s

334 v* R I G

phetas nostros , neque Jesu Apostolos , nequeipstim Dei filium quidquam a Persis aut Cabi-ris fuisse mutuatos ■

24, Absoluto de Mithriacis sermone , decla-rat Cel&s eum , qui mysteria Christianorumexigere voluerit ad Persarum mysteria, & re-tectis Christianorum arcanis, alia cum aliis com-paraverit , cogniturum quid inter utraque in-tersit diseriminis. Ac ubi quidem potuit secta-rum proferre nomina , quas noverat , eas enu-merare non omisit : hic vero ubi magis opor-tuit nominare sectam , si tamen ipsi suit cogni-ta, quae illo , quod descripsit, Diagrammate u-teretur , id minime fecit . Sed ex iis qua? di-

a cit, opinor illum confuse audiisse de vilisistna 3Ophitarum secta , hincque duxisse , saltem exk parte , quam b Diagrammatis descriptionem fa-cit . Feci , qute mea est discendi aviditas , uthaec mihi figura in manus veniret , & ibi inve-ni figmenta hominum , quos Paulus ait penetra-,Twj. 3,@. y e ( { omos <Q> captivas ducere mulierculas onerataspeccatis , variis ductas desideriis , femper discentes& nunquam ad scientiam veritatis pervenientes .Ita autem omni probabilitate deficitur Diagram-ma istud , ut ne mulierculas quidem , quibusdecipi facilius nihil , nec agrestissimos hominesquamvis qualicumque probabilitatis Ipecie duciparatos, perluadere queat . Atque etiam , licet£ multas c terra regiones peragravi , quatsiviquequotquot ubique aliquid se scire profiterentur,numquam tamen in ullum incidi , qui doceretquD hoc Diagrammate continentur.

25. Sic autem figura hasc erat . Decem cir-culos a se invicem disjunctos complectebaturalter circulus , qui hujus universitatis anima es-st se serebatur , & cujus nomen erat d Leviathan.

Quem Leviathan Judaicas scripturas , quidquidhoc nomine indicatum velint , narrant creatumA Deo esse ad ludibrium . Ita enim in psalmis;

a Ophytttvum. ) Viele lib. z. num. 12. & infra lib. 6 . num.28.

b Diagrammatis- . ) Utinam exstaret , multum enim lucis

proculdubio antiquiffimorum Patrum libris , prisca; .Ecclesia;temporibus , & quibusdam sacrae scriptura: locis accederet. Hocdiagrammate deperdito , frustra fortasse Bafilidianorum tClypis,

& figmentis Valentinianorum explicandis , laboravimus; utcum-que conati fumus, pro facultate nostra , difficiliora , quas oc-currebant loca , quisque tenebris sunt obvoluta , explicare .Quod si htereticorum (omnia, & dubia Origeniana, minus pla-ne & aperte , quam res ipsa desiderabat , interpretata putes ,en tibi laudis materiam . Exerce stylum , certiora profer , &gratias, quas tanti honoris invidus vix ultro dederit , extor-quebis . Nobis illud Scaltgcri hactenus placuit , & placebitDsnique , nihil tam frequens eß , quam ktsc ixTUTta >» gem-mis inclusa -uidere etiam vetufiiffirna . Ea nemo intelligit , nifiqui facienda curavit , & frustra illis interpretandis opera da-tur . Qiwt enim verisimilia dici possunt, quorum nullum mea- »tem eorum aperuerit ? Detere, htcmici, praesertim Valentiniani,& Marcofiani , multa ejusmodi reliquerunt ; que hodie in -An-tiquariorum loculis asservantur, cum eorum Deo ABPASA 2 -Unum adhuc sute mo habere . Joseph. Scaliger, epiil. n 9 . AiIsacium Casaubonum . Spencer.

C Terrae regiones. ) Viz. Romam , ( Eufib. lib. 6 . cap. 13.Ecclefiast. Rifl■ ) Arabiam , Mgpptum , & Paleflinam . \ lib.

6 . cap. 19. ibid. ) Vide Annotationes ad lib. 4. num. 44. Spen-cer.

d Leviathau . ) Hic Leviathan , St Beemon, quantum scio,non occurrunt apud Tertullianum , Irentsum , Epipbanium ,alios-ve auctores, qui de hsresibus scripserunt . Credo Ophia-nos his nominibus diabolum denotasse , atque , ut fabula estetfabulosior , Dalentinianorum hattest , quos in plurimis lecuttsunt, de suo jftharc vocabula adjecisse. In Rhenani schemate ,quod praefixum est ante Tertulliani librum Adversus Valenti,nianos, in editione Pameliana , lingula; /Bonum potestates, &genealogia;, eo ordine ponuntur , quo Valentimts eas colloca-vit, & diabolus pene ad infimam istius partem suam sedem ha-bet .' quod nostra: aliquatenus favet conjecturse; ait enim On-genes, in eodem reperi eum qui vocatur Beemoth sub infimocirculo collocatum, ircnieus , lib. 1. cap. 1. De Valentiniani*,

& Tertullianus in libro adversus eosdem, cap. 22. diaboli me-minerunt. Tolerabilior , inquit, infamia est apud illos in dia-bolum, vel quia origo sordidior capit . Ex nequitia enim mse-

