DE ORATORE II 36. 151—153.
147
iam sumas usi, diligentia; qua una virtute omnes virtutes reliquaecontinentur. Nam orationis quidem copia videmus ut abundent 151philosophi, qui, ut opinor (sed tu haec, Catule, melius) nulla dantpraecepta dicendi nec idcirco minus, quaecumque res proposita est,suscipiunt, de qua copiose et abundanter loquantur.
Tum Catulus, Est, inquit, ut dicis, Antoni, ut plerique phi-86152losophi nulla tradant praecepta dicendi et habeant paratum tamenquid de quaque re dicant. Sed Aristoteles, is, quem ego maximeadmiror, posuit quosdam locos, ex quibus omnis argumenti via uonmodo ad philosophorum disputationem, sed etiam ad hanc, qua incausis utimur, inveniretur; a quo quidem homine iam dudum, An-toni, non aberrat oratio tua, sive tu similitudine illius divini ingeniiin eadem incurris vestigia, sive etiam illa ipsa legisti atque didi-cisti, quod quidem mihi magis veri simile videtur. Plus enim teoperae Graecis dedisse rebus video, quam putaramus.
Tum ille, Verum, inquit, ex me audies, Catule. Semper ego, 153existimavi jucundiorem et probabiliorem huic populo oratorem fore,qui primum quam minimam artificii alicuius, deinde nullam Graeca-rum rerum significationem daret. Atque ego idem existimavi pecu-dis esse, non hominis, cum tantas res Graeci susciperent, profite-i'entur, agerent seseque et videndi res obscurissimas et bene vivendiet copiose dicendi rationem daturos hominibus pollicerentur, nonadmovere aurem et, si palam audire eos non auderes, ne minueresapud tuos cives auctoritatem tuam, subauscultando tamen exciperevoces eorum et procul quid narrarent attendere. Itaque feci, Ca-tule, et istorum omnium summatim causas et genera ipsa gustavi.
151. videmus ut, § 193. Schultz §387A. 11. Cato mai. 8, 26 ; 10, 31.
tu haec Catule melius, Einl. I § 15,176.
36, 152. Est, ut, Schultz § 399.posuit — eben in seinerTopik, Top.t, 1 Cum mecum iti Tusculano essesf t in bibliotheca separatini uterquenostrum ad suum studium libellos,4uos vellet, evolveret, incidisti in Ari-stotelis Topica quaedam, quae sunta b illo pluribus libris explicata.
argumenti via — wo nicht nötig ist,nrgumentandi via zu schreiben (§329).Aus den aufgestelltenKategorieen sollJeder ordnungsmässige Beweisgang[S 36) gefunden werden (wie diesshernach § 164 ff. im Einzelnen zu er-s ehen ist).
non aberrat oratio tua, z. B. § 32.36. 83. 114 ff. 128. Einl. I § 7, 3S.
153. probabiliorem huic populo,§ 4. — videndi etc. mit Beziehung auf
die dreiTheiledergriecli.Philosophie:Physik, Ethik, Dialektik, I 15, 68. —artificii alicuius, § 4.156. adHer. I 10,17 periculosum est, ne quando plusminusve dicamus et suspitionem affertauditori meditationis et artificii, quaeres fidem abrogat orationi, nullametc. nichts Griechisches merken lassen.Atque ego idem und doch bin ichebenso andererseits immer der Ansichtgewesen p. Arcli. 7, 15 Atque idemego hoc contendo p. Süll. 6, 20. co-piose § 151. 111 27, 107. — istorumomnium, wie § 152 illa ipsa, die be-treffenden Lehren der griecli. Philo-sophen, besonders des Aristoteles.
summatim, I 59, 252. II 61, 248.
causas et genera ipsa , die Haupt-sachen und Hauptpunkte (Principien)selbst, im Gegensatz zu dem Einzel-nen und Speeiellen, das sich aberdaraus ableiten lässt.