DE ORATORE I 45. 199.
69
civitate contra amplissimus quisque et clarissimus vir, ut ille, quipropter hanc iuris civilis scientiam sic appellatus a summo poetaest:
Egregie cordatus homo, catus Aelius Sextus,multique praeterea, qui, cum ingenio sibi dignitatem peperissent,perfecerunt, ut in respondendo iure auctoritate plus etiam, quamipso ingenio valerent. Senectuti vero celebrandae et ornandae 199quod honestius potest esse perfugium, quam iuris interpretatio?Equidem mihi hoc subsidium iam inde ab adulescentia comparavi,non solum ad causarum usum forensem, sed etiam ad decus atqueornamentum senectutis, ut, cum me vires, quod fere iam tempusadventat, deficere coepissent, ista ah solitudine domum meam vin-dicarem. Quid est enim praeclarius, quam honoribus et rei publicaemuneribus perfunctum senem posse suo iure dicere idem, quodapud Ennium [dicat] ille Pythius Apollo, se esse eum, 'unde sibi’,si non 'populi et reges’, at omnes sui cives 'consilium expetant’,Summarum rerum incerti, quos ego ope meaex incertis certos compotesque consitidimitto, ut ne res temere tractent turbidas.
hamllung den Parteien gegen Bezah-lung zu liefern, § 253.
in nostra civitate etc. wie de leg. I4, u summos fuisse in civ itate uostraviros, qui id fsc. ius civile) inter-pretari populo et responsitare solitisint.
a summo poeta, nämlich von En-nius in seinen Annalen. Der Verskommt auch sonst bei Cic. vor, z. B.Tuse. I 9, IS (zur Erklärung von cor= animus), de rep. I 18. Egregiecordatus, ‘bene animatus’ , ‘die edleSeele’.
catus leitet Varro 1. 1. VII 46 ausdem Sabinischen her und hält es fürgleichbedeutend mit acutus, sodassalso hier der ‘scharfsinnige’ Jurist da-mit charakterisiert wird.
Aelius, gesprochen ‘Aeliu’. Or. 48,161 Quin etiam, quod iam subrusticumvidetur, olim autem politius, eorumverborum, quorum eadem erant po-stremae duae litterae, quae sunt in‘optimus’,postremam litteram detrahe-bam , nisi vocalis insequebatur. Itanon erat ea offensio in versibus, quamnunc fugiunt poetae novi. Ita enim lo-quebamur: ‘qui estomnibu’ princeps’non ‘omnibus princeps’. (Ekthlipsis.)ingenio s. krit. Anhang.in respondendo, § 212.
199. Senectuti. So Cic. in Beziehungauf sich selbst de leg. 13,4 ego vetoaetatis potius vacationi confidebam,cum praesertim non recusarem, quo-minus, more patrio sedens in solio con-sulentibus responderem, senectutisquenon inertis grato atque honesto fun-gerer munere.
quod fere iam tempus adventat — ob-wol erst 49 J. alt rechnet sich Crassusdoch schon zu den senes, II 4, 15.
apud Ennium. Das Eragment (in iam -bischen Senaren) ist aus einer Tragö-die des Ennius, nach Eibbeck aus denEumeniden.dicat s. krit. Anhang.
Pythius Apollo — So in der Regelbei Cic.: der in Delphi Orakel gebende(Jott, de off. II 22, 77 Apollo Pythiusoraculum edidit.
Summarum, wie die meisten Hs.(auch der Erl. 1b.) haben, verdientden Vorzug vor der andern Lesart suarum. Statt des herkömmlichenex ist von Ribbeck des Metrums we-gen pro gesetzt worden.
temere tradent turbidas, in absicht-licher Anwendung der Alliteration.
turbidas, die also wegen der Schwie-rigkeit, sich darin zurecht zu finden,der göttlichen Weisung bedurften.