eeeämmmmtttteseenüücüh-
HISTORIAE LIBER XVIII 323alis à delicijs, ut artolagani, alias à feſtinatione, ut ſpeuſtici: nec nõ à coquendi ratione, utfurnacei, uel artopticij, aut in clbbanis cocti: non pridem etiã è Parthis inuecto, quẽ aquaticum uocant, quoniam aqua trahitur, tenuem& ſpongioſa inanitate, alij Parthicũ. Sum/ma laus; ſiliginis bonitate& cribri tenuitate conſtat. Quidam& ouis aut lacte ſubigunt.Butyro uero gentes etiam pacatæ, ad operis piſtorij genera tranſeunte cura. Durat ſuaPiceno in panis inuentione gratia, ex alicæ materia: eum nouẽ diebus macerant, decimoad ſpeciem tractæ ſubigunt uuæ paſſæ ſucco: poſtea in furnis, ollis inditum quæ rumpantur ibi, torrent. Neq; eſt ex eo cibus niſi madefacto, quod ſit lacte maxime mulſo. Piſto-res Romæ non fuerunt ad Perſicum uſq; bellum, annis ab urbe condita ſuper PLxx x.
to Ipſi panẽ faciebant Quirites, mulierumq́ʒ id opus crat, ſicut etiam nunc in plurimis gen/
tium. Artoptam Plautus appellat in fabula quam Aululariam ſcripſit: magna ob id con/certatione eruditorũ, an is uerſus poetæ ſit illius: certumq́; fit, Attei Capitonis ſententia,toſtum panem lautioribus coquere ſolitos, piſtoresq́; tantum eos qui far pinſebant, no-minatos. Nec cocos uero habebãt in ſeruitijs, eosq́; ex macello cõducebant. Cribrorumgenera Galli ẽ ſetis equorũ inuenere, Hiſpani è lino excuſſoria& pollinaria, Aegyptus&papyro atq; iunco. Sed inter prima dicatur& alicæ ratio, præſtãtiſſimæ ſaluberrimæq́;:quæ palma frugum indubitanter Italiam contingit. Fit ſine dubio& in Aegypto, ſed admodum ſpernenda. In Italia uero pluribus locis, ſicut Veronenſi Piſanoq́; agro, in Campania tamẽ laudatiſſima. Campus eſt ſubiacens montibus nimboſis totis quidẽ X E.
20 paſ.planicie. Gratia terræ eius(ut protinus ſoli natura dicatur) puluerea ſumma, inferior
bibula,& pumicis uice fiſtulans: montium quoque culpa in bonum cedit. Crebros enimimbres percolat atq; tranſmittit, nec dilui aut madere uoluit propter facilitatem culturæ.Eadem acceptum humorem nullis fontibus reddit, ſed temperat,& concoquens intra ſeuice ſucci continet.Seritur toto anno, panico ſemel, bis fatre. Et tamen uere ſegetes quæinterquieuere fundunt roſam odoratiorem ſatiua. adeo terra nõ ceſſat parere. Vnde uul/-go dictum, Plus apud Campanos unguenti, quàm apud cæteros olci fieri. Ouantum autem uniuerſas terras campus circumcamnpanus antecedit tantũ ipſum pars eius, quæ La-boriæ uocantur, quem Phlegræum Græci appellant. Finiuntur Laboriæ uia ab utroq;latere conſulari, quæ à Puteolis,& quæ à Cumis Capuam ducit. Alica fit ẽ Zea quam ſe
z0 men appellauimus. Tunditur granũ eius in pila lignea. Nam lapidis duritia conteritur.
Nobilius.ut notum eſt, pilo uinctorũ pœnaſi opera. Primori ineſt pyxis ferrea: excuſſisinde tunicis, iterũ ijſdem a mamentis nudata conciditur medulla. Ita fiunt alicæ tria genera, minimũ, ac ſecundariũ: grandiſſimum uero aphærema appellant. Nondũ habent candorem ſuũ quo præcellunt, iam tamen Alexandrinæ præferunt᷑. Poſtea(mirũ dictu)ad,miſcetur creta, quæ tranſit in corpus,. coloremq́;& teneritatem affert. Inuenitur hæc interPuteolos& Neapolim in colle Leæucogeo appellato. Exſtatq; diui Auguſti decretũ, quoannua uicena milia Neapolitanis pro eo numerari iuſſit è fiſco ſuo, coloniam deducẽsCapuam. Adiecitq; cauſam afferendi, quoniam negaſſent Campani alicam confici ſineeo metallo poſſe. In eodem reperitur& ſulphur. Emicantq́; fontes Oraxi oculorum cla/
42 ritati,& uulnerum medicinæ, dentiumq&; firmitati. Alica adulterina fit maxime quidem è
zea, quæ in Africa degenerat. Latiores eius ſpicæ, nigrioresq́;,& breui ſtipula. Piſuntcũ harena,& ſic quoq; difficulter deterũt utriculos, ſitq́; dimidia modij mẽſura. Poſteac;gypſi pars quarta inſpargitur, atq; ut cohæſit, farinario cribro ſubcernunt. Quæ in eo re/manſit, exceptitia appellatur,& grandiſſima eſt. Rurſus quæ tranſit, arctiore cernitur,&ſecũdaria uocatur.Itẽ cribraria, quæ ſimili modo in tertio remãſit cribro anguſtiſſimo,&tantum harenas tranſmittente. Alia ratio ubiq; adulterandi. Ex tritico candidiſſima atgrandiſſima eligunt grana,& ſemicocta in ollis, poſtea arefaciunt ſole ad initiũ, rurſusq;leuiter aſperſa molis frangunt. Ex zea pulchrius quàm ex tritico fit granum, quamuis idalicæ uitium ſit. CLandorem autem ei pro creta lactis incocti mixtura confert.
De