6

O R I G

nec falli pramötiö divina potest : is prosectoquem ejusmodi fore providerit , & injuriosusomnino suturus est , & tales injurias illaturus:adeoque fieri nullo modo potest , ut ab illisinjuriis abstineat . Si autem fieri nullo modopotest , ut ab illis injuriis abstineat , ad easinserendas neceffitate rapitur , nec aliud ab eoquicquam fieri potest , quam quod futurumDeus este cognoverit . Jam si aliud prorsusagere nihil potest , nec quifquam jure vitupe-ratur , quod id non fecerit, quod fieri ab eonon potuit , homines injuriosos frustra calum-niamur . Deinde vero ab injuriosis & injuriisad cstera peccatorum genera gradum faciunt .•Tum a contrario de iis quoque rebus quT pne-clare fieri, honesteque videantur, simili ratio-ne statuunt : tandemque concludunt , si Deostmel futurorum praenotio concedatur , arbi-trii nostri potestatem funditus este tollendam.

S 6- Quibus hoc modo a respondendum erit :Deus , quod nulla res causam non habeat ali-quam , dum sub ipsum orbis moliendi princi-pium , futui a figillatim omnia mente percur-rit , videt illico si factum hoc erit, illud pro-inde secuturum > quod ubi extiterit , tertium ex«o quiddam aptum fore; hoc item si positumerit , & consequens illud futurum : itaque ad; rerum finem omnium cognitione perducta ,

I quidquid suturum est, intelligit: nec tamen cu-' juslibet omnino rei, cur hoc, m»ve modo e-veniat, causa dicendus est . Quemadmodum e -nim si quem imperitia temerarium ac praecipi-tem este videas , eaque temeritate impulsum lu-brico fest itineri committere, & eum labente,fallenteque vestigio ruiturum intelligas, ipsi ta-men prolapsionis causa non es j ita plane fen-Deus sutu- tiendum est, Deo , quod cujusmodi quisque sitrorum cau- suturus praeviderit , causas etiam quamobremfas pizvi- ejusmodi sit suturus, quasque ab eo vel iinpro-deu be, vel praeclare gerenda sint, este perspecta .

Atque, ut libere, quod res est , eloquamur ,b k non Dei modo praenotionem rerum causimnon esse ( nec enim quem peccaturum Deuseste praevidit , eum dum re ipsa peccat , adfacinus quasi manu deducit : ) sed etiam quoda communi sensu remotius quidem , sed ve-rum tamen est, id ipsum quod suturum sit, e-jusmodi praenotionis causam esse . Neque enimidcirco fit quod suturum este cognoscatur ; sedquod suturum sit, idcirco suturum este cogno-scitur. Quo quidem in genere dictinctione o-pus est . Nam si quod omnino suturum dici-

a Respondendum erit &c. ) Boethius iib. j.de Confol. Pros. r.Concurrere vero atque confluere causas facit ordo ille inevita-bili connexione procedens, qui de providentiis fonte descendens icunela suis locis temporibttsque disponit . Atque illud est quodlatum Stoici appellabant , e quorum scholis multa depromiteOrigenes ; connexionem nempe rerum , quam ex illis nonnullipraenotioni Dei subjectam esse , alii contra sentiebant. Vide Ci-ceronem de Fato & i. de Divinat. Plutarchum de Fato , & dePlacit. Philosoph. Iib. i. cap. 27. 28. Laertium in Zenone, Chry-sippum apud Gellium ;lib. 6 . cap. 2. Plotinum Ennead. 3. üb. I. LcAugustinum lib. 5. de Civit. Dei, cap. 8. Huetius .

b Non Dei modo promotionem rerum causam non esse . ) Ori-genes in fragmento Graeco libri primi commentariorum in episto-lam ad Romanos , ad hsec verba , segregatus in Evangelium Dei.Minime ergo existimandum causam suturorum prisnotionem esse ■sed quia sutura erant juxta proprios affeßus facientis , propte-rea pnsnavit. Et lib. 2. contra Celsum . Celsus putat quod ali-quis puescius predixit, ideo fieri quia preedißum est : nos veroboc non concedentes aimus non priedißorem causam esse futuri ,sed futurum illud quod omnino eventurum erat etiam neminepr edicent e, precognitori causam pr edicendi prebuiste . Idem re-petit inferius libro eodem, & lib. 7, comment. in epist. ad Rom.Quae ratiocinatio deinde trita est & pervulgata a multis patri-bus Justino martyre, Athanasio , & Chrysostomo, aliisque , &praesertim a Procopio Gazaco in eumdem hunc quem tractamus

E N I S

tur, id ita quis accipiat, perinde ac si quodprsvifurn est , evenire necesse sit : hoc verominime damus . c Nec enim quod praevisa Ju- Adse proditio suerit, Judam propterea necessarioproditorem suisse concedimus. Enimvero, qui-bus in Prophetarum oraculis futurum Judsescelus exprimitur , iisdem hominis incessitur ,carpiturque improbitas, atque omnium in ocu-lis indignitas ejus , probrumque traducitur .

