b

Prcv. 30.» 4 .

298 O R I G

pullis adhibent . In quos lapides fi quando homi-nes inciderint , magnum quid adeptos effe se judi-cant . Ac primum quidem nescio quomodo ex-perientiam quorumdam remediorum aut natu-ralem quamdam notitiam , qua? in animalibuseile videtur, magi* nomine appellaverit. Namhoc nomen M aliam partem accipi fblet . Ni-st forte ., iit Epicureus , traducere clanculumvoluerit arcana magica » quasi propria eorumqpi impostores yqe.antur , Sed do illi hominesde illorum arcanorum cognitione magnifice seefferre, sive impostores illi sint, sive non 3quomodo hac re serpentes sunt hominibus la-pientjores ? Cum enim illi a seniculo ad acuen-dam oculorum aciem agilitatemque corporiscomparandam utuntur, id solum sibi a naturaporrectum arripiunt, non rationis lumine, sed-corporis constructione . At vero homines ,cum idem atque serpentes faciunt, non eo ad-ducuntur simplici natura, sed partim experien-tia , parti m ratione ,. partim racioeinatione &scientia. b Item cum aquil* lapidem, qui Ae,-tites vocatur , nact® , illum in nidos inferuntad tuendam pullorum incolumitatem, cyr id-circo sunt sapientiores hominibus , qui expe-rientia , ratione & intelligentia invenerunt ad-hibueruntque remedium , quod aquilis naturadederat ?

87. Sed esto , alia quoque remedia cogno-scant bestiae ; an inde consequens est non na-turam este , sed rationem qu® bestias illa do-cuerit ? Nam inventrix eorum si fuistet ratio ,non unum aut si vis.dup , aut tria invenissetjn serpentibus, & aliud quid in aquila, sicquein aliis animantibus ; sed tot in eis invenisset,quot in hominibus invenit. Cum igitur singu-lis animantibus pro sua cujufque natura reme-dia definite concessa fuerint , evidens est illasnec sapientia , nec ratione donatas suisse , sednaturalj quadam erga eas res qu® saluti cujusque apt® sunt dispositione , cujus Verbum au-ctor est. Quamquam , si vellem de iis pedemtum Celso conferre, uterer iis, qu® dixit Sa-lomon in Proverbiis ; Quatuor sunt minima ter*rue , ipsa autem sapientiora sapientibus . Formicaquibus vis non efi , & pr&parant in messe ci-bum . Hiflnces , plebs invalida , qui faciunt inpetris cubilia sua regem locußa non habet , &uno agmine bellum gerit : stellio manibus nititur ,captu facilis , & habitat in regum palatiis, Sedhis verbis non utor tanquam obvio stnsu in-telligendis . Illa potius perscrutor ut aenigma-ta ; quod postulat i pia libri inscriptio, 'Prover-bia. Solent enim hi viri quaecumque aliud pri-ma fronte significant , aliud penitius recondi-tum habent, ea in plurimas dividere species ,quarum una sunt Proverbia . Unde Salvatornoster in Evangeliis dixisse memoratur : H<ecin Proverbiis locutus sum vobis . Venit hora , cumjam non in Proverbiis loquar vobis . Non igituraspectabiles has fbrmic® sunt lapientibus lapien-tiores ; sed quas illa Proverbiorum species de-signat : quod idem ferendum de csteris ani-mantibus judicium, Sed Celsus putat simplicissime nullaque sapientia scriptos esse Jud®orum& Christianorum libros, & vim afferri scripto-rum proposito , cum allegoriee explicantur .

E N I S

His itaque refutat® fuerint inanes ejus calursl-ni* 5 refutatum fuerit & id quod de serpenti-bus & aquilis pronunciavit utrosque homini-bus effe sapientiores.

88. Multis prster.ea probare nititur non me-lius homines sie Dep cogitare , quam c®teramortalia; & quasdam e brutis animantibus Deinotjtiam habere : de quo tamen tam vari®tamque diffidentes firnt sententi® omnium ho-minum tam Cra-corum , quam Barbarorum .H®c sunt ejus verba : Sin autem homo , quiadivinas habet notiones , ea causa se putat cete-ris animantibus prostare; sciant , qui hoc dicunt ,multas effe quo id quoque boni (ibi vindicent .ststec immerito : quid enim divinius , quam resfuturas promos'ere & pronunciare ? ^Atqui istudah aliis animantibus & prasertim ah avibus di-scunt homines ; ut ars divinorum tota in observan-dis earum prodiffionibus posita fit . Si vero avesqUaque animalia ad divinationem apta nos qui-busdam signis docent ea qu0 ipfis Deus retexit ,ergo arBiorem cum Deo societatem habent, sapien-tiora sunt , & Deo acceptiora . v Hunt pmtereaprudentiores , bestias habere inter se colloquia, ea-que nostris este sanBiora ; quo quidem ipsi intelli-gunt & ita esse persuadent , cum, postquam nospramonuerunt aves dixisse se aliquo abituras authoc illudve saBuras s eas nobis ostendunt illo pro-ficiscentes, aut facientes quo ante dixerunt. Ele-phantis autem nihil juramenti tenacius , divinisrebus addiBius nihil effe videtur s idque ea fausafine dubio, quod Deum cognoscant , Hic vide quotcongprat & pro conscitis fumat, de quibus ta-men minime convenit inter philosophos tamGr*corum quam Barbarorum , qui vel inve-nerunt vel a dsmonfis quibusdam docti sue-runt ea , qu® ad aves aliaque animalia perti-nent , a quibus homines divinationem dedieisse perhibentur . Ac primum quidem disputatursit ars auguralis & generarim divinatio per ani-malia , nec-ne . Deinde inter eos , qui divina-tionem per aves admittunt , non constat un-de causa divinationis repetenda sit . Alii di-cunt animalia aut a quibusdam dsmonibus ,aut a diis rerum futurarum scientibus mpve-ri , aves quidem ad volandum diverse diver-sosque sonos emittendos , reliqua vero anima-lia his aut illis cieri motibus. Alii censent aisi-mas eorum esse diviniores & ad id munerisaptas habilelque > quod quidem prorsus est in-credibile .

89. Debuit igitur Celsus , quando volebatsupra dictis ostendere brutas animantes homi-nibus esse & diviniores & sapientiores 3 de-buit, inquam , primum fuse probare illam di-vinationem revera esse ; deinde illam solide abomni noxa vindicare 3 tum rationes eorum di-luere qui ejusmodi divinationes e medio tol-lunt ; postea occurrere iis , qui animalia vo-lunt ad divinandum moveri aut a dsmonibusaut a diis ; denique argumentis approbare be-stiarum animam esse diviniorem . Qu® si fe-cisset & hac in re philosophum se pr®buisset,ejus rationes pro viribus refellere conatus esfern. Ante omnia convellissem istud , homini-bus bestias esse sapientiores : falsi quoque ar-guiffem qupd ait , illas de Deo religiosius no-

a Peniculo. ) Vide Plinium lib. 8. cap. 17.

b Item cum Aquil'0 &c. ) Vide eumdem Plinium lib. ie. cap. 3» lib. 30. cap. 14. lib. zd, cap. ri.

Philofbphorumvari® opiniones dedivinatio-ne .