Exod. 10,17,

75

E X

O R I G E N I S

COMMENTARIIS

IN EXODUM.

1 N ILLUD-,

Induravit Dominus cor Tharaonis .

'H.duravit autem Dominus corTharao Wy & noluit dimitte-|#p| re *Ps 0S ‘ V er ba illa toties in

Exodo repetita ? Induraviti Dominus cor Tharaonis > & •

| 'Ego indurabo cor Tharaonis ,|1| lectores fere omnes turbant,- r ""® tum qui scriptura; non cre-dunt , tum qui se credere profitentur : non cre-dentibus enim , id quoque cum aliis mulus ,non credendi causa esse videtur , quia de Deoindigna Deo dicuntur . Indignum autem Deoest *" duritiem efficere in corde cujuiquam, &efficere duritiem ut quis resistat Voluntati ejusqui indurat: & quomodo, inquiunt, absurdumnon est , qusdam facere Deum , ut quis ejusvoluntati non pareat ? Videntur enim nolentismorigerum habere mandatis sii is Pharaonemha?c esse verba . Iis autem qui credere putan-tur , non levis controversia exoritur ex hisverbis : Induravit Dominus cor Tharaonis . Quienim credunt Deum non alium esse quam mun-di .opificem , sentiunt Deum fortuito , cujusvult, misereri, & quem vult, indurare, cumcausa nulla sit, cur hujus misereatur, alius abeo induretur, Alii qui potiorem sententiam se-quuntur , alia multa scriptura; sensa sibi abscon-dita esse dicunt j nec se ideo a recta side aver-ti : unum vero ex reconditis esse sanam hujusloci interpretationem. Tertii quidam alium esise Deum ab opifice , & justum esse volunt ,sed non bonum , stulte id quidem & impie ,cum justitiam a bonitate separant , & putantfieri posse ut quis justitiam habeat sine bonita-te & bonitatem sine justitia ; qui etsi hoc di-cunt , opinioni sua: contraria de justo Deo äd-mittunt, nimirum indurare ipsum cor Pharao-Tom. II.

nis, & illud sibi facere immorigerum. Si enimis est justus , qui pro dignitate unicuique tri-buit , & iis, qui ex sie meliores vel deterioresevaserint, reddit quD unicuique ipsorum novitesse idonea : quomodo justus est , q ul g ia J_ 10ris peccati causa Pharaoni suit? Sed non sim-pliciter causa, sed in quantum ea qu* ilh su-leperunt adjuvit , ut fieret ipse injustissimus :qui enim indurationem cordis FrläräoniS GLunul-

lam reserunt dignam justo Deo voluntatem ,nescio quo pacto justum Deum, etsi ut expo-nitis velint, ostendere possint, qui induret corPharaonis . Quare urgendi sunt in iis qu® adhunc locum faciunt, ut vel explicent quomo-do justus induret, vel dicere audeant, quia in-durat , malum esse opificem : vel cum demon-strare non po/fint justum aliquem indurare ,nec eo procedere audeant , a ut opificem ma-lum esse dicant , ad aliam viam confugiant , &

qua explicent: Induravit Dominus cor Tharaonis ;

& desinant ex eo quod verba inseitigere se pu-tant , proprias de justo Deo sententias tollere:Denique quisquis sit hujus sermonis sensus igno-rare se fateantur . Hsec igitur de Deo in pro-posita quaestione per pirtes sint inquisita . b ^Quoniam autem ad locum de natura , ii quialiquos existimant in perditionem & interitumesse factos, hsec etiam adducunt , probari sen-tentiam suam iis verbis : Induravit Dominus cor‘Pharaonis ; age & de bis istos interrogemus .

Qui conditus est in interitum , nihil unquamboni facere potest , cum ipsi ad honesta ten-denti natura ipsa repugnet . Quid ergo opuse st pharaonem, filium, ut dicitis , intentus ,a Deo indurari, ne populum dimittat ? Si enimn on foret induratus, dimisisset. De illo igiturhoc modo respondeant : quid fecisse Pharao ,

K % nisi

ta

Sequentia fragmenta Commentariorum in ttxodum ciesmn-cut d Unt e Philocaliae capite vicesimo sexto quod contulimus& alf^ llatUOr scilicet cum duobus Regiis, uno Coisliniano ,filiis er ° C ^'Wiotheca domini Foucaud Regi a sanctioribus con-

a Ut

„ . nahm effe dicunt hc. ) Scribit Epiphanius

Haerel. 4 z._cap. 3. 7 , o, nrster duo illa principia, opificem

nempe ludicem <k justum • & Bonum Deum; tertium a Marcio-ne fuisse mductvm,, malum nempe qui & diabolus . Trium er-go suorum principiorum hoc bonum, justum illud, tertium ma-Ium esse findebat. Auctor t?i ? j 0o ide orthodoxa fide quosdam seri-bit e Marcioms schola tria hsec’ ponere principia ; ita ut prin-cipium bonum justum non sit,- justum item non fit bonum; ma-lum nec justum iit, neo bonum:, alios vero ex eadem schola duotantum, ut mox ostendimus, statuere principia, bonum & ma-lum . Christum autem opifice natum quidam e Mavcionistis ;alii ex illis malo progenitum eum statuebant . Id commentumSyrino cuidam , non Maicioni , Eusebium «dscri pfiffe testaturAuctor Prsedeftinati a Sirmundo editi lib. 1. Hteres. 21. At Ter-tullianus. lib. 1. adv. Marcionem cap. 6 . duo dumtaxat posuisseilllim principia asserit : Alioquin , inquit , certi Marcionem

dispares deos confiitucre ; alterum indicem , ferum , bellipoten-tem j alterum mitem , placidum , & tantummodo bonum atque„ptimum . Huetius.

b Quoniam autem ad locum &c. ) Valentiniani" eorumqtieconsectanei, cum triplex hominum genus statuerent , m /<iL/4ct-q-ixär , ( spiritalium ) 4 v^rxiv , ( animalium ) & vXixcev ,

( materialium ) seu ^pextSv , ( terrenorum ) postremos illas aiinteritum factos a Deo, boni quicquam agere r.on posse decer-nebant . Vide nos ad Comment, in Matth. 17.24. & in Joati. 4. 4 6.tom. 18. & in joan. 8. 41. tom. 22. Videndus quoque Origenestorn. 3. de Principiis cap. 1. ubi quacumque fere hic disserit ,continentur & Hoinil. 6 . in Exod. & Homil, 2. in Jercin. ubiManem Origenis aetate posteriorem perstringi falso Genebrardusexistimavit, & lib. 1. De Princip, cap. 3. & 8. lib. 2. cap. 5. &traif. 34. in Matth. & lib. 3. contra Celsum. Videndus item Ire-naeus lib. 1 . cap. 1. & Tertullianus adv. Valentin. & EpiphaniusHaeres. 31. cap. 7. Porro in eam videntur inducti sententiam Va-lentiniani ex 1. Joan. 3. o. 10. & 1. Joan. 5. 4. 18. & Juda: IY-.Prafiusevant ipsis Stoici iimile quid propugnantes; quos elegan-ter confutat Cicero in libro de Fato. Huetius.

r