Qui si ad proditionem vi ac neceffitate rape-retur , nec reliquis Apostolis per eam similisesse posset , omni profecto crimine ac probrovacaret . Vide ergo num id ipsum disertis hi-sce propheta, conceptifque verbis aperiat : Isec pf i 0 s.jsit qui misereatur pupillis ejus , pro eo quod non 16,17.18est recordatus facere misericordiam , & persecutusest hominem inopem , & mendicum & compun-Bum corde mortificare . Et dilexit malediBionem ,

& veniet ei : & noluit benediBionem , & elon-gabitur ab eo.

7. Sin autem illud idem , quod omnino fu-turum dicitur , ita quis , prout asseverationisejus significatio postulat , intelliget ; quasi fo-turum sit illud quidem , carerum aliter etiamevenire potuisset : id tanquam verum ultro fa-temur . Nam ut mentiri Deus , fallique nonpotest, ita quL fieri sque ac non fieri possunt,eadem ipse fotura nosse pariter, aut non fotu-ra potest . Verum dilucidius hac de re huncin modum statuemus. Si Petro similis Aposto-lus Judas esse potest, potest etiam Deus JudamApostolum Petro similem foturum cognoscere.Similiter, si proditor Judas esse potest, potestquoque Deus illum nosse proditorem foturum.

Jam si re ipsa proditor j udas erit, Deus sanequi utrumque illud fieri poste pr^novlt, cumin unum cadat ut contingenter fiat, rei ver j ta _tem pramoscens, Judam re ipsa proditorem s u _turum praenoscet , cum interea quod eum inmodum cognoscit , aliter ex sefe evenire pos-set . Itaque non immerito divinaj praenotioniejusmodi oratio tribuatur : accidere omnino po-test , ut hoc ab isto fiat , nec minus tamen utcontrarium : ego vero cum fieri utrumque posisit, alterum hoc futurum novi. Neque enimquemadmodum Deus dixerit : fieri non potestut hic homo volet > ita oraculum puta de ali-quo reddens, hunc aut illum temperantem fie-ri non posse dicet. Nam cum nulla prorfos advolandum facultate instructus homo sit , ejus-dem tamen potestatis est , vel temperanter ,vel intemperanter vivere . sta cum utramque

facul-

Genescos locum. At eam tamen non probat Boethius lib. 5. deConfol. Pros. 3. Neque enim, inquit, illam probo rationem , quase quidam credunt hunc qutestionis nodum posse dissolvere. Aiuntenim non ideo quid esse eventurum, quoniam id providentia su-turum esse prospexerit ; sed e contrario potius , quoniam quidfuturum est, id divinam providentiam latere non poste. Et Au-gustinus iib. 13. de Trinitate cap. iz. Universas creaturas suastam spirituales quam corporales , non quia junt , ideo novit ,sed ideo sunt, quia novit. Quod non repugnat tamen usitato il-ii patrum dogmati, quo res ideo pranosci dicuntur a De», quiafutura sunt ; nam ita pranosci dicuntur notione seu scientia quamvisionis appellant : Augustinus autem ideo res esse dixit , quianovit Deus, notione videlicet simplicis intelligentia:, ut vocant.

Quo recidit solutio illa quam adhibet S. Thomas p. I. qua:si. 14.art. 8. respondens loco Origenis ex epistol. ad Rom. objectoOrigenes , inquit , locutus est attendens rationem scientiis , cui■non competit ratio causalitatis , nist adjunßa voluntate . Sedquod dicit ideo pnescire Deum aliqua, quia sunt futura, intel,-ligendum est secundum causam consequentiie , non secundum c a in-fam ejsendi . Sequitur enim, fi aliqua sunt futura, quod Deusea prfscierit ; non tamen res futuris sunt causa quod Deus sciat.

Huetius.

c Nec enim quod prisvisa & c. ) Qua; sequuntur , iisdem fe-re verbis in commentarium scium transtulit Procopius Ga-zanis.