acies, pedes in hoſtes concurrit, primõque nixu loco moueri contigit: hos vtmotos Romani ſenſere, partim ſeſe ad ſuos recipientes ac terga dantes, Cart ha-ginenſium aciem adorti ſunt. Re autem bene ac fœliciter geſta, tot iam fugatisequitibus, tot elephãtibus fuſis, primiſque ordinibus in ſecund os iam pulſis, in-ter pugnandum Lælius ac Maſiniſſa qui pauloante pedem referentes aliquan-tiſper profugos inſecuti fuerant opportune redeuntes,& quidem equites hoſti-lis exercitus quotquot ſupererant à tergo incurſant, iſq; quaſi inopinatus im pe-tus hoſtilem aciem tanta compleuit formidine vt ancipiti vndique pugna cir-cumuenti funderentur cæderenturq;, nullo pudore, nulla reuerentia tanti ducis

valẽte fugam ſiſtere. Et quanquàm ſane ab vtroque ipſorum ducum,& ab aliis

ſæpenumero maiores alibi ſtrages æditę ſint, grande tamen prælium in primismeritoq; ſeu ducum claritate, ſeu gentium potentia, ſeu militũ virtute, ſeu anci-piti cæſorum diſerimine, ſeu denique victoriæ effectu inter illuſtria referendum,quum auctore etiam Floro nõ fuerit maior ſub imperio Ro. dies quàm ille quohęc geſta ſunt. Ex Cart haginẽſibus& ſociis xx. M.& eo amplius hac in pugnacecidere, totidem fere capti, ſignaq́; militaria c. xxxii. cum elephantis xi. interce-pta. Romanis vero qui ſuperiores euaſere, nec incruenta victoria fuit: decẽ nan-que milia periere. Dux autem ipſe Hannibal mæœſtus,& equitibus paucis admodum comitatus, Haſdrumetum, id oppidi nomen eſt, fuga ſe contulit, ſingulatam ante pręlium quàm in pręlio quæ quemlibet magnanimum principem de-cent priuſquam inde abiret expertus. Carthaginem patriam deinde ſuam profectus vel reuocatus, coram primoribus& ſummatibus vrbis ſe non prælii modo,ſed belli vniuerſi gloria inferiorẽ euaſiſſe,& à Scipione victum& ſuperatum eſſenon iuit inficias. Cornelius Scipio cognomento Aphricanus, aduerſus Haſdrubalem Penorum ducem in Hiſpania bellum gerens, quum per aliquot dies nonquo dimicaturus eſſet ordine duxiſſet exercitum, ac hoſtes pari ordine ſeruatoproficiſcerentur, eodem die quo manus conſerere inſtituerat inſtructionis mu-tauit ordinem,& quhus ipſe pręualebat infirmiſſimas hoſtium partes vna acieaggreſſus facile fudit. Theogenes Athenienſis, quum exercitum Megaram du-ceret petentibus acierum ordinem reſpondit, ibi ſe daturum: deinde clam equi-tes præmiſit, eſq; hoſtium ſpecie impetum in ſocios retorquere iuſſit: quo factotanquam ad hoſtium occurſum præpararẽtur, permiſit ita acies ordinari vt quoquiſq; loco voluiſſet conſiſteret, vt inertiſſimus quoq; quiſq; retro ſe dediſſet,ſtrenui autem in fronte proſiliiſſent, vt quemque inuenerat ſtantem ita ad ordinemmilites prouexit. Adderem his ego Arcturi regis placita, cuius apud nos neſcioꝗ verax, ſed noua vtiq;,& ob id ipſum ſuſpecta mihi eſt fama: et quãquã hiſtoriis miſcere fabulas nihil ſit aliud q mẽdacio veri fidt imminuere, eius tamen haein re geſta, vel quæ geri potuerũt, cõducibilia plurimũ, nõ ſiluiſſe equidẽ ꝗᷓ affir-maſſe maluerim. Hic enim in acie, vt aiunt, inſtituẽda peditatũ quidem omnemper ſe ponebat, equitatum quoq;: quumq́; pedites pugnam iniiſſent, equites ſu-peruenientes aduerſam aciem diſſipabant. Præter hos autem ſeorſum quoſdammanipulos militares collocabat, qui pręlio ferueſcẽte ſuperueniẽtes, hoſtes impe-

terent. Ita cum feſſi integris à tergo vrgerentur, ſuo commento nunquam nõ victor

1ö