Buch 
C. Plinii Secundi historiae mundi libri XXXVII
Entstehung
Seite
559
JPEG-Download
 

HISTORIAE LIBERXXNXI 559

bus uinum ægtis. ueluti innocentiore potu. Damnatum iam multis annis ijſdẽ uitijs qui/bus uinum, nec ijſdem utilitatibus. Quia ſæpe nauigantes defectu aquæ dulcis laborant,hæc quoq; ſubſidia demonſtrabimus. Expanſa circa nauim uellera madeſcũt accepto halitu maris, quibus humor dulcis exprimitur. Item demiſſg reticulis in mari cõcauæ è cerapilæ, uel uaſa inania obturata, dulcem intra ſe colligunt humorem. Nam in terra marinaaqua argilla percolata dulceſcit. Luxata hominum corpora& quadrupedum natãdo incuiuslibet generis aqua facilime in artus redeunt. Eſt& in metu peregrinantium, ut ten-tent ualetudinẽ aquæ ignotæ: hoc cauent è balineis egreſsi ſtatim frigidam ſuſpectã hauriendo. Muſcus qui in aqua fuerit podagris illitus prodeſt, itẽ oleo admixto, talorum do-10 lori tumoriq;. Spuma aquæ affrictu uertucas tollit. Nec non harena littorum maris, præcipue tenuis& ſolibus candens. in medicina eſt ſiccandis corporibus coopertis hydropi-corum aut rheumatiſmos ſentientiũ. Et hactenus de aquis: nunc de aquatilibus. ordie/mur autem, ut in reliquis, à principalibus eorum, quæ ſunt ſal& ſpongia.De generibus ſalis,& confecturis,& medicinis,& obſerua/tionibus. Cap. VvIIAl omnis aut ſit, aut gignicur:utrunq; pluribus modis. ſed cauſa gemina, coacto hu-more, aut ſiccato. Siccatur in lacu Tarentino æſtiuis ſolibus, totumq́; ſtagnum in ſa/-lem abit, modicũ alioquin, altitudine genua excedẽs. Itẽ in Sicilia in lacu qui Cocani/cus uocat᷑,& alio iuxta Gelam: horũ extremitates tantũ inareſcunt᷑, ſicut in Phrygia, Cap20 padocia, Aſpendi, ubi largius coquitur,& uſq; ad mediũ lacũ. Aliud etiã in eo mirabile,uod tantũdem noctu ſubuenit, quantũ die auferas. Omnis eſt talis ſal minutus, atq;gleba eſt. Aliud genus ex aquis matis ſponte gignitur, ſpuma in extremis littoribus acſcopulis relicta. Hic omnis rore denſatur,& eſt acrior qui in ſcopulis inuenitur. Sunt etiã-num naturales differẽtiæ tres. Nanq; in Bactris duo lacus uaſti, alter ad Scythas uerſus,alter ad Arios.ſale æſtuãt. Sicut ad Cittiũ in Cypro,& circa Memphin, extrahunt lacu,dein ſole ſiccant. Sed& ſumma flaminum dẽſantur in ſalem, amne reliquo uelati ſub gela fluente,ut apud Caſpias portas, quæ ſalis fumina appellantur. Item circa Mardos&Armenios.Præterea apud Bactros amnis Ochus& Oxus, ex appoſitis montibus defe/runt ſalis ramẽta.Sunt& in Africa lacus,& quidẽ turbidi, ſalẽ ferentes. Ferunt quidẽ&z0 calidi fontes.ſicut Pagaſaæi. Et hactenus habẽt ſe genera ex aquis ſpõte proueniẽtia. Sũt& mõtes natiui ſalis, ut in Indis Oromenus in quo lapidicinarũ modo cæditur renaſcẽs-maiusq́; regum uectigal ex eo eſt,&;; ex auro atq; margaritis. Effodit᷑& ́terra, ut palameſt humore denſato, in Cappadocia. Ibi quidẽ cæditur ſpecularium lapidũ modo. Pon/dus magnum glebis, quas micas uulgus appellat. Carrhis Srabiæ oppido muros do-mosq; maſſis ſalis faciunt, aqua ferruminãtes Inuenit& iuxta Peluſiũ Prolemæus rex,caſtra faceret. Quo exẽplo poſtea inter Oegyptũ& Arabiã, etiã ſqualentibus locis,/ptus eſt inueniri detractis harenis:qualiter& per Africæ ſitientia uſq; ad Ammonis oraculũ.Is quidẽ creſcens cum luna noctibus. Nam Cyrenaici tractus nobilitant᷑ ammoniaco,& ipſo quia ſub harenis inueniatur appellato. Similis eſt colote alumini, q& iciiſtonAo0 uocãt, longis glebis, neq; perlucidis, ingratus ſapore, ſed medicine utilis. Probatur quammaxime perſpicuus, rectis ſciſſuris. Inſigne de eo proditur, quod leuiſsimus intra ſpecusſuos.in lucẽ uniuerſam prolatus. uix credibili pondere ingraueſcat. Cauſa euidens, cuni-culorum ſpiritu madido ſic adiuuante molientes, ut adiuuant aquæ. Adulteratur Siculo,quem cocanicũ appellauimus, necnon et Cyprio mire ſimili. In Hiſpania quoq; citerioreEgelaſtæ cædit᷑, glebis penè trãslucentibus, cui iãpridem palma à pleriſq; medicis interomnia ſalis genera perhibet᷑. Omis locus in quo reperit᷑ ſal, ſterilis eſt, nihilq; gignit:& intotũ ſponte naſcẽs inter hæc eſt. Factitij uaria genera. Vulgaris plurimusq́; in ſalinis, wari adtuſo, ſine aquæ dulcis riguis, ſed imbre maxime iuuãte, ac ſuper omnia ſole mul/to, aliter inareſcens. Africa circa Vticam conſtruit aceruos ſalis ad collium ſpeciẽ: qui11 ubi