3

Plurimasgentes aChristi sidealiena: cir-ca fatumerrant.

Humanaeres non a-deo necessi-tate tenen-tur ut aliterquam alito-rum situsjubeat, fie-ri non pos-sint.

E TOM III- COMMENTARIORUM

IN GENESIM.

Ad caput, i, vers- 14.

Uod hic habetur, luminaria quaesane alia non sunt quam Sol ,Luna , caeteraque sydera , tan-quam signa quadam esse consti-tuta , id vero ut diligenter ex-plicetur , in primis necessariumE. Nec enim plurimae gentes modo , quae aChristi fide alienas sunt , ad eum qui de satoinstituitur locum offendunt , quod qua; in ter-ris eveniunt omnia, quxque singulos ad homi-nes , imo quae ad brutas quoque fortassis ani-mantes pertinent, ea stellarum , quas errantesvocant, cum iis quae ad zodiacum adhaerescuntsyderxbus complexione quadam & comparatio-ne fieri existimentur : led eorum etiam per-multi , qui Christians fidei sectatores ac pro-fessores habentur, anguntur animis , ne huma-nae res adeo necefiltate teneantur , ut aliter

quam varius astrorum situs , & collocatio ju-beat , fieri non possint . Qua quidem ex opi-nione consequens illud est, ut funditus 1 j eiumnostrum tollatur arbitrium» Cuique proindelaus omnis ac vituperatio , rerumque vel ap-probatione dignarum vel reprehensione discri-men . Hxc porro sublata si semel erunt , eva-nescat pariter necesse est quidquid de judiciidivini xquitate jactatur , concidant vel inten-tatas sceleratis pcenarum ac suppliciorum mi-nae , vel promissa melioris sanctiorisque vitxprofessoribus gloriae ac felicitatis prsmia : nihilenim ipsorum deinceps cum ratione fiet. Imo,si quis extera qux ex ejusdem sententia; vi ef-ficiuntur, spectare volet ; non inanis prosectoTomo II

solum, ac supervacanea sides nostra sutura sit,sed ne ipse quidem adventus Christi , totaqueilla seu legis , seu Prophetarum oeconomia, &Apostolorum in excitandis , constabiliendisqueper Christum Dei Ecclesiis suscepta contentiovel nihilum profecerit : b nisi tamen ipsius etiamChristi non modo nascendi rationem, sed quid-quid praeterea vel egerit, vel tulerit, in eam-dem conversionis astrorum necessitatem projectahominum istorum temeritas illigabit : perinde vi-delicet,quasi is ab syderibus vim illam rerum admi-rabilium , nonaDeocunctorumque parente acce-perit . Cujus ex orationis impietate illud sequitur,ut quotquot divinam fidem amplectuntur,ad illamsyderum omnes impulsione rapiantur. Ego veroquastierimex iis perlibenter, quid tandem ecutushac in mundi molitione Deus suent, ut cx ea vi-qui in eo degunt multitudine , alu nul-la sua culpa muliebris veneris turpitudinem pa-terentur }. alii ferino plane ritu , quod talesipsos efficeret universi hunc in modum a Deoconstituti impetus atque conversio , teterrimisfele, dirilsimisque sceleribus, ut homicidiis acpiraticis prsedationibus dederent . Quamquamquid attinet hanc a nobis de rebus iis , qua;vel hominibus eveniunt, vel ab iisdem peccan-tur, qua-que prorsus infinitae sunt , disputatio-nem institui, quos prssertim dogmatis istiusassertores egregii dum ab omni culpa liberant,malorum ,, quajque scelerate fiunt omnium „

Deo causam aslignant ?

2. c Horum si nonnulli , ut Dei causam tue- qri videantur , bonum quemdam alterum esse

A 2 di-

« a - bo . c fra § m - apud F.useb. lib. 6. de Prsepar. EvangeI

, lt lss? llocaI - , ca P- 22 - Interpretatio latina est Fr. Vigeri.hN.fi tamen ipsius et, am Christi &c.) Apposite ( adonat Huetiusad Id Augustmus tract.g.in Joan. Non sub fato e/i conditor fyderumquia etst eratfatum defydenbus, non potiat esse sub necessitate confitot fyderum . Et traft, z I. Quid est enim , nondum veneraora e jus ? Non enim Dominus sub fato natus est . Hoc nec de ttte en um est ; quanto minus de illo , per quem faHus es? jtua hora voluntas est HU us • hora que est ni fi volunt a

