%

E X .

ORI'GENIS

COMMENTARIIS

IN GENESIM.

M caput i. vers, 12.

quispiam eo in errore versabi-tur j ut de artificum nostrorummore cogitans, dandum esse ne-get, Deum res universas moliriposse, b nisi materiam quamdamortu carentem pr-e manibus ha-buerit , cum neque statuarius absque sere, necfaber lignarius sine lignis , nec architectus sinelapidibus susceptum opus elaborare possit : depotestate Dei quatrendum ex illo est , utrumDeus ubi quidquid ipsi placuerit , moliri sta-tuerit^ nulla difficultate vim ejus voluntatis in-hibente , quod visum sibi fuerit, perficere pos-sit . Qua enim ratior , qualitates illas ( idquod ex eorum omnium qui -Providentiam es-se defendunt oratione sententiaque conjunctumest ) qua? nulla? dum erant , ad universi orna-tum, pro infinita potestate , sapientiaque pro-ducit : eadem omnino naturam quamlibet , siqua sorte indigeat, procreare continuo, volun-tas ejus per lese poterit . Nam qua?remus exiis , qui rem hoc modo se habere negaverint,an non ex eorum opinione consequens sit, bei-le admodum id ac fortunate Deo cefEife, quodin naturam illam ortus expertem inciderit ,quam nisi eo ipso quod ortu careret nactusesset, nihil unquam efficere potuisset; adeq-que perpetuo molitoris , parentis , benigni ,boni , ac cseteris omnibus, quas magna cumsatione Deo tribuuntur , nominibus spoliatusperstitisset .. Deinde qui fieri possit , ut vimmateriae tantam, sic tanquam ad pondus accu-rate justeque admensam invenerit, qua? ad hu-jus proprie non majoris minorisve mundi mo-litionem satis esset . Invehenda quippe nescioquae, Deo {amen antiquior., Providentia ne-cessario suerit , quae materiam ei subjecerit ,dum id ea provideret in posterum , ne quasin se Deus haberet artis sua? notiones , irrita?

cederent , si non ejus natura: copia fieret, cu-jus opera tam excellentem & eximiam univer-si speciem efficeret. Unde porro id habuit, utomnis qualitatis capax esset , quam eidem im-primere Deus voluisset, nisi qualem eam habe-re ipse vellet , talem ante sibi , tantamquemolitus erit ? Jam ut nonnullis daremus ortucarere materiam , iis tamen qui sic opinantur,hunc in modum instare possemus : si quantum-vis naturam jllam Deo Providentia nulla subje-cerit, ejusmodi tamen ea per sesesuit : eamdemsi Providentia suopte consilio procreasset, ec-quid amplius ipsa , quam quod fortuito casu-que factum videmus , effecisset ? Quid si Deusipse materiam , qua? nulla dum esset, fingeremolirique statuisset ? Ecquid tandem ejus cumsapientia, tum divinitas excellentius, quam quodexortu carente materia extitit, molita esset? Namsi ex Providentia idem omnino profecturumerat, quod sine Providentia sict um c st qu jdniCX ipso quoque mundo auctorem o mnem art jsi.cemque tollamus ? Quemadmodum enim absur-dum suerit, mundum hunc dicere, tam elc gan .■ter apteqne constructum, absque sapientis artifocis manu talem extitisse , ita vim materia? tan-tam , ejusque conditionis & natur«, adeoque ar-tifici numinis rationi obsequentem, sine ortus fuiprincipio per se ipsam extitisse , non minus ine-ptum videri debet , Ca?terum iis qui artificumnostrortim comparationem obtendunt , quorumnemo sine materia quicquam efficiat , qccurren-dum nullam eorum hoc in genere similitudinemesse. Materiam enim artifici cuilibet Providen-tia subjicit, qua; a principe quadam , seu huma-na illa, seu divina sit, arte oriatur. Atque h«cimpixesentiarum adversus eos fatis erunt , quiquod ita scriptum videant : Terra autem erat in-visibilis & incomposita , naturam corpoream or-tus omnis expertem esse opinantur.

E TOM,

A Exhibet hoc frag, Euscb. iib._ 7. cie Praipar., Evang, Inter-pretatio latina est Francifci Vigeri.

b Nist materiam quamdam ortu carentem &c.') Idem hocar-argumentum persequitur Origenes lib. 2. de Princip. C ap. 1*Raliliu.s autem hom, 2. in Hexaemeron, & Ambrosius in ope-re cognomini eamdem, quam tractamus , Origenis disputatio-nem prolixe referunt. Anaxagor« porro, Pythagoreorum, Pla-tonicorum , Stoicorum, aliorumque ea sententia fuit, mundum,ex aeterna materia Deum condidisse. Videndus Timaius Locriisde Anim. mundi , Plato in Timaeo , Cicero in Acacl. q tuest.Seneca epist. 5. Plutarch. lib. I. de Placit. Philosoph. Laer-tius in Platone & Zenone, Epiphanius haeres 5. & alii; sedimprimis auctor Philofophumenun Plato principia ejfie rerum om-nium Deum, & materiam , & exemplar : tum : Quam ( materiam )€ 5 ' receptricem 6" nutricem appellat , ex qua digefla extitisse qua-tuor elementa , ex quibus conflatus est mundus . Hoc idem ha-bet in Anaxagora. Ipsum hupe errorem castigat Tertullianus inHermogene apostata c. 1. qui Christianis conversus ad philoso-phos , de Bcclefia in Academiam , Cr Porticum , inde symfit aStoicis materiam cum domino ponere , que ipsa semper fuerit ,taeque nata , neque satia , nec initium habens omnino , nec finem ;ex qua dominus qmnia postea fecerit. Idem castigat & in Mar-

cione lib. 1. cap. 15, Dehinc, inquit, st & ille mundum ex an-tiquet materia subjacente molitus est, innata & infeci a , & con-temporali Deo, quemadmodum j<Sr de creatore Marcion sentit ,redigis & hoc ad majestatem loci , q u ‘ & Deum & materiam ,duos deis , clufit , Lastigat & Theodoretus in utroque , Hatr.Fabul. lib. 1. cap. ^a,. & lib. 5. cap- &Philastrius in Seleu-co & Hermia Galatis, hteres, 5S- Manichaei quoque materiamceyivvnrcv ( ortu ex Pir‘cm ) esse sciscebant . Rationem redditDroserius Marcionista in dialogo de orthodoxa fide, cur id fig-mentum propugnare instituerit Valentinus: nempe ne malorumcausam in Deum transcribere cogeretur , eam ad materiam re-ferebat . Mundum quidem e materia a Deo conflatum credide-runt Philo,, Tatianus, Lactantius , aliique : fest e materia 3Deo primum creata, non aäterna, tum deinije in prdinem di-gesta. Audi omnino Euscbium lib. 7. Evang. Prajpar, & Phi-jocaliam cap. 23. At noster Origenes non principii quidem ex-pertem materiam, & dryivi'iiTOV , sed a Deo ab omni retro x-vo procreatam admittebat, ut pluribus in Origenianis nostrisostendimus. Atque heee doSiisfimus prtesul Huetius quem pttesex *tim vide Origenian• lib. 2. quatst. 12. num. 4.

Os», !,t.