8
610 C. PLI NII NATVRALIS
clauos aduerſus nocturnas lymphationes. Pungiq́; leuiter mucrone quo percuſſus ho/mo ſit, ontra dolores laterum pectorumq́; ſubitos qui punctionem afferant. Quædamuſtione ſanantur: priuatim uero canis rabidi morſus. Quippe etiã præualente morbo, expaueſcentesc; potum, uſta plaga ilico liberantur. Calefit etiã ferro cãdente aqua, in mul/tis uitijs prinatimq; dyſentericis. Eſt& rubigo ipſa in remedijs,& ſic Telephum prodit᷑ſanaſſe Achilles, ſiue id ærea, ſiue ferrea cuſpide fecit. Ita certe depingitur eã decutiẽs gla/dio. Sed rubigo ferri detrahitur humido ferro clauis ueteribus. Vis eius ligare, ſicare, re/ſtringere. Emendat alopecias illita. Vtuntur& ad ſcabritias genarũ puſtulasq; totius corporis,cum cera& oleo myrteo. Ad ignes uero ſacros ex aceto. Item ad ſcabiem: parony-chia digitorũ& pterygia in linteolis. Siſtit& fœeminarũ profluuia impoſita uelleribus.Plagis quoqʒ recentibus uino diluta.& cũ myrtha ſubacta.Et cõdylomatis ex aceto prodeſt. Podagras quoqʒ illita lenit. Squama quoq; ferri in uſu eſt ex acie aut mucronibus,maxime ſimili, ſed acriore q́; rubigo, quamobrẽ& contra epiphoras oculorũ aſſumitur.Sanguinemq; ſiſtit, cum uulnera maxime ferro fiant. Siſtit& fœminarum profluuia. Imponitur& contra lienum uitia. Hæmorrhoidas compeſcit, ulcerumq; ſetpentia. Et genisprodeſt, farinæ modo aſperſa pauliſper: præcipua tamẽ cõmendatio eius in hygrempla/ſtro ad purganda uulnera fiſtulasc;,& omnem callum erodendum,& raſis oſſibus car/nes recreandas. Cõponitur hoc modo:obolis ex cymolia creta duobus, drachmis ſex exære, totidem ex ſquama ferri, totidẽ ceræ, ex olei ſextario. His adijcitur, cum ſunt repur/ganda uulnera aut replenda, ceratum.De plum bi metallis,& albo plumbo,& nigto Cap. XVIEquitur natura plumbi. Cuius duo genera, nigtum atq; candidũ, Pretioſiſſimũ can/Sdaam à Græcis appellatũ caſsiteron, fabuloſec; narratum in inſulas Atlantici marispeti, uitilibusq; nauigijs circunſutis corio aduehi. Nunc certũ eſt in Luſitania gigni& inGallecia, ſumma tellure harenoſa,& coloris nigri: pondere tantum ea deprehenditur. Iterueniunt& minuti calculi, maxime torrentibus ſiccatis. Lauant eas harenas merallici,&quod ſubſidit coquunt in fornacibus. Inuenitur& in aurarijs metallis(quæ elutia uocãt)aqua immiſſa eluente calculos nigros paulũ candore uariatos, quibus eadẽ grauitas quæauro. Et ideo in calathis in quibus aurum colligitur, remanent cũ eo, poſtea caminis ſepa
rantur, conflatic; in album plumbum reſoluunt᷑. Non fit in Gallecia nigrum, cum uicina 30
Cantabria nigro tantum abundet. Nec ex albo argentum, cum fiat ex nigro. Iungi interſe plumbũ nigrum ſine albo non poteſt, nec hoc ei ſine oleo. Ac ne album quidẽ ſecumſine nigro. Album habuit autoritatem& Iliacis temporibus, teſte Homero, caſſiteron abillo dictum. Plumbi nigri origo duplex eſt: aut enim ſua prouenit uena, nec quicquam a-liud ex ſe parit: aut cum argento naſcitur, mixtisq́; uenis conflatur. Eius qui primus fuitin lornacibus liquor, ſtannum appellatur: qui ſecundus argentum, quod remanſit in fornacibus. galena, quæ portio eſt tertia addita uenæ. Hæc rurſus cõflata, dat nigrum plumbum, deductis partibus duabus.
De ſtanno, plumbo argentario,& quibuſdam alijs Cap. X VI
S Tannum illitum æneis uaſis, ſaporem gratiorem facit,& cõpeſcit æruginis uirus, mi⸗ 40
tumq́; pondus non auget. Specula quoq; ex eo laudatiſſima, ut diximus, Brundiſijtẽperabantur, donec argenteis uti cœpere& ancillæ. Nunc adulterat᷑ ſtannũ addita æristertia portione candidi in plumbum album. Fit& alio modo mixtis albi plumbi nigriq;libris. Noc nunc aliqui argentariũ appellant. Idem& tertiariũ uocant, in quo duæ nigriportiones ſunt,& tertia albi. Pretium eius in libras xx. Et hoc fiſtulæ ſolidãtur. Improbiores ad tertiarium additis æquis partibus albi, argentariũ uocant,& eo quæ uolunt in/coquunt. Pretia huius faciunt in pondo cxxx. In libras, albo per ſe ſyncero pretia ſuntXXX. nigro XvI. Albi natura plus aridi habet. Cõtraq́;, nigri tota humida eſt. Ideo albũnulli rei ſine mixtura utile eſt. Neq; argentum ex eo plumbatur, quoniã prius liqueſcit argentum
0
20