562 c. PLINII NATVRALIS

cunqʒ ad anginas, hoc amplius cum oleo& aceto, eodem tempore extra fauces illitus cqã

pice liquida. Emollit& aluũ in uino mixtus.ldẽ noxia,& tinearũ genera pellit in uino po/tus. Aeſtus balinearũ cõualeſcentes ut tolerare poſſint, linguæ ſubditus præſtat. Neruo/rum dolorẽ, maxime uſurpanda obſeruatione circa humeros& renes, in ſaccis aqua fer/uenti crebro madefactus leuat. Colum torminaq́;& coxarũ dolores potus,& in ijſdẽ ſaccis impoſitus candẽs.Podagras cum farina ex melle& oleo tritus, ibi maxime obſeruan/da uſurpatione, qua quidẽ totis corporib. nihil eſſe utilius ſale& ſole dicunt. Itaq; corneauidemus corpora piſcatorum. Sed hoc præcipuũ dicatur in podagris. Tollit& clauos pedum:item perniones. Ambuſtis ex oleo imponitur, aut cõmanducatus, puſtulasq́; repri

mit.Ignibus uero ſacris ulceribusqʒ; quę ſerpũt ex aceto aut hyſſopo. Carcinomatis cum

uua taminia. Phagedænis ulcerum, tritus cum farina hordei, ſuperimpoſito linteolo ma/dente uino. Morbo regio laborãtes donec ſudent ad ignem, contra pruritus quos ſenti/unt ex oleo& aceto infricatus iuuat:& fatigatos ex oleo. Multi& hydropicos ſale curauere, feruoresq; febrium cum oleo perunxere,& tuſsim ueterẽ linctu eius diſcuſſere. Clyſteribus infudere iſchiadicis. Vlceribus excreſcentibus uel putreſcẽtibus impoſuere. Croco/dilorum morſibus ex aceto in linteolo, ita ut batuerentur antehac ulcera. Bibitur& con/tra opium ex aceto mulſo. Luxatis imponitur cũ farina& melle. Item extuberationibus.Dentiũ dolori cum aceto fotu,& illitus cũ reſina prodeſt. Ad omnia aũt ſpuma ſalis iu/cundior utiliorqʒ. Sed quicũqʒ ſal acopis additur ad excalfactiones: item ſmegmaticis ad

extendendam cutem leuandamq́;. Pecorũ quoq; ſcabiem& boum illitus tollit. Daturq; 20

lingendus,& oculis iumentorum inſpuitur. Hæc& de ſale dicta ſint.De nitri generibus,& confecturis,& medicinis,& obſerua-tionibus. Cap. X

On eſt differenda& nitri natura, non multum à ſale diſtans,& eo diligẽtius dicen/X da, quia palam eſt& medicos qui de eo ſcripſere, ignoraſſe naturã, nec quenquamTheophraſto diligentius tradidiſſe. Exiguũ fit apud Medos, caneſcẽtibus ſiccitate con/nallibus, quod uocant halmirhaga. Minus etiam in Thracia iuxta Philippos, ſordidumterra, quod appellat agrium. Nam quercu cremata nunquam multum factitatum eſt,&iampridem in totum omiſſum. Aquæ uero nitroſæ pluribus locis reperiuntur, ſed ſine ui

ribus dẽſandi. Optimum copioſumq́; in Clytis Macedoniæ, quod uocant chalaſtricum, 30

cãdidum, purumq́;, proximum ſali. acus eſt nitroſus, exiliente ẽ medio dulci fonticulo.Ibi fit nitrum circa canis ortum nouenis diebus, totidemq́; ceſſat, ac rurſus innatat,& deinde ceſſat. Quo apparet ſoli naturã eſſe quæ gignat, quoniã cõpertum eſt nec ſoles pro/ficere quicquam cum ceſſet, nec imbres. Mirum eſt& illud, ſcatebra fonticuli ſemper emi-cante, lacum nec augeri nec effluere. Iis aũt diebus quibus gignitur, ſi fure imbres, ſalſiusnitrum faciunt, aquilones deterius, quia ualidius comouent limum. Et hoc quidem naſci/tur: in Aegypto autem conficitur multo abundantius. ſed deterius, Nam fuſcum lapidoſumqʒ eſt. Fit penèẽ eodem modo quo ſal, niſi quod ſalinis mare infundũt, Nilum autemnitrarijs. Excedente Nilo ſiccantur, decedente madent ſucco nitri x L. diebus continuis,

non(ut in Macedonia)ſtatis. Si etiam imbres affuerint, minus de flumine addunt: ſta/ 40

timcI; ut dẽſari eſt cc&ptum, rapitur ne reſoluatur in nitrarijs. Sic quoq; olei natura interuenit, ad ſcabiem animaliũ utilis. Ipſum autẽ conditum in aceruis durat. Mirum, in lacuAſcanio,& quibuſdam circa Chalcida fontibus, ſummas aquas dulces eſſe potariq;.inferiores nitroſas.In nitro optimũ quod tenuiſſimum,& ideo ſpuma melior. Ad aliqua ta/men ſordidum, tanq́; ad inficiẽdas purpuras tincturasq; omnes. Magnus& uitro uſus,qui dicetur ſuo loco. Nitrarię egregiæ Aegyptijs Nã circa Naucratim& Memphin tam

tum ſolebant eſſe, circa Memphim deteriores. Nam& Iapideſcit ibi in su.ſunt tumuli ea de cauſa ſaxei. Faciunt ex his uaſa. Necnon frequenter liquatum cum ſul/

Phure coquentes in carbonibus. Ad ea quoq; quæ inueterari uolunt, illo nitro utuntur-

Suns

₰&