Buch 
C. Plinii Secundi historiae mundi libri XXXVII
Entstehung
Seite
394
JPEG-Download
 

394 c. PLINII NATVRALIS

abundantia. In Italia pauciſſimas nouimus, fraga, tanum, ruſcum, batin marinam, batinhortenſianam, quam aliqui aſparagum gallicum uocant. Præter has paſtinacam pratenſem lupum ſalictarium, eaq; uerius oblectamenta quàm cibos. In Aegypto nobiliſsimaeſt colocaſia,quam cyamon aliqui uocant. Hanc e Nilo metunt, caule cum coctus eſt araneoſo in mandendo⸗thyrſo autem qui inter folia emicat ſpectabili, folijs latiſſimis, etiamſt arboreis cõparentur, ad ſimilitudinem eorum quæ perſonata in noſtris amnibus uocamus. Adeoq;ß Nili ſui dotibus gaudent; ut implexis colocaſiæ folijs in uariam ſpeciem uaſorum, potare gratiſſimũ habeant. Seritur iam hæc in Italia. In Aegypto proxima auto/-ritas cichorio eſt, quam diximus intubum erraticum. Naſcitur poſtuergilias. Floret particulatim. Radix ei lenta, quare etiam ad uinculautuntur illa. Anthalium longius à flumi/lone naſcitur, meſpili magnitudine& rotu nditate, ſine nucleo, ſine cortice, folio cyperi.Mandunt igni paratum. Mandunt& cœtum, cui pauca folia minimãque, uerum radixmagna. Aracidna quidem& aracos cum habeãt radices ramoſas ac multiplices, nec foli-um, nec herbam ullam, aut quicquã aliud ſupra terram habent. Reliqua uulgarium in ci/bo apud eos herbarũ nomina, cõdrylla, hypochcœris,& caucalis, anthriſcum, ſcandix,quæ ab alijs tragopogon uocatur, folijs croco ſimillimis: partheniũ,ſtrychnũ, corchorus,& æquinoctio naſcens aphace, acinos quam epipetron uocant; quæ nunqʒ floret. Atẽcontrario aphace ſubinde marceſcente flore emittit alium, tota hyeme totoq́; uere uſquein æſtatem. Multas præterea ignobiles habent, ſed maxime celebrant cnicon Italiæ ignotam, ipſis autem oleo non cibo gratam. Hoc faciunt è ſemine eius. Differentia prima. ſyl 20ueſtris& ſatiuæ. Sylueſtrium duæ ſpecies: Vna mitior eſt, ſimili caule, tamen rigido: itaq;& colu antiquæ mulieres utebantur exiillis, quare quidam atractylida uocant. Semẽ eiuscandidum& grande amarum. Altera hirſutior toroſiore caule,& qui penẽè humi ſerpat,minuto ſemine. Aculeatarum generis hæc eſt, quoniam diſtinguenda ſunt& genera. Ergo quædam herbarum ſpinoſa ſunt, quædam ſine ſpinis. Spinoſarum multæ ſpecies. Intotum ſpina eſt aſparagus, ſcorpio, nullum enim foliũ habet. Quædam ſpinoſa foliataſunt, ut carduus, eryngion, glycyrthizon, urtica. lis em̃ omnib. folijs ineſt aculeata mordacitas. Aliqua& ſecundum ſpinam habent folium. ut tribulus,& ononis. Quædam infolio habent& in caule, ut phleos, quod aliqui ſtœrben appellauere. Iyppophyes ſpinisgeniculatum: tributa proprietas, quod& fructum ſpinoſum habet. Ex omnibus his ge3oneribus urtica maxime noſcitur, acetabulis in flore purpureã lanuginẽ fundentibus, ſæ-pe altior binis cubitis. Plures eius differentiæ. Sylueſtris quã fœminã uocant,·mitior. Etin ſylueſtri quæ dicitur cania; acrior, caule quoc; mordaci, fimbriatis folijs. Quæ uero e/tiam odorẽ fundit, herculanea uocatur. Semen omnibus copioſum, nigrum. Mirum, ſi-ne ullis ſpinarum aculeis lanuginem ipſam eſſe noxiam:& tactu tantum leni pruritũ, puſtulasq; confeſtim aduſto ſimiles exiſtere· Notum eſt& remedium olei. Sed mordacitasnon protinus cum ipſa herba gignitur, nec niſi ſolibus roborata. Incipiens quidẽ ipſa naſci uere, ingrato multis etiã religioſo in cibo eſt ad pellendos totius anni morbos. Sylueſtrium quoq; radix, omnẽ carnem teneriorẽ facit ſimul cocta. Quæ innoxia, morſu carens.lamium uocatur. De ſcorpione dicemus inter medicas.De carduo,& helxine,& tribulo,& anchuſa. Cap. En.Arduus& folio& caule ſpinoſas lanugines habet. Item acorna⸗ leucacanthos, chalceos, cnidos polyacanthos, onopyxos, helxine, ſcolymos. Chamæleona in folijshabet aculeos. Eſt& illa differentia, quod quædam in ijs multicaulia ramoſaq́; ſunt, utcarduus. Vno autem caule nec ramoſum, cnicos. Quædam cacumine tantum ſpinoſafunt, ut eryngium. Quædam æſtate forẽt, ut tetralix,& helxine, Scolymus quocqʒ floretſero& diu.· Acorna colore tantũ ruffo diſtinguitur,& pinguiore ſucco. Idem erat atractylis quoq;, niſi candidior eſſet,& niſi ſanguineũ ſuccum funderet. Quade cauſa phonosuocatur à quibuſdam, odore etiam grauis, ſero matureſcẽte ſemine, nec ante autumnum,

40