Jua. Aliquos porro ante Origenem extitisse omnino diceres^ l 'r x em ,s . m artentastent , quod posterioribus hisce fasciitiauii sunt quidam , nativitatis Christi thema constituere : no;quidem necessitate , & astrorum vi coactum fuisse fingentenitum, quod ii fingebant, quos insectantur Origencs &Auguitimis; sed asserentes solum motibus suis & positionibus mirabilem conceptum & ortum Christi astra significasse, & natutali modo rem natura vires superantem portendisse, ac stupet™ huic mysterio syderum situm consensisse. In his Albertus M;

“ ve Quisquis est auctor speculi astronomia: , postouat'-nnstum ascendente Virginis signo natum esse dixit , addit d(. No» quod subjaceret ßellarum motui , aut earum judiCt0 natorum defideratzsstmus , qui creaverat ipsas stellas-, secura extenderet coelum ficut pellem ., formans librum un tiufA*** 5 '* ^ dedignaretur opus incompletum , noluit literis tbro c*; 5 ex e * s secundum providentiam suam in l%

natur e ^* S ma i e ft at * s sunt scripta , & istud elongatijstmumveturhn ^ Virgine nasceretur: ut profe&o per hoc invem

mo naturalis ( 5 e verus, qui non naturaliter nascebatur . NotnrefMhZ? S*/ 1 e ^ St ca “s tt quate nasceretur, sed potius signis,caretur t e * f lu , m • Posterior illo Petrus de Aliaco qusest.mGines. 30. & hb.de Legib. & Sectis, stellarum posituram descripsitquie nascente Christo obtinebat . Denique Hieronymus Cardsnus lib. 2. Commentar, m Prolomaei Tetrabibl. thema ejusdergenitura proposuit . Sed omissis cateris argumentis , vel unoc vanitas eorum coarguitur. Contulerunt natalem Christi a" I' oalendas Januar, ad eumque diem nativitatem ejus acmmodarunt; pro certo habentes eo die exiisse ipsum in lucem

quod dubium in veteri Ecclesia & controversum fuit. PlurimaeGraecorum Ecclesiae natalem & baptismum Christi uni eidem-que diei adscripserunt, qui dies erat vi. Januarii. Vigebat ea-dem sententia apud Syros & iEgyptios Christianos , ut testan-tur Epiphaaiiis & Cassianus. Vetus aliorum opinio fuit natumesse Christum vi. Id. Nov. de quibus itidem alicubi Epipha-nias . Quidam circa aequinoctium autumnale contigisse id opi-nati sunt. Romana vero Ecclesia ad vnr. calend. jan. celebra-bgt natalem Christi, atque hanc consuetudinem reliquae Eccle-siae tractu temporis inde sumserunt . Demonstrent ergo primumsupra memorati Genethlialogi, quo die natus sit Christus, tumpostea viderimus de genituris , quas parum, inter se consentien-tes posuerunt. Nam libram in horoscopo constituit Cardanus,Albertus vero & Aliacus Virginem. Hos fefellit Albumafatve-tus astrologus Arabs, qui imagines recensens, quas cum Virgi-ne ascendunt ( juxta Persarum, Indorum, & iEgyptiorum do.Atinam, qui cum singulis signorum Decanis imagines quasdamascendere fingebant ) in primo Virginis Decano Virginis ima-ginem. collocat, formosas, puerum gestantis & lactantis . Nu-psit puerum , inquit, dans ei ad comedendum in loco qui dici-tur Abrye, & vocat ipsum puerum quxdam gens Jesum, cujusinterpretatio esi Arabice, Eice, Cr ascendit cum ea stella Virgi-nis sterna . Tum subjungit Albertus : & jam scimus quod Jubascendente parte ejusdem signi, scilicet Virginis , natus fuit Do-minus noster Jesus Christus. Quasi ista Albumasaris pertineantad natalem Jesu, qua ad unam hanc Virginem spectant. Aptiusad mentem auctoris Rogerus Baconus, homo sua astate doctis-simus : Intentio est quod beata Virgo habet figuram & imagi-nem intra decem primas.gradus Virginis. , & quodnetta fuit.quan-do sol est in Virgine , & ita habetur signatum in calendario ,& quod nutriet filium suum Christum Jesum in terra Hebrso-rum .

c Horum fi nonnulli . &c. ) Sitnoniani, Valentiniani , Cer-doniani, aliique complures haeretici duo principia, scti deosduos statuebant i alterum malum, sed justum, mundi condito-rem , legis opificem ; bonum alterum, Christi, patrem , & NoviTestamenti auctorem. Tertullianus. & Irenaius adversus hanc

do-