jo6

O R I G E N I S

a. Domino: Ego sum Dominus Deus tuus , quieduxi te de terra ALgypti , de domo servitutis .Verum hic sermo nondum sermo mandati eft,sed quis sit qui mandat, ostendit. Nunc ergovideamus quid sit initiuip decem mandatorumlegis : & si non occurrimus ad omnia , ini-tia saltem prout Dominus dederit explice-mus ,

Exod.i.j.q, 2. Primum ergo mandatum est : N on erunttibi Dii alii, prteter me. Et post hoc sequitur:N on facies tibi idolum , neque ullam similitudonem, quacumque in calo sursum sunt , <& qua-cumque in terra deorsum sunt , & quacumquesunt in aquis subtus terram , & non adorabis il-la , neque coles illa. Ego enim sura Dominus Deustuus, Deus zelans , qui reddo peccata patrum infilios , in tertiam & quartam progeniem iis quioderunt & faciens misericordiam in millia ,iis qui diligunt me t & qui fervant praceptamea.Hxc omnia simul, nonnulli putant esse unummandatum. Quod si jta putetur, non comple-bitur decem numerus mandatorum. Et ubi jamerit Decalogi veritas ? Sed si eo modo dirima-tur, quo & nos in superiori pronunciationedistinximus, integer decem mandatorum nu-merus apparebit. Est ergo primum mandatum ;Exod.30.3. -jq^on erunt tibi dii alii prater me ? fecundum ve-Ibid. 4. ro: N on facies tibi idolum , neque ullam simili-tudinem , &c. Incipiamus ergo a primo man-dato . Sed & ego auxilio indigeo ipsius quihaec praecepit Dei, ad dicendum, & vos pur-gatioribus egetis auribus ad audiendum. Si quisergo vestrum habet aures audiendi, audiat quo-modo dictum est: Non erunt tibi dii alii pra-ter me. Si dixisset, non sint dii praeter me ,absolutior sermo videretur . Nunc autem quiadicit : N on erunt tibi dii alii prater me , nonnegavit quia sint, sed ne illi sint cui ha?c o-mnia praecepta dantur , inhibuit , Hinc putoapostolum Paulum fumsiste illud, quod ad Co-1 Cor. 3 . 5 . rinthios scripsit, dicens: Si quidem sunt qui dircuntur dii , sive in calo , sive in terra . Et ad-dit , Et sicut sunt dii multi , & domini multi ,nobis tamen unus Deus pater, ex quo omnia, &yios per ipsum, & mus Dominus Jesus Christus,per quem omnia, & nos per ipsum . Sed A inmultis aliis invenies scriptura; locis deos no-Psal, 46. z. minari, sicut & alibi dicit : Quoniam Dominussummus, terribilis , & rex magnus Juper omnesPJal. 4 P.i. ^ 05 . Deus Acorum Dominus loquutus est-. &?Psal. Si.i. j n me dio autem deos discernit. De dominis idemColojs.1,16. Apostolus dicit? Sive throni, sive dominationes,

* sive potestates, omnia per ipsum, & in ipso om-nia creata sunt. Dominationes autem nihil aliudsunt, quam ordo quidam & multitudo domi-norum . In quo ( ut mihi videtur ) sensumlegis lucidiorem fecit apostolus Paulus . Taleest enim quod dicit: Licet sint multi domini,qui aliis gentibus dominentur , & dii multi ,qui ab aliis colantur , sed nobis, unus Deusunus Dominus . Quid autem caufe sit in diismultis, vel dominis multis , si intente & pa-tienter auditis, ipsa nos scriptura poterit edo-cere. Ait enim idem Moses in DeuteronomiiDem. zr.8. cantico : Cum divideret, inquit, excelsus gentes,9- & dispergeret fiu 0S } statuit terminos gen-

tium, secundum numerum angelorum Dei, & fa-£ta est portio Domini populus ejus Jacob, funicu-lus haredi tatis ejus Israel. Angelos igitur, qui-

