6o

Origenis

in vallem Gerararum , quam interpretantur amaceriam , 6ve sepem , venientem , inquam ,Ut medium parietem sepiens solvat inimicitiasin carne siia, venientem tollere maceriam, idest, peccatum, quod inter nos separat & Deum,maceriam, quae est media inter nos& caelestesvirtutes, ut faciat utraque unum, & ovem quaeerraverat , humeris suis reportet ad montes ,& restituat ad alias nonaginta novem, qua; nonerraverunt , Hic ergo Istac stlvator noster ,cum venisset in istam vallem Gerararum, pri-mum omnium illos puteos fodere voluit, quosfoderant pueri patris fui; legis scilicet & pro-phetarum voluit puteos innovare, quos Phili-stini terra repleverant. Qui sunt isti, qui terraputeos replent ? Illi sine dubio qui in lege ter-renam & carnalem intelligentiam ponunt , &spiritalem ac mysticam claudunt, ut neque ipsibibant , neque alios bibere permittant . AudiIstac Dominum nostrum Jesum Christum inLuc, n.ja, E-vangeliis dicentem • y & vo bis Scriba <& Pha-risM hypocrita , quoniam tulistis elavem scientia ,& neque ipfi introistis , neque intrare volentes per-misistis . Isti sunt ergo, qui puteos, quos fode-rant pueri Abraham , terra repleverunt , quilegem carnaliter docent, & aquas stncti Spiri-tus maculant. Qui puteos ad hoc habent, nonut aquam proferant , sed ut terram ponant .Hos ergo puteos aggreditur fodere istac . Etvideamus quomodo eos fodit. Cum pueri if aa cqui sunt Apostoli Domini nostri transirent, in-quit , per segetes sabbato vellebant spicas , &confricantes manibus manducabant. Tunc ergo

Mafth.ii,

Mattk

Z-4-7.

n.

dicebant ei isti , qui terra repleverant puteospatris ejus : Ecce discipuli tui faciunt sabbatisquod non licet. Ille ut terrenum eorum foderetintellectum, dicit ad eos : Tsfon legistis quid fe-cit David , cum esuriret ipse , & qui cum ipsoerant , quomodo intravit ad jLbiatar sacerdotem ,& panes propositionis manducavit ipse & puerisuit ‘Itios non licebat manducare nisi solis sacerdo-tibus :? Et his addidit: Si sciretis quid est , mise-ricordiam volo t & non sacrificium , nunquam uti-que condemnajsetis innocentes . Sed illi ad ha?cquid reserunt? Rixati sunt cum pueris ejus, &dicunt: 7 son est hic homo a Deo , qui sabbatum■non custodit. Hoc ergo modo fodit puteos Istac,quos foderant pueri patris fui. Puer patris fuierat Moyses, qui foderat puteum legis. Pueripatris fui erant David & Salomon, & prophe-ta;, & si qui alii sunt , qui libros scripserantveteris testamenti, quos terrena & sordida re-pleverat intelligentia Judteorum . Quam cumvellet purgare Ifaac , & ostendere quia qua-cumque lex & prophetae dixerunt, de ipsi/di-xerunt, rixati sunt cum eo Philistini. Sed di-scedit ab eis. Non enim potest este cum eis,qui in puteis nolunt aquam habere , sed te»ram: Et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domusWatt . 23. ve ß ra d e s er t a . Eodit ergo Istac & novos pu*5 ' teos, imo pueri Istac fodiunt. Pueri sunt Istac,

Mattha?us , Marcus, Lucas , & Joannes. Pueriejus sunt Petrus, Jacobus, & Judas: puer ejusest & apostolus Paulus, qui omnes novi testa-menti puteos fodiunt. Sed & pro his altercan-

tur illi qui terrena sapiunt , nec nova condipatiuntur, nec vetera purgari. Evaligclicis pu-teis contradicunt, Apostolicis adversantur . Etquoniam in omnibus contradicunt , in omni-bus litigant, dicitur ad eos: Quoniam indignos A&. 13.46.vos fecistis gratia Dei , ex hoc jam ad gentesibimus .

