De Recta in Deum Fide. Sect. III. 421

qui liberum arbitrium dedit , in pejus versumiri & diabolum & hominem. A. Age , etiamsupra Deum aspirabat humana prudentia nempeut homines atque angeli pares Deo , immuta-bilesque essent . MAR. Quomodo immutabiles.& pares Deo? A. Quia Deus est immutabilis,homo autem mutabilis : Deus immortalis : ho-mo mortalis. Deo igitur vertis crimini, quodalium ut se ipsum non fecerit. MAR. Quotandem modo ? A. Si homo non suisset suae po-testatis , esset immutabilis : qui autem est im-mutabilis , immortalis est ; immortalis vero ,Deus . An non fatis erat divinae bonitati crea-ri angelos & homines , sed etiam immutabilesesse oportuit , & similes Deo ? aliter etiam aDeo amputata fuissent excellentia omnia. MA.Quo tandem modo ? A. Enumera Dei actio-nes . MAR. Bonum, justum, ad misericordiampropensum: pium, sanctum: hac sunt. A. Ni-si esset liberum arbitrium , a Deo circumcisaessent -hsec omnia . MAR. Quomodo ? A. Siimmutabiles sunt homines , quomodo Deus bo-nus declararetur, non exstantibus qui ejus bo-nitate indigerent ? MAR. Dic.planius. A. Actio-nes proprietatesque Dei quas exposuisti, utrumnominibus tantum sunt, an reipsa? MAR. Reoperatur, non verbo. A. In quos agit? MAR.In homines . E. Si immutabiles fuissent homi-nes , supervacaneae ha; actiones fuistent . Quo-rum enim miserturus fuisset, non exstantibusqui peccarent? quis bonus fuisset , si non suis-sent , qui ejus bonitate indigerent ? A. Quid itaunam malam radicem dicis , alteram bonam ?MAR. Quia bona conservat , mala perdit. A.Quaenam salutis hominum causa est , quae exi-tii ? MAR. Salutis hominum causa est Deus ,exitii diabolus. A. Quomodo igitur Deum ju-stum elfe dixisti ? MAR. Nunc etiam Deumjustum este dico. A, Est ne judex justus Deus,an non ? MAR. Justus est judex Deus. A. Quosjudicat? MAR. Judicat diabolum , ejuique an-gelos, & homines qui ad ipsum transfugiunt .A. Diabolum qua de causa judicat ? MAR.Quia homines decipit. E. a Hoc judicium estiniquissimum. Si enim liberum habet arbitriumdiabolus, potestque evadere bonus, & rursummalus effici , jure judicatur , quod cum possetbonus evadere , non evaserit . Sin bonus fierinon potest , quod natura non sinat, cum sitmalas essentia;, aequum erat potius non permit-tere ut diabolus ab initio oriretur , quam or-tum injuste judicare . MAR.. Judicatur , p ro ,pterea quod est improbus. E. Hoc etiam ini-quum est judicium. MAR. Quonam modo ? E.Num potest bonum mutari , malumque effici ?MAR. Non potest. E. Quid ita? MAR.Quiaita ejus natura fert. E. Ne malum quidem ver-ti in bonum potest . Cum ergo sint naturaeduae immutabiles, injuria altera ab altera judi-cabitur: aut si jure malus judicatur, jure etiam

bonus judicatur. MAR. Bonus judicat. E. Mo-do plane demonstratum est , unum esse inge-nitum , alterum genitum : unum quod corrum-pi non potest, alterum quod potest, & unumquod immutabile est, alterum quod mutabile:ac jure unum judicare , alterum judicari . A.

Dixit, jure homines judicari a Deo : exponatigitur, si liberum non habent arbitrium, quo-nam pacto jure judicentur . MAR. Jure judi-cantur a Deo, propterea quod malo -©bediunt.