bus x egendas gentes commisit excelsus,, veldebs videlib 1appellari , & dominos constat ; deos quasi a Origen.Deo datos, & dominos quasi a Domino for- quali. 5.titi sint potestatem.. Unde Jk Dominus dice-bat ad angelos qui non servaverunt suum prin-cipatum : Ego dixi, dii estis, & filii excelsi om- Es S 1.6.7.nes . Vos autem ut homines moriemini , & sicutunus de principibus .cadetis : imitantes scilicet.diabolum, qui princeps omnium factus est adruinam . Unde constat quod execrabiles illosfecit praevaricatio, non natura . Tibi ergo , opopulus meus Israel, qui pars Dei es, qui fu-niculus hereditatis ejus effectus es, non erunt , Exod. %o. 3.inquit, alii pii prater me : quia vere Deus u-

nus est Deus, & vere Dominus unus est Do-minus. Ceteris vero, qui ab ipso creati sunt,contulit nomen istud non natura, sed gratia .

Verum ne existimes hsec tantum ad illum di-ci Isi-ael , qui secundum carnem natus est .

Multo magjs hax ad te dicuntur , qui Israeleffectus es mente Deum videndo , & circum-cisus es corde, non carne. Nam .& si in carnegentes fumus, in spiritu Israel siimus, proptereum qui .dixit. Tete a me <&* dabo tibi gentes Psalm. 2.8,hareditatem tuam , & pofseffionem tuam termi-nos terra . Et propter eum qui iterum dixit:

Täter omnia mea tua sunt , & tua mea sunt , j 0 .m. 17.10.& glonficatus sum in his , si tamen ita agas ,ut dignus sis pars .esse Dei, 8c in funiculo he-reditatis ejus metiri. Alioqui si indigne agas,exemplo sint tibi illi, qui ad hoc vocati fue-rant, ut effent pars Dei, & peccatis suis hocmeruerunt, ut dispergerentur per omnes gen-tes . Et qui prius educti suerant de domo ser-vitutis, nunc rursum ( quia qui peccat , servus Joan, ?. 34.est peccati ) non jam Lgvptiis solis , sed omni-bus gentibus serviunt. Ergo dicitur & tibi,qui per Jesum Christum existi de -Lgvpro ,

& de domo servitutis eductus es , Npn eritnp p xo j.tibi Dii alii prater me,

3. Post h sc videamus quid etiam fecundumvidetur continere mandatum . Non facies tibi p xo qipfi idolum, neque omnem similitudinem eorum, quasunt in calo, vel qua in terra, vel qua in aquis N'

& qua subtus terram. Longe aliud sunt idola,

& aliud dii, sicut ipse nos nihilominus Apo-stolus docet. Nam de diis dixit: sicut sunt dii f<€or,S.^.

'o-?-

26.4.

multi, & domini multi. De idolis autem dicit ,Ibidem 4.quia nihil est idolum in mundo , Unde mihi vi-detur non transitorie haec legjffe quae lex di-cit. Vidit enim differentiam Deorum, .& ido-lorum : & rursum differentiam idolorum , &similitudinem - Nam qui <Je idolis dixit quianon sunt, non addit quia similitudines nonsunt . Haec autem dicit : V E R S. N o v A ,

N on facies tibi ipfi idolum , Non * facies tibi ido- a

neque similitudinem omnium, lum, neque ullius fi-Aliud est ergo facere ido- militudinem, Aliud,lum , aliud similitudinem . idolum & aliud li-Et siquidem Dominus nos militudo , Simili-ad ea quae dicenda sunt, st- tudo enim.est si pi-lumjnare dignetur , ego sic scis , aut quadrü-arbitror accipiendum , quod pedis , aut befli.severbi causa, si quis >n quo- simulacbrum artelibet metallo auri vel argen- aut pingendo sece-ti, vel ligni, vel lapidis fa- ris ; idolum verociat speciem quadrupedis ali- qujcqiiid animus,cujus, vel serpentis, vel a- ex his qu^pfima.-vis, 8 c statuat illam adoran- rio non existunt ,dam st-

a Von facies &c.) Graea fiujusnes non sequentis fragmenti vessa desumta sunt e Schedis rnanuseriptis Comhefisii.