E N I

Omni* in sapientia fecisti , impleta, est terra crea- pß laJ ^tione tua . Hoc mare magnum & spatiosum , illic 25. % 6 .naves psrtranfibunt , animalia parva & magna ,draco iste quem formasti ad illudendum ei . Prodracone autem habetur in lingua Hebraica Le-viathan s quem tametsi manifeste hoc in locopropheta in malam partem accipiat , animamtamen omnia permeantem impium hoc Diagram-ma este ponit . In eodem reperi eum qui voca-tur Beemoth sub infimo circulo collocatum .Leviathanis nomen ab impii Diagrammatis au-ctore bis erat scriptum , in superficie scilicet &in centro circuli . Addit Cellus Diagramma di-visum esse linea nigra crassaque , & eam appellari e£ Geennam seu Tartarum . Htec vox Geenna cum ^nub. <>

jn Evangelio usurpetur pro poenarum loco , ^°*quaesivi sicubi in antiquis scripturis haberetur,

& maxime quia videbam illam apud Judaeos e-tiam in usu esse . Inveni ubi in seri pluris Vallis s^-7-E-filii Ennon nominatur, in literis Hebraicis nullodiscrimine adhiberi Vallem Ennon & Geen-nam •' & scrutando penitius animadverti in sor-te tribus Benjamin censeri quoque Geennamaut Vallem Ennon , ubi erat & Jeruselem :cumque inquirerem, quid ex eo quod castestisJeruselem & Vallis Ennon sortis sint Benjami- /<,/.18.16.ticas, consequens esset i inveni qui dpi am quodconfirmet id quod de poenis dicitur , quibusquaedam animis purgari debent: secundum istud :

Eccc Dominus venit ut ignis conflans & herba ful-lonum , & sedebit conflans ,& emundans tanquamargentum & aurum.

26. Igitur circa Jerusalem poenas luent quiconflandi sunt , quia malitiam in animae sub-stantiam admiserunt , quae malitia figurate vo-catur alicubi plumbum . Quare apud Zacha- aCriam impietas plumbi talento insidens repra-Verurn quae de hac re dici possent,

Mal, 3. r.

lentatur

£3, nec ornnibus aperire convenit

nec id £prse-

rorJs illius deputatur , ex qua angelorum , & d amo num ) &omnium spiritualium malitiarum genituras notant . Et tamendiabolum quoque opus Demiurgi affirmant , & Munditenentemappellant^ & superiorum magis gnarum defendunt , ut spiri-talem natura, quam Demiurgum ut animalem. Meretur ab il-lis prolationem , eui omnes bterefcs procurantur . Gneca Ivencsisic se habent apud Epipbanium . ?Jar. 31. pag. 188. Ex reliqu»porro perturbationum genere , spiritualia nequitia procreata :indeque W' diabolum exortum ? quem moderatorem mundi fa-ciunt , una cum dtemoniis angelis , cetera que omni spiritalinequitia substantia. Spencer-e Geenam . ) Non constat c*x h*iefum scriptoribus vel Ophi•tas, aut Valentinianos , dc Gehenna, vel Tartaro , cogitaste .Audi tamen quid Falenttntani de triplici 'Jiominum genere so-mniarunt. Iren. lib. 1- ca P* 7 ■ #ominum autem tria genera di-cunt , spiritale , psychicum, Choicum ; quemadmodum suit Ca -in, -Abel, Seth : ut oßendant & ex his tres naturas, jam nonsecundum unumquemque ' y sed secundum genus . Et Choicum qui-dem in corruptelam abire : animale vero , ß meliora elegerit ,in loco medietatis refrigeraturum ; fi ziero pejora , transire &ipsum ad similia. Spiritalia vero inseminat Achamoth ex illotempore usque nunc , propter quod & anima erudientur quidemhic: & semina enutrita , qu*a pusilla emittantur, post deindeperseSliane digna habita, sponsas reddi Salvatoris Angelis res-pondent animabus eorum ex necefßtate in medietate cum Demiur-go refrigeraturis in- /sternum . Tertull. libro adversus Valenti-nianos , cap. 32. Humana vero gens in hoc exitus ibit , choica& materialis notie in totum interitum ; quia omnis caro fanumEt anima mortahs apud illos, nifi quee salutem fide invenerit .Justorum anim/e, td est , nostr/e , ad Demiurgum in medietatisreceptacula transmittentur. Qu orsum igitur istih^retici de Ge-henna , Tartaro, & poenis infernalibus , cogitarent ; cum bo-norum animas in locum medietatis recipi , malorum vero intotum intentum abire crediderunt? Spencer.

. * omnibus . ) Orig. in fine libri octavi Explanationumin epistolam ad Romanos. Qui vero verbi Dei & doSirince E-vangelica purificationes spreverit , tristibus & poenalibus puri-ficationibus semetipsum reservat , ut ignis Gehenna in crucia-tibus purget, quem nec kpostolica do&rina , nec Evangelicussermo purgavit, secundum illud quod scriptum est ; & purifi-cabo te igne ad purificationem. Verum hac ipsa purgatio ,per poenam ignis adhibetur , quantis temporibus, quantifvs fa-culis y de peccatoribus exigat cruciatus, solus scire potest ille ,