E. Modo plane consessus es, hominem sua; es-se potestatis. Obedire enim malo, aut bono ,liberi arbitrii est, non necessitatis. A. Respon-de ad pauca, qujeex te quieram • MAR. Quar-re . A Deum omnipotentem nec-ne esse dicis ?

MAR. -Omnipotentem eum dico . A; Conti-net-ne omnia, an continetur? MAR. Non estdubium, quin contineat, & non contineatur .

A. Qua vi comprehenditur & continetur cae-lum, aut terra, vel -mare., vel universus orbisterra; ? a quo comprehenditur & continetur ?

MAR. Non est dubium , quin a Deo . E. Abono, an malo ? MAR. Ego Deum unum sciobonum. [E. Malum ergo ubi esse censes ? MAR.

In terra. Sic enim ait Christus, b Videbam Sä- btanam sicut fulgur cadentem de calo . E. Veri si- H-10.18.mile est igitur , Satanam etiam in terra teneriab eo, qui etiam terram complectitur , nequeevasurum esse. Accusandus est ergo bonus, >quimalum continet, unum trium , aut quod con-cedat ei ut sit ; aut quod non possit eum de-lere aut «quod quid sit ignoret . A. Quoniammentionem fecisti Evangelii, atque Satana; quicecidit , :par est , ut pauca de his disputem ,ut divini dogmatis veritatem intelligere possis.

Servator enim cum docere vellet, c primo an- cgelum a Deo essectum esse lucis participem ;deinde suo arbitrio in pejus verium esse , accecidisse a statu C neque enim quisquam a ca-lli pote A cadere , sed a statu ) ait , sicut ful-gur , plane declarans eum lucis participem fuis-se , antequam mutaretur & caderet . Fulgurenim luminis eil capax . E. Duo ingenita'essenon possunt . MAR. Causa ergo mali est bo-nus . A. Nihil obstat quominus a rebus hujusmundi fumatur exemplum , ut magis id quoddicitur, intelligatur . Quando statuarius aliquisstatuam effictam argentoque quod natura pul-chrum est, exornatam tibi tradidit, si tua quieam nactus es, negligentia rubigo ei acciderit,statuarius tua ratione & sententia in causa esseexistimandus est. MAR. Quo modo? E. Quiarubigo naturalis non est , sed adventitia eXpossessoris negligentia. Sic ergo etiam Deus ex-tra culpam est, qui nitidam & pulchram , li-beram rationem angelis hominibusque tradidit.

Is quidem non est in culpa , sed ii qui nactisunt . Non enim natura malum , sed adventi-tium esse ostenditur.

Quoniam & tu furvos , non quando vinSios in custodia tenes ,benevolos este tibi exiftiraas . sed cum sponte omnia , que ergate oportet , videris agere. Sic item Deo eum puta fore amicum,non qui coactus , f d qui sponte sua virtuteque illi obtemperat .Virtus vero ex voluntate perficitur , non ex necejfitate . Vvet-dlhenius.

a Hoc judicium efl iniquissimum ■ j Origenes , lib. I. de Prin-cipiis c. 5- Diabolus & mali injuste puniuntur , fi natura malisunt . Theodöretus lib. Her. fab. cap. 8. Quomodo jtifle pu-nirentur , qui talem naturam ab initio soniti sunt ? Paulo-

S E-

post - Quomodo justus est , qui naturam punit , que boni agerenihil potest■> M vitii vinculis est. adstriftal Vvetsthenius .

b [fidebam . ) De hoc loco vide Tertullianum lib. 2. adv.Marcionem, Origenem lib. 1. de Principiis cap. j. Baiilium inhomiiia quod Deus non est ausior mali. Vvetsthenius.

c Primo angelum. ) Orig, lib. 4. contra Ceis, de daemonibusscribit : Non sunt creature Dei , quatenus demones ; sed tan-tum , quatenus rationales. Confer ejusdem lib. I. de Principi»teap. 5. & cap. 8. Vvetsthenius.