584 c. PLINII NATVRALISquoqʒ; portare incipiunt.Fuit& alia Claudij principatu differẽtia, in ſolis his quibus ad/miſſionẽ liberti eius dediſſent imaginẽ principis in anulo ex auro gerendi, magna crimi/-num occaſione: quæ om̃ia ſalutaris exortus Veſpaſiani principis aboleuit, æqualiter pu/blicando principẽ. De anulis aureis eorũc; uſu hactenus dictum ſit. Proximũ ſcelus fe/cit, qui primus ex auro denariũ ſignauit, quod& ipſum latet autore incerto. Po. Ro. neargento quidẽ ſignato ante Pyrrhum regẽ deuictũ uſus eſt. Libralis, unde etiam nunclibella dicitur,& dipondius appẽdebatur aſſis. Quare æris grauis pœna dicta. Et adhucexpenſa in rationibus dicuntur:item impendia& dependere. Quin& militum ſtipẽdio/rum, hoc eſt ſtipis ponderandæ penſatores, libripendes dicuntur: qua cõſuetudine in his

emptionibus quæ mãcipij ſunt, etiam nunc libra interponirur. Seruius rex primus ſigna ¹

uit æs. Antea rudi uſos Romæ Remeus tradit. Signatum eſt nota pecudum, unde& pecunia appellata. Maximus cenſus c x. M. aſſium fuit illo rege:& ideo hæc prima claſſis.Argentũ ſignatum eſt anno urbis p. XxXXv. Q. Fabio c o0s. quinq; annis ante primũbellum Punicum. Et placuit denarius pro x libris æris quinarius pro quinq;, ſeſtertiumpro dipondio ac ſemiſſe. Libræ autem pondus æris imminutum bello Punico primo,cum impenſis reſp.non ſufficeret, conſtitutumq́; ut aſſes ſextantario pondere ferirentur.Ita quinq; partes factæ lucri, diſſolutumq́; æs alienum. Nota æris fuit ex altera parte Ia-nus geminus, ex altera roſtrũ nauis. In triente uero& quadrante rates. Quadrans anteatriuncis nocatus à uncijs. Poſtea Annibale urgẽte, O. Fabio Maximo dictatore, aſſesunciales facti:placuitqʒ denarium Xvraſſibus permutari, quinariũ octonis, ſeſtertiũ qua-ternis. Ita reſp. dumidium lucrata eſt. In militari tamen ſtipendio ſemper denarius pro xaſſibus datus. Nota argenti fuere bigæ atq; quadrigæ,& inde bigati quadrigatiq́; dicti.Mox lege Papyriana ſemunciales aſſes facti. Liuius Druſus in tribunatu plebis octauãpartem æris argẽto miſcuit. Qui nunc uictoriatus appellatur, lege Clodia percuſſus eſt.Antea enim hic nummus ex Illyrico aduectus, mercis loco habebatur. Eſt autem ſigna/tus uictoria,& inde nomen Aureus nummus poſt annum L X 11 percuſſus eſt quàm ar/Lgenteus, ita ut ſcrupulum ualeret ſeſtertijs uicenis, quod efficit in libras ratione ſeſtertio/rum, qui tunc erant, ſeſtertios peccc. Poſt hæc placuit xL. M. ſignari ex auri libris, pau-latimq; ptincipes imminuere pondus: minutiſſimus uero ad xLxv. u. Sed à nummo pri

82

0

ma eſt origo auaritię excogitata, fœnore quæſtuoſa ſegnitia. Hæc paulatim exarſit rabie 30

quadam, non iam auaritia, ſed fames auri: utpote cum Septimuleius C. Gracchi familia/ris auro repenſum caput eius exciſum ad Opimium tulerit, plumboq́; in os addito parricidio ſuo rempublicã etiam circumſcripſerit:nec iam quiritium aliquo, ſed uniuerſo nomi-ne Romano infami, rex Mithridates Aquilio duci capto aurum in os infudit: hæc parithabendi cupido.Pudet intuentẽ tantum nomina iſta, quæ ſubinde noua Græco ſermo/-ne excogitantur, expreſſo argenteis uaſis auro, aut incluſo, quibus delicijs ueneũt tam aurea qᷓ; aurata, cum ſciamus interdixiſſe caſtris ſuis Spartacũ, ne quis autum haberet autargentum. Tanto fuit plus animi fugitiuis noſtris. Meſſala orator prodidit Antoniumtriumuirum aureis uſum in omnib. obſcenis deſiderijs, pudendo crimine etiam Cleopa

træ. Summæ apud exteros licentiæ fuerat, poculo aureo puluino ſubdito, Philippum re/ 40

gem dormire folitum: Agnonem Teium Alexandri Magni præfectũ aureis clauis ſuffigere crepidas.Antonius in contumeliam naturæ uilitatem auro fecit, opus proſcriptio/ne dignũ. Sed præter alia equidẽ miror populũ Ro. uictis gentibus in tributo ſemper argentum imperitaſſe, non aurum: ſicut Carthagini cum Annibale uictæ argenti pondoannua in quinquaginta annos, nihil auri. Nec poteſt uideri penuria mundi id ueniſſe.

Nam Midas& Crœſus in infinitum poſsederant. Iam Cyrus deuicta Aſia pondo

XXNXIIIImilia inuenerat, præter uaſa aurea aurũq́; factum,& in eo folia ac platanumuitemq;h. Qua uictoria argenti quingenta milia talentorum reportauit,& craterem Se-miramidis, cuius pondus quindecim talenta colligebat. Talentũ autẽ Aegyptium pon/“ 8 do