3. Post haec ergo fodit tertium puteum I-stac , & appellavit nomen loci illius amplitudo tGcn.26.11.dicens t quia nunc dilatavit nos Dominus , & au-xit nos super terram . Vere enim dilatatus estIstac , & auctum est nomen ejus super terram ,cum adimplevit in nobis scientiam trinitatis .

Tunc enim tantum in Judaea notus erat Deus, Pfa/.yq.i.& in Israel magnum nomen ejus nominabatur,nunc autem in omnem terram exivit sonus eo- 1 5 *nim , & in fines orbis terra: verba eorum . Eun-tes enim pueri Istac per universum orbem ter-rae foderunt puteos, & aquam vivam omnibusostenderunt, baptizantes omnes gentes in nomine Matth. 28.‘Patris , & Filii t & Spiritus san&i . Domini enim 1 9 -est terra, & plenitudo ejus. Sed & unusquisquenostrum, qui verbum Dei ministrat , puteum 3fodit, & aquam vivam quaerit, ex qua refi-ciat auditores . Si ergo incipiam & ego vete-rum dicta discutere, & sensum in eis quaererespiritalem, si conatus fuero velamen legis amo-vere, & ostendere allegorica esse qua; scriptasunt, fodio quidem puteos , sed statim mihimovebunt calumnias amici litterae , & insidia-buntur mihi, inimicitias continuo & persecu-tiones parabunt, veritatem negantes stare postse nisi super terram. Sed nos si Istac pueri su-mus , puteos aqu® viv® diligamus & sontes :a litigiosis 3 c calumniatoribus recedamus , 6 crelinquamus eos in terra quam diligunt . Nosvero nunquam cessemus puteos aquae vivae fo-diendo: & nunc quidem vetera , nunc etiamnova discutiendo, efficiamur similes illi Evan-gelico scriba; , de quo Dominus dixit , quiaprofert de thesauro suo nova & vetera , Sed & si Matth, 13.quis eorum me nunc audiat disputantem , qui 5 1 *saeculares literas novit , dicit fortasse' , nostrasunt ista quae dicis , & nostrae artis eruditioest: haec ipsa qua; disputas & doces, nostra e-loquentia est. Et movet mihi lites velut Phi-listinus quidam, dicens, quia in meo solo fo-disti puteum, & videbitur sibi merito vindica-re, quae propriae terrae • Verum ad haecego respondebo, quia habet omnis terra aquas,sed qui Philistinus est, & terrena stpit, nescitin omni terra invenire aquam, nescit in omnianima inveniri rationabilem sensum & imagi-nem Dei, nescit fidem, pietatem , religionemposse in omnibus inveniri . Quid tibi prodesthabere eruditionem, & nescire ea uti , & ha-bere sermonem , & nescire loqui ? Istud opusproprie puerorum Istac est, qui in omni ter-ra fodiunt puteos aquae vivae, id est, omni a-nimae verbum,’Dei loquuntur, & inveniunt fru-ctum. Denique vis videre , unus puer Istac ,quantos puteos in terra alienigenarum foderit ?

Vide Paulum , qui ah Hierusalem in circuituusque ad Illyricum replevit Evangelium Dei .

Sed per singulos istos puteos persecutiones pas- R0m.1s.19*

sus

a LOCUS in editis corruptus , ubi legitur madueram sive se-pem , venientem in aquam , ut medium parietem sepis solvat ,& inimicitias in came sua , venientem tollere machceyam , id eßpeccatum quo inter nos separat & Deum . macheeram qua eßmedia , Scc. At mff. ut in nostro textu , & recte omnino ; nisi

quod T1J) Gerara non significet maceriam , sed peregrinatio-nem a -) 7 J peregrinari; vel conflictum, a jqqj) c0,, ßix:t ; velfeftionem , a qqj) secuit . q-ij autem significat rafceriam ,Origenes itaque legebat qqj) pro