rutri tam en non quod ego volo, sed quod tu . Di-scimus itaque simul cum rege regum sessurum& regnaturum & judicaturum illum .esse quihunc calicem biberit quem bibit Jesus . Hicigitur est calix salutaris, quem qui acceperit ,invocabit nomen Domini . Omnis autem qui-cumque invocaverit nomen Domini , salvus erit .

29. Sed aliquis forte propter hiec verba : *

Vater , fi postibiie est , transeat a me calix iste >non perpenso scriptura; sensu Servatorem subpassionis tempus minus fortiter se habuisse pu-taverit : illo autem timente, dicet aliquis, quissemper sortis erit ? Primum autem interroga-bimus eos qui de Salvatore h$c suspicantur,an minor suerit eo qui dicebat : Dominus illu - Pßl. 26-1.minatio mea &■ salus mea, quem timebo ? Domi-nus protellor vitro mste , a quo trepidabo i Dumappropiant super me nocentes ut edant carnesmeas , qui tribulant me inimici mei , ipfi infir-mati sunt & ceciderunt : st consistant adversumme castra , non timebit cor meum , & reliqua.

Forte autem non alterius sunt a propheta re-lata.verba, quam Servatoris ipsius qui propterilluminationem & salutem quam a Patre acce-pit, nihil timet: quique propter protectionemqua protegit eum Deus, a nullo trepidat. Hu-jus & cor nequaquam timuit , cum adversuscum tota Satans castra consisterent : sperabatetiam in Deo cor ejus sacra doctrina plenum,cum bellum adversus cum insurgeret . b Ejus- hdem- igitur non est timide dicere : Vater , sipostibiie est , transeat a me calix iste , & forti-ter pronunciare : Si consistant adversum me ca-stra , non timebit cor meum . Ne quid igiturnos lateat hoc loco , demonstrativum calicispronomen quod a tribus Evangelistis expres-sum est , observabis . Matthäus enim seripsitdicentem Dominum: Vater mi , fi possibile fst,transeat a me calix iste-: Lucas vero: Vater , fivis , transfer calicem istum a me : Marcus au-tem : Mbba Vater, omnia tibi possibilia sunt : Mate. 14.

Malto.zC.

39 -

Luc.zz. 42 ,

transfer calicem hunc a me . Vide igitur , ancum- omne martyrium vocetur ab illo marty-rium , quacumque ex cause hinc diseederet ,dicere poliis, c non genus martyrii eum recu-sasse , cum diceret : Transeat a me calix iste ,( dixisset enim, transeat a me calix ) sed for-te speciem illam refugisse-. Et attende an dicipossit Salvatorem varias , ut ita dicam , cali-cum

36.

a Solet autem rajrtfriam calix salutari, vocari. ) Poculumsalutaris, inquit FUetfthenius, Origenes non dj c ; t p er Hebrais-mum , genitivo substantivi pro adjedlivo iumto : quemadmo-dum vulgo vertunt, poculum salutis accipiam, id est, saluta,re, sed 70 otBTf/gtoj', ( salutare ) , usurpatur vice substantivicwrese (se /wJ d & hic iterum ai st raaum pro concreto , nem-pe servatore ipso. Ita Simeon complexus Christum Domini na-tum Luc. 2. V- 20. viderunt oculi mei salutare tuum , hocest, tuum illum salutis sanctorum auctorem, servatorem : eo d.cap. ß. ii. Consule Hugonem Grotium in hunc locum . Estigitur poculum salutaris idem Origeni quod calix servatori ,,live Domini Jesu . Quo pertinet quicquid disserit de calicepaflioms Christi ; & quod emndem bibere vel gustare , tum ho-norificum, tum salutare sit, atque ad maximam gloriam faciatgenuinorum ipsius discipulorum , puta confessorum .& veritatistestium sive Martyrum , Rom. viri. 17. nec opus pluribus ,cum liquidissime infra exponat rjd 7f cosTi/p®“ orcTtig/ov ,servatoris poculum ( pfal. 115. ) denotare martyrum mortem,quia propter Christum servatorem mortem oppetunt . Idem si-gnificant praesentia verba : Poculum salutaris nominari marty-rium - Origenes tract. 12. Matth. multis hoc tradit. Gregor,tnagn. lib. _ 3. Dialog, postquam verba Christi , .potestis biberecalicem , &c. attulit , addit : Quid autem calicis nomen, nistpassionis foculum signat? Clemens Alex. Paedag, 1 . 1. c. 6 . p. 77.

Propria; pastionis complementum abusive poculum appellavit ,quando eam haurire (st perficere solum oportebat . Vide Rasiliumin psolm. 1 iS.

b Ejusdem igitur non est timide dicere : Pater st possibileest. ) Negat Christum timuisse, cum deprecaretur calicem. Sictom. ult. in Joh. Salutarem dispensationem nec irritam fieriaut retardare voluit, sed pro virili efficacem este, non timens( ut nonnulli opinantur, non intelligentes qua ratione dixerit,Pater, si possibile est, transeat calix iste ) sed plena fiducia adcertamen seje accigens. Idem lib. 7. contra Celsum num. 5y. Quiigitur prte fortitudine tacuit in. supplicio , qui omnia sibi a suisderisoribus tnftisia sustinuit, is non prte ignavia , ut opinanturnonnulli, dixit istud : pater, fi postibiie est . Idem paffim in-culcat , qma nequissimus Celsus saepius hoc objicit . Adi lib.contra Celsum num. 24. 25. Epiphanius in Anchorato ait ; Quiante mortem dixit de mone ( vel ob hoc ipsum ne deprehende-retur mendax ) non potuit precari , ut transiret poculum , sedprovocat per hunc modum suum adversarium ; quo , illo opi-nante timere salvatorem mortem , induceret ipfi mortem ,ad salutem morientibus , per dispensationem . westhe-nius.

c Non genus martyrii &c. ) Confer quae scripsit lib. 2.contra Celsum immer. 25. & libr. 7. contra enmdem nit-ro«- 55 -